อาการใจสั่นและเหงื่อออกขณะพบแพทย์: ทำไมถึงเป็นแบบนี้ทั้งที่ไม่ได้เป็นโรคหัวใจ

ทำไมคนไข้หลายคนถึงรู้สึกใจสั่นและเหงื่อออกเวลามาเจอหมอ

เวลาเดินเข้าห้องตรวจ หลายคนอาจเคยรู้สึกว่าจู่ๆ หัวใจก็เต้นแรงขึ้นมา เหงื่อที่ฝ่ามือเริ่มออก หรือรู้สึกตัวเย็นวาบ ทั้งที่ปกติสุขภาพก็แข็งแรงดี อาการใจสั่นและเหงื่อออกขณะพบแพทย์เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในทางคลินิก ซึ่งคนไข้มักจะกังวลว่าตัวเองอาจมีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ หรือความดันโลหิตสูงเกินไป แต่ในความเป็นจริง หลายครั้งอาการเหล่านี้เกิดจากปฏิกิริยาทางจิตวิทยาและร่างกายที่ตอบสนองต่อสภาวะความเครียดโดยไม่รู้ตัว

กลไกของร่างกายเมื่อเจอกับสถานการณ์ที่กดดัน

ร่างกายมนุษย์เรามีระบบประสาทอัตโนมัติที่คอยควบคุมการทำงานภายใน เมื่อเราอยู่ในสถานการณ์ที่รู้สึกกดดัน ประหม่า หรือกังวล เช่น การต้องมาตรวจร่างกาย การรอฟังผลตรวจ หรือแม้แต่การนั่งคุยกับหมอ สมองจะสั่งการให้ต่อมหมวกไตหลั่งฮอร์โมนที่ชื่อว่า อะดรีนาลีน ออกมา นี่คือกลไกสู้หรือหนี (Fight or Flight) ที่ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นเพื่อให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อได้มากขึ้น ส่งผลให้คนไข้รู้สึกใจสั่นและมีเหงื่อออกตามร่างกาย ซึ่งเป็นปฏิกิริยาปกติของร่างกายที่พยายามปกป้องเราในภาวะที่รู้สึกไม่ปลอดภัย

ภาวะตื่นเต้นหน้างาน หรือ White Coat Hypertension

คุณหมอมักจะเรียกภาวะนี้ว่า White Coat Hypertension หรือความดันโลหิตสูงเฉพาะตอนเจอเสื้อกาวน์ เป็นสภาวะที่ความดันโลหิตของคนไข้จะสูงกว่าปกติเมื่อวัดในโรงพยาบาล แต่เมื่อกลับไปวัดที่บ้านความดันกลับอยู่ในเกณฑ์ปกติ อาการเหงื่อออกมือหรือใจสั่นมักมาคู่กับภาวะนี้เสมอ เพราะคนไข้มีความกังวลแฝงอยู่ว่าวันนี้หมอจะตรวจเจออะไรไหม หรือกลัวการถูกซักประวัติ ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นการตอบสนองทางอารมณ์ที่ควบคุมได้ยาก

วิธีรับมือให้หายใจสั่นและผ่อนคลายขึ้นก่อนพบหมอ

การลดอาการตื่นเต้นและใจสั่นทำได้ไม่ยาก หากลองฝึกทักษะการควบคุมลมหายใจก่อนเข้าห้องตรวจ:

• ฝึกหายใจเข้าลึกๆ ทางจมูกช้าๆ นับหนึ่งถึงสี่ แล้วกลั้นไว้ครู่หนึ่ง จากนั้นผ่อนลมหายใจออกยาวๆ ทางปาก การทำเช่นนี้จะช่วยกระตุ้นระบบประสาทส่วนที่ทำให้ร่างกายผ่อนคลายโดยตรง
• เตรียมข้อมูลการตรวจมาให้พร้อม การจดบันทึกสิ่งที่จะถามหมอไว้ล่วงหน้าช่วยลดความวิตกกังวลจากการกลัวลืมข้อมูลที่สำคัญได้
• บอกความรู้สึกกับหมอตรงๆ ว่าวันนี้รู้สึกประหม่าหรือตื่นเต้น หมอจะเข้าใจและอาจให้เวลาคนไข้ปรับตัวหรือนั่งพักสักครู่ก่อนเริ่มการตรวจจริง

เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มสงสัยว่าเป็นมากกว่าความตื่นเต้น

แม้ว่าอาการใจสั่นและเหงื่อออกขณะพบแพทย์ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องปกติจากความประหม่า แต่ถ้าคนไข้มีอาการในลักษณะต่อไปนี้ ควรแจ้งให้หมอทราบทันที:

• รู้สึกเจ็บแน่นหน้าอกเหมือนมีอะไรมาทับ
• อาการใจสั่นเกิดขึ้นตลอดเวลาแม้จะไม่ได้อยู่ในสถานการณ์กดดัน
• มีอาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลมบ่อยครั้ง
• ตรวจวัดความดันโลหิตที่บ้านแล้วยังพบว่าสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานอยู่เสมอ

การที่หมอได้รับทราบถึงอาการเหล่านี้ จะช่วยให้แยกแยะได้ว่าอาการใจสั่นเกิดจากความกังวลชั่วคราว หรือเป็นสัญญาณเตือนของโรคทางกายที่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมอย่างละเอียดต่อไป