หลายคนมักวางแผนท่องเที่ยวด้วยการจัดตารางเดินทาง จองโรงแรม และเลือกชุดสวยๆ แต่สิ่งหนึ่งที่มักถูกมองข้ามจนทำให้ทริปในฝันสะดุดลงก็คือเรื่องของสุขภาพ อาการท้องเสียกะทันหัน ไข้หวัดแดด หรืออาการแพ้ความสูง สามารถเกิดขึ้นได้เสมอหากขาดการเตรียมพร้อม การรู้ถึงข้อควรพิจารณาสำหรับนักท่องเที่ยวและผู้เดินทางล่วงหน้า จะช่วยให้รับมือกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้อย่างมั่นใจ เที่ยวสนุกได้เต็มที่โดยไม่ต้องแวะโรงพยาบาลระหว่างทาง
เตรียมตัวก่อนออกเดินทาง: 4 สัปดาห์ล่วงหน้าที่ไม่ควรมองข้าม
การเตรียมสุขภาพที่ดีที่สุดควรเริ่มตั้งแต่ช่วง 4-6 สัปดาห์ก่อนการเดินทาง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือมีแผนเดินทางไปต่างประเทศที่มีสภาพภูมิอากาศและโรคประจำถิ่นแตกต่างจากบ้านเรา
วัคซีนสำหรับการเดินทางและยาประจำตัว
- เช็กประวัติวัคซีนพื้นฐาน: ตรวจสอบว่าวัคซีนพื้นฐาน เช่น บาดทะยัก คอตีบ ไอกรน และไข้หวัดใหญ่ ยังมีภูมิคุ้มกันครอบคลุมอยู่หรือไม่
- วัคซีนเฉพาะพื้นที่: บางประเทศกำหนดให้ต้องฉีดวัคซีนเฉพาะโรคก่อนเข้าเมือง เช่น วัคซีนไข้เหลือง (Yellow Fever) ในแถบแอฟริกาและอเมริกาใต้ หรือวัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นสำหรับการไปแสวงบุญ
- ยาประจำตัวและใบรับรองแพทย์: ควรเตรียมยาประจำตัวให้เพียงพอกับจำนวนวันเดินทาง และเผื่อสำรองไว้อีกอย่างน้อย 1 สัปดาห์ พร้อมทั้งขอใบรับรองแพทย์ภาษาอังกฤษที่ระบุชื่อยาและโรคประจำตัวติดกระเป๋าไว้เสมอ
ดูแลร่างกายระหว่างเดินทางไกล: ป้องกันภาวะเลือดคั่งและเจ็ตแล็ก
การนั่งเครื่องบินหรือรถโดยสารเป็นเวลานานติดต่อกันหลายชั่วโมง ส่งผลให้การไหลเวียนของเลือดช้าลง และอาจเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึกได้ง่าย
- ขยับตัวบ่อยๆ: หมั่นขยับข้อเท้า เหยียดปลายเท้า และลุกเดินยืดเส้นยืดสายทุกๆ 1-2 ชั่วโมง
- ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ: อากาศบนเครื่องบินมีความชื้นต่ำ ร่างกายจะสูญเสียน้ำได้ง่าย ควรจิบน้ำเปล่าสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีน
- ปรับเวลาร่างกาย: หากเดินทางข้ามเขตเวลา ให้เริ่มปรับเวลานอนล่วงหน้า 2-3 วันก่อนเดินทาง และพยายามปรับตัวตามเวลากลางวัน-กลางคืนของประเทศปลายทางทันทีที่ขึ้นเครื่อง
กินดื่มอย่างไรให้ปลอดภัย ท้องไม่เสียระหว่างทริป
อาการท้องเสียในนักเดินทาง (Traveler's Diarrhea) เป็นปัญหายอดฮิตที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งมักเกิดจากการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรียในอาหารและน้ำดื่ม
- ยึดหลักปรุงสุกและร้อน: หลีกเลี่ยงอาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารทะเลสดในพื้นที่ที่ไม่แน่ใจเรื่องความสะอาด และอาหารที่ตั้งทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน
