วัยใกล้หมดประจำเดือน กับความปั่นป่วนของฮอร์โมนที่ผู้หญิงต้องรับมือ

ช่วงวัยที่ร่างกายส่งสัญญาณเตือนให้เราหันมาสังเกตตัวเอง

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยความสงสัยว่า ทำไมช่วงนี้ถึงรู้สึกหงุดหงิดง่าย นอนไม่หลับ หรือมีอาการร้อนวูบวาบ ทั้งที่อายุเพิ่งจะแตะเลขสี่ปลายๆ หรือห้าสิบต้นๆ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องแปลกหรือความผิดปกติร้ายแรง แต่มันคือสัญญาณธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนในช่วงวัยใกล้หมดประจำเดือน หรือที่เราเรียกกันติดปากว่าช่วงวัยทองนั่นเอง

ทำไมจู่ๆ ฮอร์โมนถึงเริ่มเอาแน่เอานอนไม่ได้

ในช่วงวัยนี้ รังไข่จะเริ่มทำงานลดลงอย่างช้าๆ ทำให้การผลิตฮอร์โมนเพศหญิงที่ชื่อว่า เอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) ไม่สม่ำเสมอเหมือนสมัยสาวๆ ในบางเดือนร่างกายอาจผลิตฮอร์โมนออกมามากเกินไป หรือบางเดือนก็น้อยจนผิดปกติ ความแปรปรวนนี้เองที่เป็นตัวการสำคัญทำให้ระบบต่างๆ ในร่างกายเกิดอาการรวนตามไปด้วย

อาการแบบไหนที่บอกว่าฮอร์โมนกำลังเริ่มแปรปรวน

คนไข้แต่ละคนจะมีรูปแบบการแสดงออกที่แตกต่างกันไป แต่อาการที่พบได้บ่อยและมักทำให้ใช้ชีวิตประจำวันลำบาก มีดังนี้

• รอบเดือนมาไม่ปกติ เดี๋ยวมามาก เดี๋ยวมาน้อย หรือบางทีก็หายไปหลายเดือนแล้วกลับมาใหม่
• รู้สึกร้อนวูบวาบตามตัว เหงื่อออกตอนกลางคืนจนต้องตื่นมาเปลี่ยนชุด
• อารมณ์แปรปรวนง่าย หงุดหงิด ร้องไห้ง่าย หรือมีความรู้สึกเศร้าโดยไม่มีสาเหตุ
• นอนหลับยากขึ้น หรือหลับไม่สนิทตลอดคืน
• ผิวพรรณเริ่มแห้งกร้าน และรู้สึกช่องคลอดแห้งกว่าปกติ

การเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมนส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวอย่างไร

เมื่อระดับฮอร์โมนลดต่ำลงอย่างต่อเนื่อง ร่างกายจะขาดตัวช่วยสำคัญที่เคยช่วยปกป้องอวัยวะต่างๆ ทำให้เกิดความเสี่ยงทางสุขภาพที่มองไม่เห็น เช่น มวลกระดูกที่เริ่มบางลงจนเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุน หรือการเปลี่ยนแปลงของระดับไขมันในเลือดที่อาจส่งผลต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดได้ การทำความเข้าใจและเตรียมตัวรับมือแต่เนิ่นๆ จึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลย

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ผ่านช่วงเวลานี้ไปได้อย่างสบายใจ

เราไม่จำเป็นต้องทนอยู่กับความอึดอัดเหล่านี้เพียงลำพัง การปรับไลฟ์สไตล์เล็กน้อยช่วยได้มาก เช่น การเลือกทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง การออกกำลังกายแบบมีแรงต้านเพื่อรักษาความแข็งแรงของกระดูก และการฝึกทำสมาธิเพื่อลดความเครียด หากอาการรบกวนการใช้ชีวิตมากเกินไป การปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาใช้ฮอร์โมนทดแทนในปริมาณที่เหมาะสมหรือการใช้ยาบรรเทาอาการเฉพาะจุด ก็เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีมาตรฐาน