วิธีเช็ดตาและล้างตาให้ลูกน้อยอย่างถูกวิธี ปลอดภัยจากมือคุณแม่

เวลาเห็นลูกน้อยมีขี้ตาเกรอะกรัง ตาแดง หรือน้ำตาไหลไม่หยุด คุณพ่อคุณแม่มือใหม่อาจจะรู้สึกตกใจและกังวลใจไม่น้อย เพราะดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบางมาก การจะหยิบจับอะไรมาเช็ดหรือทำความสะอาดให้ลูก จึงต้องทำด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพื่อไม่ให้เกิดการระคายเคืองหรือติดเชื้อซ้ำซ้อน

ทำไมการทำความสะอาดตาเด็ก ถึงต้องพิถีพิถันเป็นพิเศษ?

ดวงตาของเด็กทารกและเด็กเล็กมีความบอบบางมาก ชั้นผิวรอบดวงตาก็ยังพัฒนา 100 เปอร์เซ็นต์เต็ม ในเด็กบางคนอาจมีปัญหาท่อน้ำตาอุดตันตั้งแต่กำเนิด ทำให้มีขี้ตาแฉะตอนตื่นนอนบ่อยๆ หากเราใช้สำลีที่ไม่สะอาดเช็ดถูแรงๆ หรือใช้น้ำยาที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้กระจกตาเป็นรอยหรือเกิดการติดเชื้อลุกลามได้ง่าย ดังนั้น เทคนิคการล้างตาและการเช็ดทำความสะอาดที่ถูกต้อง จึงเป็นสิ่งสำคัญมากที่พ่อแม่ทุกคนควรเรียนรู้ไว้

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มเช็ดตาให้ลูก

ก่อนจะลงมือทำความสะอาดตาให้ลูกน้อย เรามาเตรียมของให้พร้อมกันก่อน เพื่อความสะดวกรวดเร็วและปลอดภัย:

• สำลีก้อนกลมที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว หรือผ้าก๊อซ (Gauze) ชนิดปราศจากเชื้อ
• น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Normal Saline 0.9%) สำหรับล้างแผลหรือล้างตา
• น้ำต้มสุกที่ทิ้งไว้ให้เย็นสนิท (ในกรณีไม่มีน้ำเกลือ)
• อ่างล้างมือและสบู่สำหรับล้างมือให้สะอาดก่อนจับตัวเด็ก

ขั้นตอนการเช็ดตาให้ลูกน้อยแบบถูกวิธี ทำอย่างไรไม่ให้ติดเชื้อ?

การเช็ดตาที่ถูกต้องเราจะไม่เช็ดสลับข้างไปมาเด็ดขาด เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากตาข้างหนึ่งลามไปอีกข้างหนึ่ง โดยมีขั้นตอนง่ายๆ ดังนี้ครับ

• ล้างมือให้สะอาด: เริ่มต้นด้วยการล้างมือด้วยสบู่และน้ำให้สะอาดหมดจดทุกครั้งก่อนสัมผัสใบหน้าลูก
• ชุบน้ำเกลือพอหมาด: เทน้ำเกลือลงบนสำลีก้อนให้ชุ่มพอประมาณ ไม่เปียกชุ่มจนเกินไป
• เช็ดจากหัวตาไปหางตา: ให้เช็ดจากบริเวณหัวตา (ใกล้จมูก) ออกไปยังหางตา (ด้านนอก) เพียงทิศทางเดียวเท่านั้น ห้ามเช็ดวนกลับเด็ดขาด
• เปลี่ยนสำลีทุกครั้ง: ใช้สำลี 1 ก้อนต่อการเช็ด 1 ครั้ง หากจะเช็ดซ้ำให้เปลี่ยนก้อนใหม่ทันที ห้ามใช้ก้อนเดิมเช็ดซ้ำเด็ดขาด และแยกสำลีคนละก้อนสำหรับตาซ้ายและตาขวาอย่างเด็ดขาด

เมื่อไหร่ถึงควรใช้น้ำเกลือล้างตาโดยตรง?

โดยปกติแล้ว หากมีแค่ขี้ตาแห้งกรังตอนเช้า การใช้สำลีชุบน้ำเกลือเช็ดรอบดวงตาก็เพียงพอแล้ว แต่หากลูกน้อยมีฝุ่นผงเข้าตา มีอาการตาแดงจากการระคายเคือง หรือมีสารคัดหลั่งจำนวนมาก การใช้น้ำเกลือล้างตาโดยตรงจึงจะมีความจำเป็น โดยการหยอดน้ำเกลือล้างผ่านตาเบาๆ เพื่อชะล้างสิ่งแปลกปลอมออกไป แต่ต้องทำด้วยความนุ่มนวลและระมัดระวังที่สุด

อาการแบบไหนที่ควรพาไปหาหมอตาเด็กทันที?

แม้ว่าการดูแลเบื้องต้นจะช่วยบรรเทาอาการได้ แต่หากลูกน้อยมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรพาไปพบกุมารแพทย์หรือจักษุแพทย์โดยเร็ว:

• ตาแดงจัด มีขี้ตาเขียวหรือเหลืองข้นเหนียวออกมาตลอดเวลา
• เปลือกตาบวมเป่ง ลืมตาไม่ขึ้น
• ลูกร้องกวนงอแงเพราะเจ็บตา หรือสู้แสงไม่ได้
• มีอาการน้ำตาไหลไม่หยุดและมีขี้ตาแฉะเรื้อรังนานเกินสัปดาห์ ซึ่งอาจเกิดจากภาวะท่อน้ำตาอุดตันที่ต้องให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม