โรคหัดและหัดเยอรมันในเด็ก: สองโรคที่ดูคล้ายแต่ร้ายไม่เหมือนกัน

ลูกมีผื่นขึ้นและไข้สูง สัญญาณเตือนของโรคหัดและหัดเยอรมัน

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักสับสนเมื่อเห็นลูกน้อยเริ่มมีไข้และมีผื่นขึ้นตามตัว เพราะอาการเริ่มต้นของโรคในกลุ่มนี้มักจะดูคล้ายกันมาก แต่ในฐานะหมอ ผมอยากให้เราทำความเข้าใจแยกกันชัดเจนครับ เพราะโรคหัดและหัดเยอรมันมีความรุนแรงและผลกระทบต่อร่างกายลูกน้อยที่ต่างกันพอสมควร

โรคหัดคืออะไรและทำไมถึงน่ากังวล

โรคหัดเป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งติดต่อได้ง่ายมากผ่านละอองฝอยในอากาศเมื่อมีการไอหรือจาม โดยปกติเด็กที่ได้รับเชื้อจะมีอาการไข้สูง ตาแดง ไอ และมีน้ำมูกนำมาก่อน 2-3 วัน จากนั้นจึงเริ่มมีผื่นแดงลักษณะเป็นปื้นๆ ขึ้นที่ใบหน้าแล้วค่อยกระจายลงมาตามตัว ความน่ากลัวของหัดไม่ใช่แค่ตัวโรคเอง แต่เป็นภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ หรือหูชั้นกลางอักเสบ ซึ่งอาจรุนแรงถึงขั้นทำให้สมองอักเสบได้ครับ

หัดเยอรมัน อาการน้อยกว่าแต่ต้องระวังเรื่องคนรอบข้าง

หัดเยอรมันหรือที่หลายคนเรียกว่า หัดกุหลาบ จะมีอาการที่ค่อนข้างเบากว่าหัดมากครับ ส่วนใหญ่เด็กจะมีไข้ต่ำๆ ผื่นขึ้นไม่นานและมักไม่รุนแรง แต่ความสำคัญจริงๆ อยู่ที่หญิงตั้งครรภ์ครับ หากคุณแม่ได้รับเชื้อนี้ระหว่างตั้งครรภ์ เชื้ออาจผ่านรกไปส่งผลกระทบต่อทารกในครรภ์ ทำให้เกิดความพิการแต่กำเนิดได้ ดังนั้นการเฝ้าระวังและป้องกันจึงเป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้เลย

วิธีสังเกตความแตกต่างด้วยตัวเองเบื้องต้น

• ไข้และอาการร่วม: หัดจะมีไข้สูงลอย ไอแรง ตาแฉะ และมักดูเพลียมากกว่า ส่วนหัดเยอรมันจะมีไข้ต่ำๆ หรือบางคนแทบไม่มีไข้เลย
• ลักษณะผื่น: ผื่นหัดมักมีลักษณะปื้นแดงเชื่อมติดกันชัดเจน ส่วนผื่นหัดเยอรมันจะเป็นจุดสีชมพูเล็กๆ แยกจากกัน
• ต่อมน้ำเหลือง: ในหัดเยอรมัน เรามักจะคลำเจอต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังหูหรือท้ายทอย ซึ่งเป็นจุดที่ช่วยแยกโรคได้ดีครับ

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการได้รับวัคซีน

ปัจจุบันเรามีวัคซีนรวมป้องกันหัด คางทูม และหัดเยอรมัน (MMR) ซึ่งเป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยแพทย์จะแนะนำให้ฉีดเข็มแรกเมื่อลูกอายุ 9-12 เดือน และเข็มที่สองในช่วงอายุ 2 ปีครึ่ง เพื่อให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงและยาวนานครับ

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ควรพาไปพบแพทย์ทันที

หากลูกมีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส หรืออาการไอเริ่มมากขึ้นจนหอบเหนื่อย ซึมลง กินอาหารหรือนมไม่ได้ หรือมีอาการเกร็งชักร่วมด้วย อย่ารอช้าครับ ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันที เพราะนั่นอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องการการรักษาอย่างเร่งด่วน