โรคกรวยไตอักเสบ: เมื่อการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะลุกลามถึงไต

อาการเตือนที่บอกว่าคุณอาจกำลังเป็นโรคกรวยไตอักเสบ

หลายคนมักเริ่มจากการมีอาการปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะบ่อย ซึ่งเป็นสัญญาณเริ่มต้นของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ แต่ถ้าปล่อยทิ้งไว้จนเชื้อแบคทีเรียเดินทางย้อนขึ้นไปถึงไต อาการจะเปลี่ยนจากความรำคาญกลายเป็นความเจ็บป่วยที่รุนแรงขึ้นทันที สิ่งที่สังเกตได้ชัดเจนคืออาการไข้สูง หนาวสั่น ปวดเอวหรือปวดหลังรุนแรง โดยเฉพาะเมื่อลองใช้มือกดหรือเคาะบริเวณใต้ชายโครงด้านหลัง อาการปวดจะชัดเจนมากจนขยับตัวลำบาก ร่วมกับอาการคลื่นไส้อาเจียนที่ทำให้หลายคนกินไม่ได้นอนไม่หลับ

ทำไมเชื้อโรคถึงเดินทางไปถึงไตได้

โรคกรวยไตอักเสบ ส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนบริเวณรอบท่อปัสสาวะ แล้วเล็ดลอดเข้าไปในทางเดินปัสสาวะ สาเหตุที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวันคือการกลั้นปัสสาวะนานเกินไป การดื่มน้ำน้อย หรือแม้แต่การดูแลสุขอนามัยหลังขับถ่ายไม่ถูกวิธี เมื่อเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้เพิ่มจำนวนขึ้นจนทนต่อกลไกป้องกันของร่างกายไม่ไหว มันจะพุ่งเป้าไปที่กรวยไต ทำให้เกิดการอักเสบและติดเชื้อเฉียบพลันตามมา

ตรวจวินิจฉัยอย่างไรให้มั่นใจว่าติดเชื้อที่ไต

หากมีอาการไข้สูงร่วมกับปวดเอว การมาพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด แพทย์มักจะทำการตรวจปัสสาวะเพื่อหาเม็ดเลือดขาวและเชื้อแบคทีเรีย รวมถึงการตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของไตและระดับการติดเชื้อในกระแสเลือด ในรายที่มีอาการรุนแรงหรือมีความเสี่ยงพิเศษ แพทย์อาจพิจารณาทำอัลตราซาวด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อดูว่ามีการอุดกั้นในทางเดินปัสสาวะ เช่น นิ่วที่ขวางทางอยู่หรือไม่ เพราะหากมีนิ่วร่วมด้วย การรักษาจะซับซ้อนขึ้นอีกระดับ

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองเมื่อติดเชื้อที่กรวยไต

หัวใจสำคัญของการรักษาคือการใช้ยาปฏิชีวนะให้ตรงกับเชื้อที่เป็นสาเหตุ โดยปกติแพทย์จะให้ยาแบบฉีดในช่วงแรกหากคนไข้มีอาการอาเจียนหรือไข้สูงมาก เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้รวดเร็ว ก่อนจะปรับเป็นยาแบบกินต่อเนื่องให้ครบตามกำหนด เมื่ออาการดีขึ้นแล้ว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมคือสิ่งที่ต้องทำควบคู่กันไป เพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอตลอดทั้งวัน เพื่อช่วยขับแบคทีเรียออกจากทางเดินปัสสาวะ
• ห้ามกลั้นปัสสาวะโดยเด็ดขาด การปัสสาวะบ่อยช่วยล้างเชื้อโรคออกไปได้ส่วนหนึ่ง
• ดูแลความสะอาดจุดซ่อนเร้นอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะการเช็ดจากหน้าไปหลัง เพื่อลดการนำเชื้อจากทวารหนักเข้าสู่ท่อปัสสาวะ

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที

บางคนอาจเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเพียงไข้หวัดหรืออาการปวดหลังธรรมดา แต่หากพบสัญญาณต่อไปนี้ อย่ารอจนถึงเช้าวันถัดไป ควรเข้าพบแพทย์ทันที: ไข้สูงสั่นสะท้านไม่หยุด คลื่นไส้อาเจียนจนรับประทานยาหรือดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะเป็นเลือด หรือมีอาการเพลียจัดจนความดันโลหิตต่ำ เพราะภาวะกรวยไตอักเสบที่รุนแรงสามารถลุกลามจนเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่อันตรายถึงชีวิตได้