เจาะลึกเรื่องยาฉีด GnRH agonist กับการรักษาที่หลายคนยังสงสัย

ยาฉีด GnRH agonist คืออะไรกันแน่ ทำไมหมอถึงเลือกใช้

เวลาที่คนไข้มาปรึกษาหมอเรื่องปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมน ไม่ว่าจะเป็นภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เนื้องอกมดลูก หรือภาวะเป็นหนุ่มเป็นสาวก่อนวัย มักจะมีคำถามถึงยาตัวหนึ่งที่ชื่อว่า GnRH agonist ยาชนิดนี้ทำงานเหมือนเป็นสวิตช์ปิดการทำงานของรังไข่ชั่วคราวครับ ในภาวะปกติร่างกายเราจะมีการหลั่งฮอร์โมนจากสมองมาสั่งการที่รังไข่ให้ผลิตฮอร์โมนเพศ แต่เมื่อเราฉีดยานี้เข้าไป มันจะไปหลอกสมองให้หยุดส่งสัญญาณสั่งการ ทำให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายลดลงสู่ภาวะใกล้เคียงกับช่วงหมดประจำเดือน ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้คือโรคที่อาศัยฮอร์โมนเป็นตัวกระตุ้นก็จะค่อยๆ สงบลงหรือฝ่อตัวไปนั่นเอง

ทำความเข้าใจก่อนเริ่มฉีด จะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายบ้าง

การใช้ยาตัวนี้ไม่ได้มีแค่อิทธิฤทธิ์ในการรักษาเพียงอย่างเดียว แต่เพราะมันไปกดระดับฮอร์โมนเพศลง คนไข้มักจะรู้สึกเหมือนเข้าสู่วัยทองจำลองครับ อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อาการร้อนวูบวาบตามตัว เหงื่อออกตอนกลางคืน
• อารมณ์แปรปรวน หรือนอนหลับยากขึ้น
• ช่องคลอดแห้งหรือรู้สึกไม่สบายตัว
• หากใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจมีผลต่อมวลกระดูกได้บ้าง

อย่างไรก็ตาม หมอจะมีการประเมินเป็นรายบุคคลเสมอครับ หากจำเป็นต้องใช้ระยะยาว หมอจะมีการให้ยาเสริมหรือวิตามินเพื่อลดผลข้างเคียงเหล่านี้ควบคู่กันไป

ใครบ้างที่ควรใช้ยานี้และใครที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ยาฉีด GnRH agonist มักถูกใช้ในกรณีที่ยาเม็ดคุมกำเนิดหรือยาแก้ปวดตัวอื่นเอาไม่อยู่ หรือในกลุ่มคนไข้ที่มีภาวะโรคที่รุนแรงจนต้องลดขนาดก้อนเนื้อให้เล็กลงก่อนการผ่าตัด แต่ทั้งนี้ต้องระวังในกลุ่มคนไข้ที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร รวมถึงผู้ที่มีปัญหาเรื่องกระดูกบางหรือกระดูกพรุนอยู่ก่อนแล้ว การตัดสินใจเลือกใช้ยาจึงต้องผ่านการตรวจร่างกายและประเมินผลดีผลเสียจากหมออย่างละเอียดก่อนเสมอ

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ผ่านช่วงที่ได้รับยาอย่างสบายใจ

การรับยาฉีดกลุ่มนี้ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว เพียงแค่ต้องมีการปรับตัว หมอแนะนำให้คนไข้ทำดังนี้ครับ

• เน้นการออกกำลังกายแบบมีแรงต้าน เช่น การยกน้ำหนักเบาๆ เพื่อรักษาความแข็งแรงของกระดูก
• ทานอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดีให้เพียงพอ
• จดบันทึกอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นในแต่ละเดือนมาบอกหมอ เพื่อที่เราจะได้ปรับแนวทางการรักษาให้เหมาะสมที่สุด
• พยายามปรับสภาพแวดล้อมให้อากาศถ่ายเทสะดวกเพื่อลดปัญหาอาการร้อนวูบวาบ

หากคนไข้มีอาการผิดปกติที่รุนแรงเกินจะรับได้ อย่าเก็บไว้คนเดียวครับ ให้รีบกลับมาปรึกษาหมอเพื่อพิจารณาปรับแผนการรักษา เพราะเป้าหมายของเราคือการรักษาโรคให้หายโดยที่คุณภาพชีวิตของคนไข้ยังคงดีอยู่