โรคนิ่วในถุงน้ำดี: ปวดท้องแน่นชายโครงแบบไหน ที่หมออยากให้ระวัง

กินข้าวเหนียวหมูกระทะทีไร ทำไมจุกแน่นชายโครงขวา

หลายคนมักเข้าใจว่าอาการแน่นท้อง ท้องอืด หรือเรอเปรี้ยวหลังมื้ออาหารมันๆ เป็นแค่เรื่องของโรคกระเพาะอาหารหรืออาหารไม่ย่อยทั่วไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีคนไข้จำนวนไม่น้อยเลยที่เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการจุกแน่นบริเวณลิ้นปี่หรือใต้ชายโครงขวา โดยเฉพาะหลังกินอาหารที่มีไขมันสูง แล้วสุดท้ายพบว่าต้นตอของอาการมาจากโรคนิ่วในถุงน้ำดีที่ซ่อนอยู่เงียบๆ โดยที่เราไม่เคยรู้ตัวมาก่อน

ถุงน้ำดีทำหน้าที่อะไร และทำไมถึงเกิดก้อนนิ่วขึ้นมาได้

ก่อนจะไปรู้จักกับเจ้าก้อนนิ่ว เรามาทำความเข้าใจกับเจ้าถุงน้ำดีกันก่อนครับ ถุงน้ำดีเปรียบเสมือนถุงเก็บน้ำดีชั่วคราวที่ตับสร้างขึ้น น้ำดีนี้มีหน้าที่สำคัญในการช่วยย่อยไขมันที่เรากินเข้าไปในแต่ละมื้อ เมื่อไหร่ก็ตามที่เรากินอาหารมันๆ ถุงน้ำดีจะบีบตัวเพื่อปล่อยน้ำดีออกมาช่วยย่อย

แต่ปัญหาคือ ถ้าน้ำดีข้างในมีความไม่สมดุลกัน ระหว่างปริมาณคอเลสเตอรอล เกลือหินปูน และสารอื่นๆ ที่เข้มข้นเกินไป น้ำดีก็จะตกตะกอนสะสมกันทีละน้อย จนกลายเป็นก้อนกรวดหรือก้อนหินก้อนเล็กๆ ที่เราเรียกว่าโรคนิ่วในถุงน้ำดี ซึ่งก้อนพวกนี้อาจมีตั้งแต่เม็ดทรายเล็กๆ ไปจนถึงขนาดเท่าลูกปิงปองเลยทีเดียว

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่บอกว่าก้อนนิ่วเริ่มออกฤทธิ์

หลายคนเป็นโรคนิ่วในถุงน้ำดีมานานหลายปีโดยไม่มีอาการอะไรเลย เราเรียกภาวะนี้ว่านิ่วชนิดเงียบ แต่ถ้าวันดีคืนดีก้อนนิ่วเจ้ากรรมดันไปขวางทางเดินน้ำดี ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนที่ค่อนข้างชัดเจนออกมาทันที

• ปวดตื้อๆ หรือปวดเกร็งรุนแรงบริเวณใต้ชายโครงขวา หรือลิ้นปี่
• อาการปวดมักจะร้าวทะลุไปที่หลังหรือไหล่ขวา
• มักปวดกำเริบหลังมื้ออาหารหนักๆ หรืออาหารที่มีไขมันสูง
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับแน่นท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อคล้ายอาหารไม่ย่อย
• บางคนมีไข้หนำซ้ำ หรือตัวเหลืองตาเหลือง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าถุงน้ำดีอักเสบติดเชื้อแล้ว

โรคนี้อันตรายแค่ไหน หากปล่อยทิ้งไว้ไม่ยอมรักษา

เวลาที่หมอวินิจฉัยเจอโรคนิ่วในถุงน้ำดี คนไข้หลายคนมักถามกลับมาว่า ถ้ายังไม่ผ่าตัดจะเป็นอะไรไหม คำตอบคือขึ้นอยู่กับว่าก้อนนิ่วนั้นแสดงอาการหรือยัง หากปล่อยให้มีการอักเสบเรื้อรัง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย เช่น ถุงน้ำดีแตก ท่อน้ำดีอุดตัน หรือตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งบางเคสมีความรุนแรงถึงขั้นเป็นอันตรายถึงชีวิตได้เลยทีเดียว

วิธีรักษาเมื่อเจอโรคนิ่วในถุงน้ำดี

สำหรับการรักษาโรคนิ่วในถุงน้ำดีในปัจจุบัน แพทย์จะพิจารณาจากอาการและความรุนแรงเป็นหลัก หากไม่มีอาการเลย อาจใช้วิธีนัดติดตามอาการและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน แต่ถ้าเริ่มมีอาการปวดบ่อยๆ หรือมีการอักเสบ การผ่าตัดเอาถุงน้ำดีออกถือเป็นมาตรฐานทางการรักษาที่ดีที่สุดในปัจจุบัน

ข่าวดีก็คือ ในปัจจุบันเรานิยมใช้การผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็ก ซึ่งทำให้คนไข้เจ็บตัวน้อย ฟื้นตัวไว และใช้เวลาพักฟื้นที่โรงพยาบาลไม่นาน ก็สามารถกลับมาใช้ชีวิตประจำได้ตามปกติ และที่สำคัญคือ มนุษย์เราสามารถใช้ชีวิตอยู่ได้ปกติแม้จะไม่มีถุงน้ำดี เพราะตับยังคงผลิตน้ำดีส่งตรงเข้าลำไส้เพื่อช่วยย่อยอาหารได้ตามเดิม เพียงแต่ในช่วงแรกอาจจะต้องระวังเรื่องการกินอาหารมันจัดสักหน่อยเพื่อให้ร่างกายปรับตัว