วิธีเช็ดตาและล้างตาให้ลูกน้อยอย่างปลอดภัย ฉบับคุณหมอแนะนำ

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่เห็นลูกน้อยมีขี้ตาเกรอะกรัง ตาแดง หรือมีน้ำตาไหลไม่หยุดตอนตื่นนอน มักจะรู้สึกตกใจและกังวลใจไม่น้อย ยิ่งถ้าเป็นทารกแรกเกิดด้วยแล้ว มือไม้อาจจะสั่นไม่กล้าแตะโดนบริเวณรอบดวงตาเพราะกลัวว่าจะไปทำอันตรายลูกรัก ในฐานะหมอเด็กและคนเป็นหมอที่ตรวจคนไข้ตัวเล็กๆ อยู่ทุกวัน อยากบอกว่าเรื่องการล้างตาและการเช็ดทำความสะอาดให้กับเด็กๆ นั้น ไม่ได้ยากอย่างที่คิดและไม่ได้อันตรายอย่างที่กลัว หากเรารู้วิธีที่ถูกต้องและใช้อุปกรณ์ที่สะอาดปลอดภัย

ทำไมดวงตาของเด็กๆ ถึงสกปรกง่ายและต้องดูแลเป็นพิเศษ?

ดวงตาของเด็ก โดยเฉพาะเด็กทารกและเด็กเล็ก มีความบอบบางมากครับ ท่อน้ำตาของพวกเขายังพัฒนา ใช้งานได้ไม่เต็มที่ บางคนท่อน้ำตาอุดตันตั้งแต่เกิด ทำให้มีน้ำตาเอ่อและขี้ตามาขังอยู่บ่อยๆ นอกจากนี้ เด็กๆ ยังชอบเอามือขยี้ตาหลังเล่นสนุก หรือฝุ่นละอองอาจจะปลิวเข้าตาได้ง่าย เวลาที่เด็กเป็นหวัดหรือตาแดง เชื้อโรคก็จะลามมาที่ดวงตาได้เร็วมาก การทำความสะอาดดวงตาจึงเป็นเหมือนเกราะป้องกันการติดเชื้อที่รุนแรง ไม่ให้ลุกลามจนกลายเป็นโรคตาอักเสบที่ต้องหยอดตาหรือหาหมอบ่อยๆ

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียมก่อนลงมือทำความสะอาดตาให้ลูก

ก่อนจะเริ่มเช็ดตาให้ลูก สิ่งสำคัญที่สุดคือความสะอาดครับ อุปกรณ์ไม่ต้องเยอะและไม่ต้องหาซื้อของแพง:

• สำลีก้อนกลมบริสุทธิ์ (Sterile Cotton Balls) หรือผ้าก๊อซชนิดปราศจากเชื้อ
• น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Normal Saline Solution 0.9%) ที่หาซื้อได้ทั่วไปตามร้านขายยา
• อ่างล้างมือและสบู่ สำหรับล้างมือคุณพ่อคุณแม่ให้สะอาดหมดจดก่อนสัมผัสตัวลูก

ข้อห้ามสำคัญคือ ห้ามใช้สำลีแผ่นดิบ สำลีชุบแอลกอฮอล์ หรือผ้าเช็ดหน้าทั่วไปมาเช็ดตาเด็กเด็ดขาด เพราะอาจมีขนผ้าหลุดเข้าตา หรือมีเชื้อโรคปะปน ทำให้ตาอักเสบหนักกว่าเดิม

ขั้นตอนเช็ดตาให้ลูกน้อยอย่างถูกวิธี ไม่มีพลาด

การเช็ดตาที่ถูกต้องมีหลักการง่ายๆ คือ เช็ดจากหัวตาออกไปทางหางตาเสมอ และห้ามใช้สำลีก้อนเดิมวนกลับมาเช็ดซ้ำเด็ดขาด เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากตาข้างหนึ่งลามไปอีกข้าง หรือดึงสิ่งสกปรกกลับเข้าไปในตา:

• ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำเปล่าให้เรียบร้อย
• เทน้ำเกลือลงบนสำลีก้อนให้ชุ่มพอประมาณ (ไม่ต้องถึงกับเปียกโชกจนหยดติ๋ง)
• ให้ลูกนอนราบ หรืออุ้มพาดบ่าในท่าที่ศีรษะอยู่นิ่ง เพื่อความปลอดภัย
• ใช้สำลีเช็ดบริเวณเปลือกตาเบาๆ จากหัวตา (ด้านติดกับจมูก) ไปยังหางตา (ด้านติดกับใบหู) เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้งทันที
• ถ้ามีขี้ตาเกรอะกรังมาก ให้แปะสำลีชุบน้ำเกลือทิ้งไว้บนตา 1 นาที เพื่อให้ขี้ตานิ่มลงแล้วค่อยๆ เช็ดออก ห้ามแกะหรือดึงขี้ตาแห้งๆ ออกเด็ดขาดเพราะจะทำให้กระจกตาถลอก
• ใช้สำลีก้อนใหม่เสมอสำหรับการเช็ดตาอีกข้างหนึ่ง

กรณีไหนที่ควรพาไปพบหมอตาเด็กทันที?

แม้ว่าการเช็ดทำความสะอาดเบื้องต้นจะช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ถ้าคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด:

• ตาดำของลูกมีสีขุ่นมัว มีจุดขาว หรือลูกตาสู้แสงไม่ได้
• เปลือกตาบวมแดงมาก มีหนองไหลออกมาตลอดเวลาไม่ยอมหยุด
• เด็กกะพริบตาถี่ ขยี้ตาแรง หรือร้องกวนเพราะเจ็บปวดตาตลอดเวลา
• เช็ดทำความสะอาดแล้วอาการไม่ดีขึ้นเลยภายใน 2 วัน หรือมีไข้ร่วมด้วย

การดูแลดวงตาของลูกน้อยไม่ใช่เรื่องยากเกินความสามารถของคุณพ่อคุณแม่เลยครับ ขอแค่มีความใส่ใจ ความสะอาด และทำด้วยความเบามือ ดวงตากลมโตคู่นั้นก็จะสะอาด สดใส และปลอดภัยจากโรคตาต่างๆ ได้อย่างแน่นอนครับ