โรคเริมที่อวัยวะเพศและการกลับเป็นซ้ำ: เรื่องที่ต้องรู้จากมุมมองคุณหมอ

ทำไมโรคเริมถึงกลายเป็นเพื่อนที่ไม่น่าคบหาและวนกลับมาใหม่ได้เรื่อยๆ

เชื่อว่าหลายคนที่เคยมีประสบการณ์เป็นเริมที่อวัยวะเพศคงรู้สึกอึดอัดใจ ทั้งอาการเจ็บ แสบ หรือคันที่เป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ยิ่งพอหายไปได้สักพักแล้วจู่ๆ เจ้าตุ่มใสก็โผล่กลับมาทักทายอีกครั้ง หลายคนจึงเกิดคำถามว่าทำไมมันถึงไม่หายขาดไปเลย หมออยากอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ แบบนี้ครับว่า เชื้อไวรัสเริม (Herpes Simplex Virus) เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว มันไม่ได้หายไปไหน แต่มันเลือกที่จะไปหลบซ่อนตัวอยู่อย่างสงบในปมประสาทใกล้ๆ กระดูกสันหลังของเรา รอจังหวะที่ร่างกายอ่อนแอหรือภูมิคุ้มกันตกลง แล้วจึงเดินทางย้อนกลับมาสร้างตุ่มใสบริเวณเดิมหรือใกล้เคียงอีกครั้ง

สัญญาณเตือนก่อนที่ตุ่มใสจะปรากฏตัว

ก่อนที่ผื่นเริมจะขึ้นมาให้เห็นชัดเจน ร่างกายมักส่งสัญญาณเตือนมาก่อนเสมอ ซึ่งเราเรียกอาการนี้ว่า อาการนำ (Prodrome) คนไข้มักจะรู้สึกยิบๆ คันๆ หรือเจ็บแปลบๆ บริเวณที่เคยเป็นมาก่อน บางคนอาจมีอาการปวดหน่วงๆ บริเวณอุ้งเชิงกรานหรือต้นขาร่วมด้วย หากเราสังเกตตัวเองได้ไวและเริ่มดูแลรักษาตั้งแต่ช่วงที่มีอาการนำนี้ การใช้ยาต้านไวรัสจะช่วยยับยั้งไม่ให้ตุ่มใสลุกลามใหญ่โตหรือลดระยะเวลาที่ต้องทนเจ็บลงได้มากครับ

ปัจจัยอะไรบ้างที่ปลุกให้เชื้อเริมตื่นขึ้นมาใหม่

หลายคนมักสงสัยว่าทำไมช่วงนี้ถึงกลับมาเป็นอีก ทั้งที่ดูแลตัวเองดีแล้ว ความจริงแล้วการกลับเป็นซ้ำของ โรคเริมที่อวัยวะเพศและการกลับเ มักถูกกระตุ้นจากหลายปัจจัยที่คุณอาจคาดไม่ถึง เช่น:

• ความเครียดสะสมจากการทำงานหรือปัญหาชีวิต
• การพักผ่อนไม่เพียงพอ นอนดึกติดต่อกันหลายวัน
• ร่างกายอ่อนเพลียจากการเจ็บป่วยด้วยโรคอื่น
• การมีประจำเดือนซึ่งส่งผลต่อระดับฮอร์โมนในร่างกาย
• การสัมผัสแสงแดดจัดหรืออากาศที่เปลี่ยนแปลงบ่อย

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเริมกลับมาเยือน

เมื่อเริมกลับมาเป็นซ้ำ อันดับแรกที่หมอแนะนำคือพยายามรักษาความสะอาดบริเวณนั้นให้แห้งและสะอาดอยู่เสมอ สวมใส่กางเกงในผ้าฝ้ายที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงการสวมกางเกงที่รัดรูปจนเกินไป ส่วนเรื่องการใช้ยา การซื้อยาต้านไวรัสมากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์อาจได้ผลไม่เต็มที่ โดยเฉพาะถ้ากินในปริมาณที่ไม่เพียงพอต่อการยับยั้งเชื้อ การได้รับคำแนะนำจากแพทย์เรื่องการใช้ยาให้ถูกขนาดและถูกเวลาคือหัวใจสำคัญของการควบคุมโรคครับ

เราจะใช้ชีวิตอย่างไรไม่ให้เริมรบกวนบ่อยๆ

แม้ว่าโรคเริมจะรักษาให้หายขาดจากร่างกายไม่ได้ แต่เราสามารถจัดการให้มันสงบอยู่ได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ครับ การรักษาสุขภาพให้แข็งแรง กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และจัดการกับความเครียดอย่างเหมาะสม คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด นอกจากนี้ ในกรณีที่คนไข้มีอาการกลับมาเป็นซ้ำบ่อยครั้งจนกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก แพทย์อาจพิจารณาการใช้ยาต้านไวรัสแบบต่อเนื่อง (Suppressive Therapy) เพื่อกดไม่ให้เชื้อออกมาสร้างปัญหาบ่อยๆ ซึ่งวิธีนี้ช่วยให้คนไข้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง