ดูแลผู้ป่วยใส่เครื่องช่วยหายใจอย่างไรให้ปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อน

เวลาที่คนในครอบครัวล้มป่วยหนักจนต้องนอนโรงพยาบาลและมีความจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ภาพของสายยางระโยงระยางและเสียงสัญญาณเตือนจากหน้าจอข้างเตียงมักสร้างความกังวลใจให้คนที่อยู่ข้างหลังเสมอ ในฐานะแพทย์ที่ต้องดูแลผู้ป่วยวิกฤตอยู่บ่อยครั้ง ผมเข้าใจดีว่าเรื่องนี้เป็นช่วงเวลาที่ยากลำบากสำหรับญาติผู้ป่วยมากครับ

การใช้เครื่องช่วยหายใจเปรียบเสมือนการยืมแรงจากเครื่องจักรมาช่วยให้ปอดได้พักผ่อนและร่างกายได้รับออกซิเจนอย่างเพียงพอ แต่ในขณะเดียวกัน การมีอุปกรณ์แปลกปลอมเข้าสู่ร่างกายก็มาพร้อมกับความเสี่ยงที่แพทย์และพยาบาลต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาแทรกซ้อนตามมา

ทำไมปอดถึงอาจอักเสบซ้ำซ้อนเมื่อต้องพึ่งเครื่องช่วยหายใจ

ปอดของมนุษย์เรามีความยืดหยุ่นตามธรรมชาติ แต่เมื่อมีแรงดันลมจากเครื่องช่วยหายใจอัดเข้าไปเป็นเวลานาน เนื้อเยื่อปอดอาจเกิดการบาดเจ็บจากแรงดันบวกนี้ได้ แพทย์จึงต้องปรับตั้งค่าความดันและปริมาตรลมให้พอดีกับผู้ป่วยแต่ละรายอย่างละเอียด เพื่อไม่ให้ลมเข้าปอดมากหรือน้อยจนเกินไป

อันตรายจากเชื้อโรคที่แอบแฝงมากับท่อหายใจ

ปัญหาที่พบบ่อยและน่ากังวลที่สุดคือการติดเชื้อในปอด เนื่องจากท่อช่วยหายใจที่สอดผ่านหลอดคอลงไป ทำให้กลไกการป้องกันทางเดินหายใจตามธรรมชาติทำงานได้ลดลง เชื้อโรคจากในช่องปากหรือลำคอจึงมีโอกาสเล็ดลอดลงสู่ปอดได้ง่ายขึ้น กลายเป็นภาวะปอดอักเสบจากการใส่เครื่องช่วยหายใจที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะร่วมด้วยในการรักษา

ปัญหาเฉพาะหน้าเมื่อผู้ป่วยต้องนอนพักรักษาตัวเป็นเวลานาน

การที่ผู้ป่วยต้องนอนอยู่บนเตียงนานๆ โดยไม่สามารถขยับตัวได้เอง ทำให้ระบบการทำงานของร่างกายหลายส่วนเปลี่ยนไป ซึ่งเราต้องคอยดูแลป้องกันตั้งแต่เนิ่นๆ

เมื่อกล้ามเนื้อปอดและกะบังลมเริ่มอ่อนแรง

เมื่อเครื่องช่วยหายใจทำหน้าที่หายใจแทน เกือบทั้งหมดเป็นเวลานาน กล้ามเนื้อที่ใช้ในการหายใจ เช่น กะบังลม จะเริ่มฝ่อและสูญเสียความแข็งแรง นั่นคือเหตุผลที่ทีมแพทย์จะประเมินเพื่อลดระดับการทำงานของเครื่องช่วยหายใจลงทีละน้อยทันทีที่อาการของผู้ป่วยเริ่มดีขึ้น เพื่อให้ร่างกายได้กลับมาฝึกหายใจด้วยตัวเองอีกครั้ง

แผลกดทับบริเวณทางเดินหายใจที่ต้องระวัง

ไม่เพียงแต่ผิวหนังภายนอกที่ต้องพลิกตัวเพื่อป้องกันแผลกดทับ บริเวณเนื้อเยื่อภายในลำคอที่สัมผัสกับท่อช่วยหายใจก็อาจเกิดการระคายเคืองหรือเป็นแผลได้เช่นกัน ทีมพยาบาลจึงต้องคอยขยับตำแหน่งของท่อและทำความสะอาดช่องปากอย่างสม่ำเสมอเพื่อลดความเสี่ยงนี้

การเตรียมตัวและขั้นตอนการถอดเครื่องช่วยหายใจเมื่ออาการดีขึ้น

เป้าหมายสูงสุดของการรักษาคือการทำให้ผู้ป่วยกลับมาหายใจได้ด้วยตนเองอย่างปลอดภัย เมื่อผลตรวจเลือดและกำลังของผู้ป่วยพร้อม แพทย์จะเริ่มกระบวนการทดสอบให้ผู้ป่วยหายใจผ่านเครื่องด้วยโหมดที่พึ่งพาตัวเองมากขึ้น พร้อมกับสังเกตสัญญาณชีพอย่างใกล้ชิด หากผู้ป่วยสามารถหายใจเองได้ดีและไม่มีภาวะเหนื่อยหอบ ทีมแพทย์ก็จะทำการถอดท่อช่วยหายใจออกในที่สุด ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทุกคนรอคอยด้วยความโล่งอก