ลูกเหวี่ยงวีนเปลี่ยนไปเป็นคนละคน: เข้าใจลึกซึ้งเรื่องภาวะอารมณ์แปรปรวนในเด็ก

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจกำลังกุมขมับกับลูกรักที่เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย เดี๋ยวหัวเราะอยู่ดีๆ ก็ร้องไห้โฮ หรือโมโหร้ายแบบไม่มีปี่มีขลุ่ยจนตั้งรับไม่ทัน จนอดคิดไม่ได้ว่านี่เป็นแค่วัยทองของเด็ก หรือลูกเรากำลังเผชิญกับภาวะอารมณ์แปรปรวนในเด็กกันแน่ ในฐานะหมอเด็กที่เจอเคสแบบนี้ทุกวัน อยากบอกว่าคุณพ่อคุณแม่ไม่ได้เผชิญเรื่องนี้อยู่ลำพัง และมันมีเหตุผลเบื้องหลังที่อธิบายได้เสมอ

ลูกเราแค่งอตามประสาเด็ก หรือกำลังเจอภาวะอารมณ์แปรปรวนกันแน่?

เด็กทุกคนมีความสามารถในการควบคุมอารมณ์จำกัดตามวัยอยู่แล้ว การที่เด็กจะงอแงเวลาไม่ได้ดั่งใจจึงเป็นเรื่องปกติธรรมดา แต่ความต่างของภาวะอารมณ์แปรปรวนในเด็กคือ ความรุนแรงและความถี่ที่มากผิดปกติ เช่น โกรธรุนแรงทำร้ายข้าวของ กรีดร้องนานเป็นชั่วโมง หรืออารมณ์เปลี่ยนฉับพลันแบบไม่มีสาเหตุชัดเจนจนกระทั่งกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวัน การเรียน และความสัมพันธ์ในครอบครัว

ส่องสาเหตุที่ซ่อนอยู่: ทำไมลูกถึงคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้?

สมองส่วนหน้าของเด็กที่ทำหน้าที่ควบคุมเหตุผลและยับยั้งชั่งใจยังพัฒนาไม่เต็มที่ แต่ในเด็กที่มีภาวะนี้ อาจมีปัจจัยหลายอย่างมากระตุ้นร่วมด้วย ได้แก่

• ความเครียดและสภาพแวดล้อม: ปัญหาครอบครัว การถูกกลั่นแกล้งที่โรงเรียน หรือความคาดหวังที่สูงเกินไป
• ปัญหาสุขภาพกาย: การนอนหลับไม่สนิท ภาวะภูมิแพ้ หรือโรคประจำตัวบางอย่างที่ทำให้เด็กหงุดหงิดโดยไม่รู้ตัว
• ความผิดปกติทางพัฒนาการหรือจิตเวช: เช่น โรคสมาธิสั้น โรคอารมณ์สองขั้วในวัยเด็ก หรือภาวะวิตกกังวล

คุณพ่อคุณแม่จะรับมืออย่างไร เมื่อลูกระเบิดอารมณ์ใส่?

เวลาที่ลูกกำลังสติหลุด การไปดุหรือใช้กำลังบังคับรังแต่จะทำให้สถานการณ์แย่ลง สิ่งที่เราทำได้และควรทำทันทีคือการตั้งสติของตัวเองก่อน จากนั้นใช้วิธีรับมือที่ช่วยดึงสติลูกกลับมา

สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ลูกสงบสติอารมณ์

เมื่อเด็กอารมณ์พุ่งสูงสุด สมองส่วนเหตุผลจะปิดการทำงาน การพูดคุยด้วยเหตุผลตอนนี้จึงไร้ประโยชน์ ให้พาไปอยู่ในมุมสงบ นั่งรออยู่ใกล้ๆ โดยไม่ต้องบังคับให้หยุดร้อง จนกว่าเขาจะเริ่มหายใจช้าลงและสงบลงเอง

สะท้อนความรู้สึกให้ลูกเข้าใจตัวเอง

เมื่ออารมณ์เริ่มเย็นลง ให้ชวนคุยด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล เช่น ลูกกำลังโกรธใช่ไหมที่ไม่ได้เล่นเกมต่อ ช่วยบอกแม่ได้ไหมว่าเกิดอะไรขึ้น การทำแบบนี้ช่วยให้เด็กเรียนรู้คำศัพท์ทางอารมณ์และค่อยๆ จัดการมันได้ดีขึ้นในอนาคต

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพาไปพบแพทย์ผู้Aเชี่ยวชาญ?

หากคุณพ่อคุณแม่ลองปรับวิธีที่บ้านแล้ว แต่อาการของลูกยังคงรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ มีพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง ทำร้ายผู้อ่าย หรือทำลายข้าวของอย่างรุนแรง รวมถึงมีอาการซึมเศร้าแยกตัวร่วมด้วย นั่นคือสัญญาณชัดเจนว่าควรพามาพบจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเพื่อประเมินและรับการดูแลที่ตรงจุด การพามาพบแพทย์เร็วช่วยให้เด็กได้รับการช่วยเหลือที่ทันท่วงทีและกลับมามีความสุขได้อีกครั้ง