เตือนภัยไข้หวัดลุกลาม: เมื่อปอดบวมกลายเป็นหนองและติดเชื้อในกระแสเลือด

เวลาที่คนไข้มาหาแล้วบ่นว่าไอเรื้อรัง ไข้ไม่ยอมลด หรือเหนื่อยหอบง่าย หมอมักจะเตือนเสมอว่าอย่าปล่อยไว้ไกลเกินแก้ หลายคนคิดว่าเป็นแค่ไข้หวัดธรรมดา เดี๋ยวร่างกายก็จัดการได้เอง แต่ในความเป็นจริง โรคทางเดินหายใจหลายชนิดถ้ารักษาไม่ถูกจุดหรือมาช้า อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ปอดบวมเป็นหนองหรือภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งเป็นภาวะที่อันตรายถึงชีวิตและต้องดูแลกันอย่างใกล้ชิดในโรงพยาบาล

จากไข้หวัดธรรมดา ทำไมถึงกลายเป็นปอดบวมลามไปถึงขั้นมีหนอง?

จุดเริ่มต้นมักมาจากเชื้อโรค ไม่ว่าจะเป็นไวรัสหรือแบคทีเรีย ที่หลุดรอดเข้าไปในเนื้อปอดจนเกิดการอักเสบ ร่างกายของเราจะพยายามต่อสู้ด้วยเม็ดเลือดขาว จนเกิดเป็นเสมหะและของเหลวคั่งคั่งในถุงลม ถ้าเชื้อโรคตัวนั้นดื้อยา หรือภูมิต้านทานของคนไข้ตกลงไป การอักเสบจะทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนเนื้อปอดเริ่มเน่าเปื่อย กลายเป็นหนองขังอยู่ในเยื่อหุ้มปอดหรือตัวเนื้อปอดเอง ซึ่งแพทย์เรียกว่าภาวะฝีในปอดหรือปอดบวมเป็นหนอง

อาการในช่วงนี้จะต่างจากไข้หวัดทั่วไปอย่างชัดเจน คนไข้จะมีไข้สูงหนั่นสั่น ไอมีเสมหะปนเลือดหรือมีกลิ่นเหม็น เจ็บแปล๊บที่หน้าอกเวลาหายใจเข้าลึกๆ และเหนื่อยหอบจนนอนราบไม่ได้

สัญญาณเตือนอันตราย เมื่อเชื้อโรคเริ่มกระจายเข้าสู่กระแสเลือด

ความน่ากลัวอีกอย่างหนึ่งคือ เมื่อเชื้อโรคหรือสารพิษที่เกิดจากการอักเสบในปอด เล็ดลอดผ่านผนังหลอดเลือดฝอยแล้วกระจายไปทั่วร่างกาย ผ่านทางกระแสเลือด ระบบภูมิคุ้มกันจะทำงานตอบสนองอย่างรุนแรงจนเกิดภาวะช็อกและอวัยวะล้มเหลวตามมา

อาการเตือนที่หมอย้ำให้สังเกตให้ดี ได้แก่:

• หายใจถี่ เร็ว และแรงกว่าปกติ
• ความดันโลหิตเริ่มตกลง หน้ามืด วิงเวียน
• ปัสสาวะน้อยลงมากหรือไม่ค่อยออกเลย
• ซึมลง สับสน พูดจาไม่ค่อยรู้เรื่อง
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ตัวเย็น หรือมีเหงื่อแตกพลั่ก

ใครบ้างที่เสี่ยงเจอภาวะแทรกซ้อนหนักเหล่านี้?

ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นไข้หวัดแล้วจะต้องเจอภาวะนี้ แต่กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้ที่ปล่อยให้อาการป่วยเรื้อรังนานนับสัปดาห์โดยไม่ยอมไปพบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะที่ถูกต้อง

วิธีดูแลตัวเองและแนวทางการรักษาจากแพทย์

ถ้ามีอาการไอเรื้อรังร่วมกับมีไข้สูงและแน่นหน้าอก อย่าฝืนซื้อยาปฏิชีวนะกินเองเด็ดขาด การรักษาภาวะปอดบวมที่เป็นหนองหรือมีการติดเชื้อในกระแสเลือดนั้น จำเป็นต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล เพื่อให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำอย่างเข้มข้น บางรายที่มีหนองคั่งในปอดปริมาณมาก แพทย์อาจต้องพิจารณาใส่สายระบายหนองออกหรือผ่าตัดร่วมด้วย

การป้องกันที่ดีที่สุดคือเมื่อเริ่มมีอาการผิดปกติทางระบบทางเดินหายใจ เช่น ไอเรื้อรัง ไข้สูงติดต่อกันเกินสามวัน ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจเอกซเรย์ปอดและวินิจฉัยให้แน่ชัด ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่โรคจะลุกลามจนรับมือไม่ไหว