เมื่อร่างกายบอกอะไรแปลกๆ: ทำความเข้าใจปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกายที่ผิดปกติ

ความรู้สึกแปลกๆ ที่ไม่ใช่แค่เรื่องคิดไปเอง

บ่อยครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการที่อธิบายยาก เช่น รู้สึกเหมือนมีมดไต่ตามผิวหนัง ทั้งที่ไม่มีอะไรเลย หรือรู้สึกชาๆ ซ่าๆ เหมือนไฟฟ้าช็อตเบาๆ ในบางจุดของร่างกาย อาการเหล่านี้คือสิ่งที่ทางการแพทย์เรียกว่า ปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกาย ที่มีความผิดปกติเกิดขึ้นกับระบบส่งสัญญาณประสาทสัมผัสของเรา มันไม่ใช่เรื่องของจิตปรุงแต่ง แต่เป็นสัญญาณจากระบบประสาทที่กำลังแจ้งเตือนว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้น

กลไกการรับสัมผัส: ระบบส่งสัญญาณที่ซับซ้อนในร่างกาย

เพื่อให้เข้าใจง่าย ลองนึกภาพว่าผิวหนังของเราคือแผงควบคุมที่มีสายไฟนับล้านเส้นคอยส่งสัญญาณความร้อน ความเย็น แรงกด หรือความเจ็บปวดกลับไปที่สมอง เมื่อสายไฟเหล่านี้หรือตัวประมวลผลที่สมองทำงานผิดพลาด สมองอาจแปลผลสัญญาณผิดเพี้ยนไป จากแค่สัมผัสปกติจึงกลายเป็นความรู้สึกเจ็บแปลบ ชา หรือความรู้สึกไวต่อสัมผัสเกินความจำเป็น

สาเหตุที่ทำให้การรับรู้เพี้ยนไป

ปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกายมักมีที่มาจากหลายต้นตอ ตั้งแต่เรื่องใกล้ตัวไปจนถึงโรคประจำตัวที่ซ่อนอยู่:

• ระบบประสาทส่วนปลายถูกรบกวน: เช่น จากโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้นานๆ จนเส้นประสาทเสื่อมสภาพ
• การขาดวิตามิน: โดยเฉพาะกลุ่มบีรวม ซึ่งจำเป็นต่อการบำรุงเส้นประสาทให้ส่งสัญญาณได้แม่นยำ
• ภาวะกดทับเส้นประสาท: อย่างอาการมือชาในคนที่เป็นออฟฟิศซินโดรมหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
• ความเครียดและโรควิตกกังวล: ความเครียดสะสมสามารถส่งผลให้สมองไวต่อสิ่งเร้ามากขึ้น จนรับรู้ความรู้สึกทางกายผิดปกติ

สัญญาณเตือนที่ควรสังเกตด้วยตัวเอง

หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นต่อเนื่องหรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ควรรีบสังเกตตัวเอง:

• มีอาการชาแบบเป็นๆ หายๆ หรือชาตลอดเวลา
• ความรู้สึกสัมผัสไวเกินไปจนใส่เสื้อผ้าแล้วรู้สึกเจ็บ
• รู้สึกเหมือนเข็มทิ่มหรือมดไต่ในตำแหน่งเดิมซ้ำๆ
• อาการแย่ลงในตอนกลางคืนจนรบกวนการนอน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและเมื่อไหร่ที่ต้องมาเจอหมอ

การปรับพฤติกรรมเป็นการเริ่มต้นที่ดี เริ่มจากการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดหากมีโรคเบาหวาน การจัดท่าทางให้ถูกต้องเพื่อลดการกดทับเส้นประสาท และการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่เพื่อเสริมวิตามินที่จำเป็น แต่หากอาการเริ่มมีลักษณะของความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อร่วมด้วย หรือมีอาการลามไปหลายจุดในระยะเวลาอันสั้น นั่นคือสัญญาณที่บอกว่าควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเชิงลึกด้วยการตรวจการนำกระแสประสาทหรือการตรวจเลือดเพิ่มเติม เพื่อหาต้นเหตุที่แน่ชัดและรักษาให้ตรงจุดที่สุด