เมื่อร่างกายสื่อสารผิดพลาด: ทำความเข้าใจปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกาย

อาการแปลกๆ ที่เหมือนมดไต่ หรือชาตามตัวเกิดจากอะไร

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการที่อธิบายยาก เช่น รู้สึกเหมือนมีมดไต่ตามผิวหนัง ทั้งที่มองดูก็ไม่มีอะไร หรือบางครั้งก็รู้สึกชาๆ เหมือนไฟช็อตแวบๆ หรือรู้สึกร้อนๆ หนาวๆ ทั้งที่อุณหภูมิปกติ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องคิดไปเอง แต่เป็นสัญญาณเตือนจากระบบประสาทที่กำลังเกิด ปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกาย ซึ่งเปรียบเสมือนระบบเซนเซอร์ของร่างกายเริ่มทำงานรวนครับ

กลไกของความรู้สึกที่ผิดเพี้ยน

ตามปกติแล้ว ผิวหนังและกล้ามเนื้อของเราจะมีตัวรับความรู้สึกส่งสัญญาณผ่านเส้นประสาทขึ้นไปยังสมองเพื่อตีความ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่เส้นประสาทได้รับความเสียหาย ถูกกดทับ หรือทำงานผิดปกติ สมองจะได้รับข้อมูลที่คลาดเคลื่อนไป ตัวอย่างเช่น เส้นประสาทที่ควรจะส่งสัญญาณความดันเบาๆ กลับส่งสัญญาณว่าเป็นความเจ็บปวด หรือในกรณีที่เส้นประสาทส่งสัญญาณเองโดยไม่มีสิ่งกระตุ้น เราก็จะรู้สึกถึงอาการชา ยิบๆ หรือปวดแสบปวดร้อนได้โดยหาสาเหตุจากภายนอกไม่เจอ

สาเหตุที่พบบ่อยที่ทำให้เราเริ่มรู้สึกไม่ปกติ

• เส้นประสาทส่วนปลายถูกกดทับ: พบได้บ่อยในคนทำงานออฟฟิศที่นั่งท่าเดิมนานๆ หรืออาการนิ้วล็อกและพังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ
• โรคประจำตัวที่ส่งผลต่อปลายประสาท: โดยเฉพาะโรคเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี ซึ่งจะไปทำลายเส้นประสาทส่วนปลาย ทำให้เกิดอาการชาปลายมือปลายเท้า
• ภาวะขาดวิตามิน: โดยเฉพาะวิตามินกลุ่มบี 1, 6 และ 12 ที่จำเป็นต่อการบำรุงรักษาเยื่อหุ้มเส้นประสาท
• ความเครียดสะสม: ภาวะทางจิตใจสามารถส่งผลต่อระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้เกิดการรับรู้ความรู้สึกผิดปกติทั่วร่างกายได้

สัญญาณแบบไหนที่ควรปรึกษาแพทย์

เรามักปล่อยผ่านอาการชาเล็กๆ น้อยๆ จนกว่ามันจะเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน แต่จริงๆ แล้วถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรมาตรวจเช็คโดยละเอียดครับ

• อาการชาหรือยิบๆ ที่เป็นต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์
• ความรู้สึกผิดปกติที่ลุกลามจากปลายนิ้วขึ้นมาถึงแขนหรือขา
• มีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย เช่น หยิบจับของแล้วหล่นบ่อย
• รู้สึกชาบริเวณใบหน้า หรือมีปัญหาเรื่องการทรงตัวร่วมด้วย

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ระบบประสาทกลับมาทำงานปกติ

หัวใจสำคัญคือการหาสาเหตุต้นตอ หากมาจากเบาหวาน การคุมระดับน้ำตาลคือการรักษาที่ดีที่สุด หากมาจากท่าทางการทำงาน การปรับเปลี่ยนอิริยาบถและการทำกายภาพบำบัดจะช่วยได้มาก นอกจากนี้ การรับประทานอาหารที่มีวิตามินบีสูง หรือการพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อลดระดับความเครียด จะช่วยให้ระบบการส่งสัญญาณประสาทกลับมาคงที่อีกครั้ง สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่าซื้อยามารับประทานเองโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะอาการเหล่านี้เป็นเพียงอาการแสดงของโรคที่ซ่อนอยู่เท่านั้นครับ