- เลือกน้ำดื่มที่ปิดสนิท: ดื่มน้ำจากขวดที่มีฝาปิดมิดชิด หลีกเลี่ยงการใส่น้ำแข็งในร้านอาหารริมทาง และใช้น้ำดื่มบรรจุขวดในการแปรงฟันหากอยู่ในพื้นที่ทุรกันดาร
- ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร: พกเจลแอลกอฮอล์หรือสเปรย์ทำความสะอาดมือติดตัวไว้เสมอ เพื่อทำความสะอาดมือก่อนหยิบจับอาหารเข้าปาก
เที่ยวที่สูง เดินป่า หรือเมืองร้อน: ปรับตัวอย่างไรให้ปลอดภัย
สภาพภูมิประเทศที่ท้าทายต้องการการปรับตัวของร่างกายที่แตกต่างกัน การเดินทางไปพื้นที่ภูเขาสูงกว่า 2,500 เมตรจากระดับน้ำทะเล อาจทำให้เกิดอาการแพ้ความสูง (AMS) ได้
- ไต่ระดับความสูงอย่างช้าๆ: ไม่ควรขึ้นสู่ที่สูงอย่างรวดเร็วเกินไป ควรมีวันพักปรับสภาพร่างกาย (Acclimatization) ดื่มน้ำมากๆ และสังเกตอาการปวดศีรษะ แน่นหน้าอก หรือหายใจลำบาก
- ป้องกันแมลงและสัตว์นำโรค: หากเดินทางเข้าป่าหรือพื้นที่เขตร้อน ให้สวมเสื้อผ้าแขนยาวขายาว ทายากันยุงที่มีสาร DEET และพิจารณายาป้องกันโรคมาลาเรียตามคำแนะนำของแพทย์
- ระวังโรคลมแดด: ในพื้นที่ที่มีอากาศร้อนจัด ควรหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมกลางแจ้งช่วงเที่ยง สวมหมวก แว่นกันแดด ทาครีมกันแดด และจิบน้ำเกลือแร่เพื่อชดเชยเหงื่อ
จัดกระเป๋ายาสามัญและเอกสารสำคัญที่ต้องพกติดตัว
การเตรียมยาสามัญประจำบ้านขนาดพกพาไปด้วย จะช่วยบรรเทาอาการเจ็บป่วยเล็กๆ น้อยๆ ได้ทันท่วงทีโดยไม่ต้องวุ่นวายหาร้านขายยาในต่างแดน
- ยาสามัญที่ควรมี: ยาพาราเซตามอลบรรเทาปวดลดไข้, ยาแก้แพ้ลดน้ำมูก, ยาแก้เมารถเมาเรือ, ยาแก้ท้องเสียและผงเกลือแร่ ORS, ยาลดกรด และพลาสเตอร์ยา
- ประกันภัยการเดินทาง: ควรเลือกกรมธรรม์ที่ครอบคลุมค่ารักษาพยาบาลฉุกเฉินและการส่งตัวกลับประเทศ ซึ่งเป็นสิ่งที่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ได้อย่างมากหากเกิดเหตุไม่คาดฝัน
อาการแบบไหนระหว่างเดินทาง ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที?
แม้จะเตรียมตัวมาอย่างดี แต่อาการบางอย่างก็ไม่ควรซื้อยากินเองหรือนอนพักเพื่อรอดูอาการ หากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้ ควรเดินทางไปสถานพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที
- ไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น หรือมีผื่นขึ้นตามตัวอย่างรวดเร็ว
- ท้องเสียรุนแรง ถ่ายเป็นมูกเลือด หรืออาเจียนต่อเนื่องจนดื่มน้ำไม่ได้และมีภาวะขาดน้ำ
- ปวดศีรษะรุนแรง มองเห็นภาพซ้อน หายใจหอบเหนื่อย หรือเจ็บแน่นหน้าอก
- ถูกสัตว์กัดหรือข่วน เช่น สุนัข แมว หรือลิง ซึ่งต้องได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทันที
สุขภาพที่แข็งแรงคือหัวใจสำคัญของการเดินทาง การใส่ใจข้อควรพิจารณาสำหรับนักท่องเที่ยวและเตรียมความพร้อมตั้งแต่อยู่ที่บ้าน จะช่วยเปลี่ยนการเดินทางให้กลายเป็นประสบการณ์ที่น่าประทับใจ ปลอดภัย และกลับมาพร้อมกับความทรงจำที่ดีในทุกเส้นทาง
