ภาวะภูมิแพ้และโรคหอบหืด: ทำไมสองโรคนี้ถึงมักมาด้วยกัน?

คนที่เป็นภูมิแพ้ทำไมมักมีอาการหอบหืดร่วมด้วย

หลายคนที่เข้ามาปรึกษาหมอในคลินิกมักมีคำถามว่าทำไมอยู่ดีๆ อาการจามฟุดฟิดจากภูมิแพ้อากาศ ถึงขยับมาเป็นการหอบเหนื่อยจนหายใจไม่ออก ในทางการแพทย์เรามักเรียกสองโรคนี้ว่าเป็นเพื่อนสนิทที่มักมาคู่กัน เพราะทั้งภาวะภูมิแพ้และโรคหอบหืดมีต้นตอมาจากระบบภูมิคุ้มกันที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นเกินความจำเป็น เมื่อร่างกายได้รับสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือละอองเกสร ระบบภูมิคุ้มกันจะสั่งการให้เกิดการอักเสบ ซึ่งหากการอักเสบนั้นเกิดขึ้นที่จมูกเราจะเรียกว่าภูมิแพ้ แต่หากขยับลงไปที่หลอดลมจนเกิดการตีบตัวและสร้างเสมหะมากขึ้น เราก็เรียกมันว่าโรคหอบหืดนั่นเอง

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าคุณอาจเข้าข่ายหอบหืด

อย่ามองข้ามอาการเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นเป็นประจำ หากคุณสังเกตพบสัญญาณเหล่านี้ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอาการอย่างจริงจัง

• มีอาการไอแห้งๆ โดยเฉพาะในตอนกลางคืนหรือช่วงเช้ามืด
• หายใจแล้วมีเสียงวี้ดเหมือนนกหวีดเบาๆ ในอก
• รู้สึกแน่นหน้าอกเหมือนมีอะไรมาทับ โดยเฉพาะเวลาที่ต้องเจอกับฝุ่นหรืออากาศเย็น
• เหนื่อยหอบง่ายกว่าคนปกติเวลาออกกำลังกายหรือขยับตัวแรงๆ

สิ่งเร้าตัวดีที่กระตุ้นให้โรคกำเริบหนักกว่าเดิม

การเข้าใจว่าอะไรคือตัวกระตุ้นถือเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมโรค ภาวะภูมิแพ้และโรคหอบหืดมักถูกปลุกให้ตื่นด้วยปัจจัยรอบตัวที่เราบางครั้งมองไม่เห็น

ไรฝุ่นและแมลงสาบในบ้าน

ศัตรูตัวฉกาจที่ซ่อนอยู่ในที่นอน หมอน และพรม การทำความสะอาดบ้านด้วยการดูดฝุ่นหรือเปลี่ยนเครื่องนอนบ่อยๆ จะช่วยลดการสะสมของสารก่อภูมิแพ้เหล่านี้ได้มาก

ควันบุหรี่และมลภาวะทางอากาศ

ฝุ่น PM2.5 หรือแม้แต่ควันจากการทำอาหาร เป็นตัวการที่ทำให้อาการอักเสบในหลอดลมรุนแรงขึ้นทันที คนไข้หลายรายอาการแย่ลงเพียงเพราะสูดดมกลิ่นควันเพียงเล็กน้อย

ความเครียดและการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

หลายคนอาจไม่นึกถึง แต่ความเครียดที่สะสมหรือการเปลี่ยนผ่านของฤดูกาลที่ทำให้อากาศร้อนสลับเย็นกะทันหัน สามารถกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหลอดลมบีบตัวจนเกิดอาการหอบได้

วิธีดูแลตัวเองเพื่อใช้ชีวิตอย่างปกติ

การอยู่กับภาวะภูมิแพ้และโรคหอบหืดไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หากเราเข้าใจกลไกการรักษาและการดูแลตัวเองที่ถูกต้อง

• การใช้ยาพ่นขยายหลอดลมตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ทั้งยาที่ใช้พ่นเมื่อมีอาการและยาที่ต้องใช้คุมอาการระยะยาว
• การจดบันทึกอาการในแต่ละวันเพื่อดูว่าสิ่งใดเป็นตัวกระตุ้นให้เราหอบมากขึ้น
• การสร้างสภาพแวดล้อมในบ้านให้ปลอดโปร่ง ลดแหล่งสะสมของฝุ่นและเชื้อรา
• การออกกำลังกายเบาๆ เช่น การว่ายน้ำหรือโยคะ เพื่อช่วยให้ปอดแข็งแรงขึ้น แต่ต้องทำภายใต้การดูแลหากอาการยังไม่คงที่

หัวใจสำคัญที่สุดคือการไม่ปล่อยให้อาการเรื้อรัง การได้รับการวินิจฉัยที่แม่นยำและการรักษาที่ต่อเนื่องจะช่วยให้ทุกคนสามารถใช้ชีวิตได้เต็มที่เหมือนคนปกติโดยไม่ต้องกังวลเรื่องการหายใจไม่ออกอีกต่อไป