เมื่อความรู้สึกทางกายเริ่มเพี้ยน: ทำความเข้าใจปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกาย

รู้สึกแปลกๆ ที่ผิวหนัง เกิดจากอะไรกันแน่

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ มักจะมีคำถามว่าทำไมอยู่ดีๆ ถึงรู้สึกเหมือนมีมดไต่ตามแขนขา ทั้งที่ไม่มีอะไรมาแตะ หรือบางคนรู้สึกเหมือนผิวหนังหนาขึ้นจนสัมผัสอะไรก็ไม่ชัดเจน อาการเหล่านี้ในทางการแพทย์เราเรียกว่า ปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกาย ซึ่งจริงๆ แล้วมันคือสัญญาณเตือนจากระบบประสาทที่กำลังบอกว่ามีอะไรบางอย่างไม่ปกติเกิดขึ้นครับ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา

อาการที่คนไข้มักเล่าให้ฟังมีหลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละแบบอาจบ่งบอกถึงสาเหตุที่แตกต่างกันออกไป โดยลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อาการชาเหมือนเข็มทิ่มหรือมดไต่
• ความรู้สึกไวต่อสัมผัสมากเกินไป เช่น แค่ผ้าเสียดสีก็รู้สึกเจ็บ
• อาการชาด้านเหมือนใส่ถุงมือหรือถุงเท้า
• ความรู้สึกร้อนวูบวาบหรือเย็นจัดผิดปกติในจุดที่ไม่ควรเป็น

ระบบประสาททำงานอย่างไรเมื่อเกิดปัญหา

ร่างกายคนเรามีโครงข่ายเส้นประสาทที่คอยรับส่งสัญญาณความรู้สึกจากผิวหนังไปยังสมองเหมือนสายไฟที่เชื่อมต่อกันตลอดเวลา เมื่อไหร่ที่สายไฟเหล่านี้ถูกรบกวน เช่น ถูกกดทับ ขาดเลือดไปเลี้ยง หรือมีการอักเสบ สัญญาณที่ส่งไปที่สมองจะเกิดความผิดเพี้ยน สมองจึงแปลผลออกมาเป็นความรู้สึกแปลกๆ ที่เราสัมผัสได้นั่นเอง

สาเหตุที่พบบ่อยในชีวิตประจำวัน

ปัญหาการรับรู้ความรู้สึกทางกายไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีที่มา ส่วนใหญ่เกิดจากปัจจัยใกล้ตัวที่เราคาดไม่ถึง

• การกดทับของเส้นประสาท: เช่น การนั่งไขว่ห้างนานๆ หรือท่าทางการทำงานที่ผิดสุขลักษณะ
• โรคประจำตัว: โดยเฉพาะโรคเบาหวานที่คุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อปลายประสาท
• การขาดวิตามิน: โดยเฉพาะกลุ่มวิตามินบี 1 บี 6 และ บี 12 ซึ่งจำเป็นต่อการทำงานของเส้นประสาท
• ภาวะตึงเครียดสะสม: บางครั้งความเครียดทางจิตใจก็สะท้อนออกมาเป็นอาการทางกายได้เช่นกัน

วิธีดูแลเบื้องต้นและการปรับตัว

หากอาการเพิ่งเริ่มต้นและยังไม่รุนแรง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมักช่วยได้มาก เริ่มจากการจัดท่าทางในการทำงานให้ถูกต้อง หมั่นลุกขยับร่างกายเพื่อลดการกดทับของเส้นประสาท และหันมาทานอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบห้าหมู่ โดยเน้นกลุ่มวิตามินบีเป็นพิเศษ รวมถึงการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อให้ระบบประสาทได้ฟื้นฟูตัวเอง

เมื่อไหร่ที่ต้องมาหาหมอเพื่อตรวจละเอียด

แม้หลายครั้งอาการจะเป็นๆ หายๆ แต่มีบางกรณีที่หมอแนะนำว่าไม่ควรนิ่งนอนใจและควรเข้ามาปรึกษาเพื่อรับการวินิจฉัย เช่น

• อาการชาลามมากขึ้นอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่วัน
• มีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย เช่น หยิบจับสิ่งของแล้วร่วงหล่น
• อาการเกิดขึ้นร่วมกับการสูญเสียการควบคุมการขับถ่าย
• อาการรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันหรือการนอนหลับอย่างหนัก

การเข้าใจกลไกของร่างกายคือจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดของการดูแลสุขภาพ หากเริ่มรู้สึกว่าการรับรู้สัมผัสเปลี่ยนไป อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง เพราะการตรวจพบสาเหตุแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้วางแผนการรักษาได้ง่ายและมีโอกาสหายได้เร็วกว่ามากครับ