โรคหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง ภัยเงียบในพุงที่ต้องระวัง

ภัยเงียบในช่องท้องที่หลายคนยังไม่รู้จัก

เวลาตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนมักจะกังวลเรื่องไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง หรือเบาหวาน แต่มีโรคอันตรายอีกโรคหนึ่งที่ซ่อนอยู่เงียบๆ ในช่องท้องโดยไม่แสดงอาการเลย จนกระทั่งวันหนึ่งที่มันขยายใหญ่จนใกล้จะแตก ซึ่งตอนนั้นมักจะอันตรายถึงชีวิต โรคที่หมอพูดถึงอยู่นี้คือ โรคหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง หรือที่ในทางการแพทย์เรียกว่า Abdominal Aortic Aneurysm ครับ

หลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องหน้าตาเป็นอย่างไร และทำไมถึงโป่งพอง?

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองนึกถึงท่อยางรดน้ำต้นไม้เส้นใหญ่ที่แข็งแรงที่สุดในร่างกาย ซึ่งก็คือท่อส่งเลือดหลักที่วิ่งจากหัวใจ ลงมาผ่านหน้าอก และทะลุผ่านช่องท้องเพื่อไปเลี้ยงอวัยวะช่วงล่างและขา เมื่อเวลาผ่านไป ผนังของท่อเส้นนี้เกิดความเสื่อมและสูญเสียความยืดหยุ่น แรงดันเลือดที่สูบฉีดอยู่ตลอดเวลาก็จะดันให้ผนังหลอดเลือดตรงจุดที่อ่อนแอค่อยๆ โป่งพองออก เหมือนลูกโป่งเป่าลมที่เริ่มมีจุดปูดโปนออกมาด้านข้าง ยิ่งปล่อยไว้นานและขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ผนังตรงนั้นก็จะยิ่งบางลงและเสี่ยงต่อการปริแตกได้ตลอดเวลา

ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ?

โรคนี้มักไม่ค่อยเกิดขึ้นกับคนหนุ่มสาว แต่จะมีปัจจัยกระตุ้นความเสี่ยงหลักๆ ดังนี้:

• ผู้ชายที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป: พบได้บ่อยกว่าผู้หญิงอย่างเห็นได้ชัด
• ประวัติสูบบุหรี่จัด: สารเคมีในบุหรี่ทำลายเนื้อเยื่อผนังหลอดเลือดโดยตรง ทำให้ความยืดหยุ่นหายไป
• โรคความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดสูง: เป็นตัวเร่งให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
• พันธุกรรม: หากคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็นโรคนี้ ความเสี่ยงก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย

อาการเตือนแบบไหนที่บอกว่าหลอดเลือดกำลังมีปัญหา?

ความน่ากลัวของโรคนี้คือ ในช่วงที่มันยังโตไม่มาก ผู้ป่วยแทบจะไม่รู้สึกผิดปกติอะไรเลย หลายคนบังเอิญเจอตอนไปอัลตราซาวนด์ช่องท้องด้วยเรื่องอื่น แต่ถ้าเริ่มมีอาการเตือนเหล่านี้ แปลว่ามันอาจจะกำลังขยายใหญ่หรือเริ่มมีปัญหาแล้ว:

• รู้สึกเหมือนมีก้อนตุบๆ เต้นตามจังหวะชีพจรบริเวณสะดือหรือกลางหน้าท้อง โดยเฉพาะเวลานอนราบ
• มีอาการปวดตื้อๆ ที่หลังส่วนล่างหรือบริเวณช่องท้องส่วนบนแบบเรื้อรัง หาสาเหตุไม่พบ
• หากมีอาการปวดท้องรุนแรงและฉียบพลัน ร่วมกับหน้ามืด เป็นลม หรือความดันตก นั่นคือสัญญาณเตือนว่าหลอดเลือดกำลังจะแตก ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินขั้นวิกฤต

ตรวจเช็กให้ชัวร์ก่อนสาย ด้วยวิธีไหนบ้าง?

ข่าวดีคือโรคนี้ตรวจพบได้ไม่ยาก หากเราอยู่ในกลุ่มเสี่ยง การตรวจคัดกรองเบื้องต้นทำได้ง่ายและไม่เจ็บปวดเลย เช่น การทำอัลตราซาวนด์ช่องท้อง (Abdominal Ultrasound) ซึ่งแพทย์จะมองเห็นขนาดของหลอดเลือดได้อย่างชัดเจน หรือในกรณีที่ต้องการวางแผนรักษา แพทย์อาจพิจารณาทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) เพื่อดูรายละเอียดความกว้างและตำแหน่งที่โป่งพองอย่างแม่นยำ

วิธีรักษาเมื่อเจอภาวะหลอดเลือดโป่งพอง

การรักษาจะขึ้นอยู่กับขนาดและความเร็วในการขยายตัวของหลอดเลือดเป็นหลัก

การเฝ้าระวังและติดตามอาการ

หากขนาดหลอดเลือดยังไม่ใหญ่มาก และความเสี่ยงในการแตกยังต่ำ แพทย์จะยังไม่ผ่าตัด แต่จะนัดมาตรวจอัลตราซาวนด์ติดตามขนาดเป็นระยะ พร้อมกับควบคุมความดันโลหิตและไขมันให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ รวมถึงงดสูบบุหรี่อย่างเด็ดขาด

การผ่าตัดซ่อมแซมหลอดเลือด

ถ้าขนาดของหลอดเลือดใหญ่เกินเกณฑ์ความปลอดภัย หรือโตเร็วผิดปกติ แพทย์จะพิจารณาทำการผ่าตัด ซึ่งในปัจจุบันมีทั้งการผ่าตัดเปิดช่องท้องแบบดั้งเดิม และการใส่ขดลวดค้ำยันผ่านทางหลอดเลือดแดงที่ขา (EVAR) ซึ่งช่วยลดแผลผ่าตัดและฟื้นตัวได้เร็วกว่าเดิมมาก