โรคหัดและหัดเยอรมันในเด็ก: สองโรคที่แม่ต้องรู้จักและแยกให้ออก

ลูกมีผื่นขึ้นและไข้สูง จะใช่หัดหรือหัดเยอรมันกันแน่

เวลาเห็นลูกน้อยมีไข้สูงขึ้นมา พ่อแม่หลายคนมักจะกังวลใจ โดยเฉพาะถ้าเริ่มเห็นผื่นแดงปรากฏขึ้นตามตัว ความกังวลเรื่องโรคหัดและหัดเยอรมันมักจะตามมาเสมอ แม้ชื่อจะคล้ายกันจนหลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นโรคเดียวกัน แต่จริงๆ แล้วทั้งสองโรคนี้มีที่มาและระดับความรุนแรงที่ต่างกันพอสมควร หมออยากชวนมาทำความเข้าใจเพื่อให้คุณพ่อคุณแม่รับมือได้อย่างถูกต้องครับ

โรคหัดกับหัดเยอรมันต่างกันอย่างไร

สิ่งแรกที่ต้องแยกให้ออกคือเชื้อก่อโรคครับ โรคหัดเกิดจากเชื้อไวรัสที่ชื่อว่า Measles ซึ่งมักจะทำให้อาการรุนแรงกว่า มีไข้สูง ไอ ตาแดง และผื่นจะขึ้นตามมาหลังจากมีไข้ได้ไม่นาน ส่วนหัดเยอรมันเกิดจากเชื้อไวรัส Rubella ซึ่งอาการมักจะเบากว่า ไข้ไม่สูงมากนัก และผื่นมักจะขึ้นเร็วกว่าหัดปกติ รวมถึงอาจมีต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังหูหรือท้ายทอยร่วมด้วย

สังเกตอาการเตือนที่ต้องเฝ้าระวัง

โรคหัดมักเริ่มด้วยไข้สูง ไอแห้งๆ น้ำมูกไหล และตาแดง ซึ่งเป็นระยะที่แพร่เชื้อได้ง่ายมาก หลังจากนั้น 3-4 วัน ผื่นแดงจะเริ่มขึ้นจากใบหน้าแล้วลามลงมาที่ลำตัวและแขนขา ในทางกลับกันหัดเยอรมันอาจเริ่มด้วยอาการครั่นเนื้อครั่นตัว ไข้ต่ำๆ และผื่นจะขึ้นเร็วกว่าหัดปกติมาก บางครั้งเด็กอาจดูเหมือนไม่ได้ป่วยหนัก แต่ผื่นกลับเต็มตัว

ความอันตรายที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

สำหรับโรคหัด สิ่งที่หมอกังวลที่สุดคือภาวะแทรกซ้อนครับ โดยเฉพาะอาการปอดอักเสบ หูชั้นกลางอักเสบ หรือในรายที่รุนแรงอาจเกิดภาวะสมองอักเสบ ซึ่งพบได้บ่อยในเด็กเล็กหรือเด็กที่มีภาวะขาดสารอาหาร ส่วนหัดเยอรมันแม้จะดูไม่น่ากลัวในเด็ก แต่สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือการแพร่เชื้อไปสู่หญิงตั้งครรภ์ เพราะหากแม่ติดเชื้อในช่วงตั้งครรภ์อ่อนๆ อาจส่งผลกระทบต่อทารกในครรภ์อย่างรุนแรง เช่น พิการแต่กำเนิดหรือหูหนวก

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือวัคซีน

ข่าวดีคือเรามีอาวุธสำคัญนั่นคือ วัคซีนรวมป้องกันหัด คางทูม และหัดเยอรมัน หรือที่เรียกสั้นๆ ว่าวัคซีน MMR การฉีดวัคซีนตามตารางนัดหมายของกระทรวงสาธารณสุขถือเป็นการป้องกันที่ได้ผลดีที่สุด โดยปกติจะฉีดเข็มแรกตอนอายุ 9-12 เดือน และเข็มที่สองตอนอายุ 2 ปีครึ่ง เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงให้ลูกน้อย

เมื่อไหร่ที่ต้องพาลูกไปหาหมอทันที

หากพบว่าลูกมีไข้สูงมากเกิน 3 วัน ไข้ไม่ยอมลด หรือเริ่มมีอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วผิดปกติ มีอาการซึมลง ไม่ยอมกินน้ำหรือนม หรือผื่นที่ขึ้นดูมีการเปลี่ยนแปลงที่น่าสงสัย เช่น มีจุดเลือดออกร่วมด้วย ให้รีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอาการทันที อย่ารอช้าหรือซื้อยาให้ทานเองโดยไม่ได้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญครับ