ทำไมการให้ออกซิเจนสำรองก่อนและหลังดูดเสมหะ ถึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้

เวลาที่ดูแลผู้ป่วยที่มีเสมหะในทางเดินหายใจเยอะ ไม่ว่าจะเป็นคุณพ่อคุณแม่สูงอายุ หรือคนที่นอนติดเตียง การดูดเสมหะถือเป็นกิจวัตรประจำวันที่ช่วยให้ผู้ป่วยหายใจได้โล่งขึ้น แต่หลายครั้งหมอมักจะเจอความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่า การดูดเสมหะคือการรีบสอดสายเข้าไปดูดออกให้เร็วที่สุด โดยลืมขั้นตอนสำคัญอีกหนึ่งอย่างไป นั่นคือการให้ออกซิเจนสำรองก่อนและหลังทำหัตถการ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว ขั้นตอนนี้มีความสำคัญถึงชีวิตและช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้

เบื้องหลังการดูดเสมหะ: ทำไมร่างกายถึงต้องการออกซิเจนเพิ่ม

การดูดเสมหะไม่ได้เอาแค่ตัวเสมหะออกมาเท่านั้น แต่ในจังหวะที่เราสอดสายเข้าไปเพื่อดูดออก เครื่องดูดสูญญากาศก็จะดึงเอาอากาศและออกซิเจนที่ค้างอยู่ในปอดของผู้ป่วยออกไปด้วยชั่วคราว ลองนึกภาพตามง่ายๆ ว่าเหมือนเวลาที่เรากลั้นหายใจดำน้ำ ช่วงเวลาสั้นๆ เพียงไม่กี่วินาทีนั้น ระดับออกซิเจนในเลือดของผู้ป่วยจะค่อยๆ ลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว สำหรับคนทั่วไปอาจจะไม่เป็นอะไรมาก แต่สำหรับผู้ป่วยที่ปอดทำงานได้ไม่เต็มที่อยู่แล้ว การขาดออกซิเจนกะทันหันนี้อาจทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หน้ามืด หรือหมดสติได้เลยทีเดียว

ช่วงก่อนดูดเสมหะ: เติมออกซิเจนให้เต็มปอดเพื่อเตรียมความพร้อม

ก่อนที่เราจะเริ่มกระบวนการดูดเสมหะทุกครั้ง สิ่งที่ต้องทำเป็นอันดับแรกคือการให้ออกซิเจนเสริม เพื่อเปรียบเสมือนการเติมน้ำมันสำรองให้เต็มถังก่อนออกเดินทาง ไกด์ไลน์ทางการแพทย์แนะนำให้เพิ่มการไหลของออกซิเจนหรือช่วยให้ผู้ป่วยหายใจด้วยออกซิเจนความเข้มข้นสูงขึ้นสักครู่หนึ่ง การทำแบบนี้จะช่วยสะสมออกซิเจนในกระแสเลือดและเนื้อเยื่อไว้ล่วงหน้า เมื่อเราสอดสายดูดเสมหะเข้าไปแล้ว ร่างกายผู้ป่วยจะมีออกซิเจนสำรองพอที่จะรับมือกับช่วงเวลาที่อากาศถูกดึงออกไปได้โดยที่ระดับออกซิเจนในเลือดไม่ตกวูบลงจนน่าใจหาย

ช่วงหลังดูดเสมหะ: รีบคืนออกซิเจนด่วนเพื่อให้ร่างกายฟื้นตัว

หลังจากที่เราดึงสายดูดเสมหะออกมาเรียบร้อยแล้ว งานยังไม่จบแค่นั้นครับ ช่วงเวลาหลังจากนี้สำคัญไม่แพ้กัน เพราะปอดของผู้ป่วยเพิ่งผ่านภาวะสูญเสียอากาศไป สิ่งที่ต้องทำทันทีคือการกลับมาให้ออกซิเจนสำรองต่อเนื่องในระดับปกติ เพื่อเร่งกวาดต้อนออกซิเจนกลับเข้าสู่กระแสเลือดและฟื้นฟูการหายใจให้กลับมาคงที่โดยเร็วที่สุด สังเกตได้ง่ายๆ ว่าผู้ป่วยจะหายใจได้สงบขึ้น สีผิวไม่คล้ำ และชีพจรกลับมาเต้นเป็นปกติ

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าผู้ป่วยได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอระหว่างดูดเสมหะ

ในระหว่างและหลังการทำความสะอาดทางเดินหายใจ ผู้ดูแลต้องคอยสังเกตอาการของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดเสมอ หากพบอาการเหล่านี้แปลว่าร่างกายกำลังขาดออกซิเจนและต้องหยุดพักทันที:

• สีผิวเปลี่ยนไป: ริมฝีปาก เล็บมือ หรือผิวหนังเริ่มมีสีคล้ำอมม่วง
• ชีพจรผิดปกติ: ชีพจรเต้นเร็วขึ้นมาก หรือรู้สึกว่าหัวใจเต้นผิดจังหวะ
• อาการทางระบบประสาท: ผู้ป่วยเริ่มกระสับกระส่าย สับสน หรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• ค่าออกซิเจนตก: หากมีเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว ตัวเลขจะลดลงต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่แพทย์กำหนด

การดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่มีปัญหาเรื่องทางเดินหายใจ รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แบบนี้คือสิ่งที่ช่วยชีวิตคนไข้มานักต่อนัก การไม่ละเลยการให้ออกซิเจนสำรองทั้งก่อนและหลังดูดเสมหะ จะช่วยให้ผู้ป่วยปลอดภัย ลดความเครียดของร่างกาย และทำให้การพยาบาลในแต่ละวันดำเนินไปได้อย่างราบรื่นที่สุดครับ