ภาวะภูมิแพ้และโรคหอบหืด: ทำไมสองโรคนี้ถึงมักมาด้วยกัน

ทำไมคนเป็นภูมิแพ้ถึงเสี่ยงหอบหืดมากกว่าคนอื่น

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ที่มีอาการคันจมูก จามบ่อย หรือมีน้ำมูกใสๆ เป็นประจำ มักจะได้ยินคำถามว่าทำไมพักหลังถึงเริ่มมีอาการแน่นหน้าอกหรือหายใจเสียงดังวี้ดเวลาออกกำลังกายหรือเจอฝุ่น นั่นเป็นเพราะร่างกายเรามีระบบทางเดินหายใจที่เป็นทางเดียวกันครับ เมื่อเยื่อบุจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ ลมหายใจที่ผ่านเข้าไปก็มักจะปนเปื้อนสิ่งที่ทำให้ร่างกายระคายเคือง ส่งผลให้หลอดลมที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นอยู่แล้วเกิดอาการอักเสบตามมาจนกลายเป็นหอบหืดได้ในที่สุด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าร่างกายกำลังประท้วง

คนไข้หลายคนมองข้ามอาการเล็กๆ น้อยๆ จนกว่าจะเริ่มหายใจลำบาก หมออยากให้สังเกตอาการเหล่านี้ให้ดีครับ เพราะนี่คือเสียงเตือนจากร่างกาย

• จามบ่อย คัดจมูก โดยเฉพาะช่วงตื่นนอนหรือก่อนนอน
• มีอาการไอแห้งๆ โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือหลังออกกำลังกาย
• แน่นหน้าอก เหมือนมีอะไรมาทับหรือหายใจได้ไม่เต็มปอด
• หายใจมีเสียงวี๊ด ซึ่งเป็นสัญญาณชัดเจนว่าหลอดลมเริ่มตีบแคบ

หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่มองไม่เห็นรอบตัว

การจะคุมโรคให้ได้ผลดีที่สุดไม่ใช่แค่การกินยา แต่คือการจัดการสภาพแวดล้อมที่กระตุ้นให้ร่างกายแสดงอาการแพ้

• ไรฝุ่นในห้องนอน: หมอแนะนำให้ซักเครื่องนอนด้วยน้ำร้อนและเปลี่ยนมาใช้ปลอกหมอนกันไรฝุ่น เพราะที่นอนเป็นแหล่งสะสมไรฝุ่นชั้นดีที่ทำให้เกิดภูมิแพ้ในตอนกลางคืน
• ขนสัตว์เลี้ยง: แม้จะรักมากแค่ไหน แต่สารก่อภูมิแพ้จากขนและรังแคสัตว์สามารถตกค้างในพรมหรือโซฟาได้นานหลายเดือน
• ควันบุหรี่และมลภาวะ: ฝุ่นละอองขนาดเล็กอย่าง PM2.5 เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยโรคหอบหืดเกิดอาการกำเริบฉับพลัน

จัดการอาการหอบหืดให้คุมอยู่หมัด

หัวใจสำคัญของการดูแลคือความสม่ำเสมอ ยาพ่นขยายหลอดลมที่หมอจ่ายให้ ไม่ใช่ยาที่ใช้เฉพาะตอนแน่นหน้าอกเท่านั้น แต่ในกลุ่มที่มีอาการบ่อย ยาสเตียรอยด์แบบพ่นจะเป็นตัวช่วยลดการอักเสบในหลอดลมระยะยาว หากใช้ยาตามนัดและสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ปกติเหมือนคนทั่วไป ไม่ต้องกังวลเรื่องอาการกำเริบระหว่างวัน

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอด่วน

ถ้าเริ่มรู้สึกว่ายาพ่นที่ใช้อยู่ประจำเริ่มเอาไม่อยู่ หรือมีอาการหอบเหนื่อยรุนแรงจนพูดเป็นประโยคไม่ได้ ริมฝีปากเริ่มเขียวคล้ำ หรือต้องใช้ยาพ่นฉุกเฉินถี่ขึ้นเกินกว่าที่หมอแนะนำ นี่คือสัญญาณอันตรายที่ห้ามรอเด็ดขาด ให้รีบไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันทีเพื่อป้องกันภาวะหลอดลมตีบเฉียบพลันจนเป็นอันตรายต่อชีวิต