ทำความเข้าใจแนวทางการรักษาตามอาการและการดูแลแบบประคับประคอง เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า

การรักษาตามอาการและการดูแลแบบประคับประคอง คืออะไรกันแน่

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า การดูแลแบบประคับประคอง หรือ Palliative Care มาบ้าง แต่อาจยังรู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัว หรือเข้าใจว่าเป็นเรื่องของการรักษาช่วงวาระสุดท้ายเพียงอย่างเดียว จริงๆ แล้วการรักษาตามอาการและการดูแลแบบประคับประคอง คือหัวใจสำคัญของการดูแลผู้ป่วยทุกคนที่มีอาการเจ็บป่วยจากโรคเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอาการปวด ความเหนื่อยหอบ หรือแม้แต่ความวิตกกังวล โดยจุดมุ่งหมายไม่ใช่การเร่งให้หายขาดเพียงอย่างเดียว แต่คือการทำให้คนไข้รู้สึกสบายตัวที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในทุกวัน

ทำไมการดูแลแบบประคับประคองถึงไม่ใช่แค่เรื่องของคนป่วยหนัก

บ่อยครั้งที่ผมพบว่าคนไข้หรือญาติมักจะปฏิเสธการดูแลแบบนี้เพราะคิดว่าเป็นการถอดใจ แต่ในทางการแพทย์ การนำแนวทางนี้มาใช้เร็วเท่าไหร่ ยิ่งเป็นผลดีต่อตัวคนไข้เท่านั้น เพราะการรักษาตามอาการและการดูแลแบบประคับประคอง จะเน้นไปที่การลดความทุกข์ทรมานจากโรค ไม่ว่าจะเป็นการปรับยาแก้ปวด การจัดการกับผลข้างเคียงจากการรักษาหลัก หรือการดูแลจิตใจ ทำให้คนไข้ยังสามารถใช้ชีวิต ทำกิจกรรมที่รัก และมีรอยยิ้มได้แม้ในวันที่สุขภาพไม่เอื้ออำนวย

จัดการอาการปวดและความไม่สบายตัวอย่างตรงจุด

อาการปวดมักเป็นปัญหาอันดับต้นๆ ที่กวนใจคนไข้ หมอจะเริ่มจากการประเมินว่าความเจ็บปวดนั้นเกิดจากอะไร เพื่อเลือกใช้ยาและวิธีการจัดการที่เหมาะสมที่สุด โดยแนวทางหลักมีดังนี้

• การปรับระดับยาแก้ปวดให้เหมาะสมกับความรุนแรงของอาการ
• การใช้เทคนิคทางกายภาพบำบัดหรือการจัดท่าทางเพื่อลดแรงกดทับ
• การพูดคุยถึงอาการที่อาจเกิดขึ้นล่วงหน้าเพื่อให้คนไข้เตรียมตัวและไม่ตกใจ

ดูแลใจไปพร้อมกับการรักษาตัว

คนไข้หลายคนต้องเผชิญกับความเครียด ความเศร้า หรือความกังวลใจจากการเจ็บป่วย การดูแลแบบประคับประคองยังครอบคลุมไปถึงการเป็นพื้นที่ปลอดภัยให้คนไข้ได้ระบายความรู้สึก หมอและทีมงานจะคอยประเมินสภาพจิตใจและให้คำแนะนำ เพื่อให้คนไข้รู้สึกมีกำลังใจในการเดินหน้าต่อไปและไม่รู้สึกโดดเดี่ยวในการรักษา

ความร่วมมือระหว่างหมอและครอบครัว คือกุญแจสู่ความสำเร็จ

การจะดูแลคนไข้ให้ได้ดีที่สุดไม่ได้ขึ้นอยู่กับหมอเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความเข้าใจจากคนในครอบครัวด้วย การทำความเข้าใจแนวทางการรักษาตามอาการและการดูแลแบบประคับประคอง จะช่วยให้ญาติทราบว่าควรดูแลคนไข้อย่างไรที่บ้าน เพื่อลดการเข้าออกโรงพยาบาลโดยไม่จำเป็น และทำให้คนไข้ได้รับความอบอุ่นใจจากคนใกล้ชิด ซึ่งถือเป็นยาใจที่ดีที่สุดอย่างหนึ่ง

เมื่อไหร่ที่ควรเริ่มคุยเรื่องการดูแลแบบประคับประคอง

ไม่มีคำว่าเร็วเกินไปสำหรับการเริ่มดูแลแบบประคับประคอง หากคุณหรือคนที่คุณรักเริ่มรู้สึกว่าการรักษาหลักเริ่มมีผลข้างเคียงมาก หรือคุณภาพชีวิตในแต่ละวันลดน้อยลง การปรึกษาหมอเจ้าของไข้ถึงแนวทางนี้จะช่วยเปิดโอกาสให้คนไข้ได้วางแผนการรักษาที่ตอบโจทย์ความต้องการของตัวเองมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการตั้งเป้าหมายในชีวิต หรือการจัดการอาการกวนใจต่างๆ ให้เบาบางลง