โรคไข้เลือดออกในเด็ก: รู้ทันอาการไข้สูง ซึม และวิธีดูแลลูกรักให้ปลอดภัยจากยุงลาย

ลูกมีไข้สูงลอยเช็ดตัวเท่าไหร่ก็ไม่ลด: สัญญาณเตือนแรกที่ต้องระวัง

ช่วงนี้เวลาคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาหาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่าลูกไข้สูงลอยมาสองสามวัน ให้พาราเซตามอลแล้วไข้ก็ยังเด้งกลับมาสูงอีกแถมหน้าตาดูเพลียๆ ผมมักจะนึกถึงโรคไข้เลือดออกในเด็กเป็นอันดับต้นๆ เสมอครับ โรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกีที่มีเจ้าลายขาวดำเป็นพาหะนำโรค ความน่ากลัวคือไข้ในเด็กกลุ่มนี้มักจะสูงมากแบบจู่ๆ ก็พุ่งพรวดขึ้นมาทันที แตกต่างจากไข้หวัดธรรมดาที่มักจะมีอาการไอ น้ำมูก เจ็บคอร่วมด้วย แต่เด็กที่เป็นไข้เลือดออกส่วนใหญ่จะบ่นปวดหัว ปวดเมื่อยตามตัว หน้าแดง และบางคนอาจมีผื่นจุดเลือดออกเล็กๆ ขึ้นตามผิวหนัง

ช่วงวิกฤตวันที่สามถึงวันที่ห้า: จุดเปลี่ยนที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

หลายคนเข้าใจผิดว่าพอไข้เริ่มลดลงในวันที่สามหรือวันที่สี่แล้วแปลว่าลูกหายป่วยและปลอดภัยดีแล้ว แต่ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่านี่คือช่วงเวลาที่อันตรายที่สุดที่เรียกว่าระยะวิกฤตครับ ในช่วงนี้การทำงานของหลอดเลือดฝอยอาจมีความผิดปกติ ทำให้พลาสมาหรือน้ำเหลืองรั่วไหลออกมานอกเส้นเลือด ส่งผลให้ความดันโลหิตตกและเกิดภาวะช็อกได้ คุณพ่อคุณแม่จึงต้องสังเกตอาการรอบตัวของลูกอย่างใกล้ชิด แม้ว่าไข้จะลงแล้วก็ตาม อย่าเพิ่งวางใจเด็ดขาด

อาการเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังเข้าสู่ภาวะช็อกอันตราย

• ลูกซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ปลุกตื่นยากหรือไม่ค่อยสนใจสิ่งรอบตัวเหมือนปกติ
• บ่นปวดท้องรุนแรงบริเวณลิ้นปี่หรือใต้ชายโครงขวา ซึ่งเป็นสัญญาณว่าตับเริ่มโต
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนบ่อย หรืออาเจียนออกมาเป็นเลือดสดหรือมีสีดำคล้ำเหมือนกากกาแฟ
• มือเท้าเย็น ตัวลาย เหงื่อออกท่วมตัว ปัสสาวะน้อยลงหรือไม่,ปัสสาวะไม่ออกเลยหลายชั่วโมง

วิธีดูแลลูกรักเบื้องต้นที่บ้านและการกินยาที่ถูกต้อง

ถ้ารู้สึกว่าลูกเริ่มมีไข้สูงและสงสัยว่าอาจเป็นไข้เลือดออก การดูแลเบื้องต้นที่บ้านต้องทำด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษครับ สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันภาวะขาดน้ำ ให้ลูกจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) หรือน้ำเปล่าบ่อยๆ ทีละน้อย เพื่อชดเชยน้ำที่สูญเสียไป

ข้อควรระวังเรื่องการใช้ยาลดไข้ที่อันตรายถึงชีวิต

ห้ามเด็ดขาดกับการให้ลูกกินยากลุ่มแอสไพริน (Aspirin) หรือยากลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) เพราะยาเหล่านี้จะไปเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดเลือดออกในทางเดินอาหารและทำให้เลือดออกง่ายขึ้น ยาลดไข้เดียวที่ปลอดภัยสำหรับเด็กคือพาราเซตามอล (Paracetamol) ตามขนาดน้ำหนักตัวที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำเท่านั้น และห้ามกินถี่เกินไป

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาเด็กไปโรงพยาบาลทันที

หากคุณพ่อคุณแม่พบว่าลูกมีอาการซึมลง มือเท้าเย็น ปวดท้องมาก อาเจียนไม่หยุด หรือมีเลือดกำเดาไหล เลือดออกตามไรฟัน อยรอดรอเวลาให้ถึงวันนัดเด็ดขาดครับ ให้รีบพามาพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลทันที เพราะเด็กที่เป็นโรคไข้เลือดออกหากมาถึงมือแพทย์ช้าเกินไปอาจเกิดภาวะช็อกรุนแรงที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การสังเกตอาการให้เร็วและการพามาโรงพยาบาลได้ทันท่วงทีคือหัวใจสำคัญที่สุดที่จะช่วยชีวิตลูกรักเอาไว้ได้