เตือนภัยไข้หวัดลามทุ่ง: เมื่อปอดบวมเป็นหนองและภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดกลายเป็นเรื่องใกล้ตัว

ช่วงนี้อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวฝนตก หลายคนเริ่มมีอาการไอ จาม เจ็บคอ หรือตัวรุมๆ ซึ่งส่วนใหญ่พากันคิดว่าเป็นแค่ไข้หวัดธรรมดา พักผ่อนไม่กี่วันก็หาย แต่ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้ทุกวัน หมอมักจะเจอเคสที่ชะล่าใจ ปล่อยให้หวัดเรื้อรังจนลุกลามกลายเป็นเรื่องใหญ่โต โดยเฉพาะโรคแทรกซ้อนอย่างภาวะปอดบวมเป็นหนองหรือภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ที่บอกเลยว่าอันตรายถึงชีวิตถ้ามารักษาไม่ทัน

จุดเริ่มต้นจากหวัดธรรมดา ทำไมถึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ลุกลามถึงปอด?

เวลาที่เราเป็นหวัด ร่างกายและระบบทางเดินหายใจจะอ่อนแอลง เปิดช่องให้เชื้อโรคไม่ว่าจะเป็นไวรัสหรือแบคทีเรียฉวยโอกาสบุกรุกเข้าไปลึกถึงเนื้อปอด หากระบบภูมิคุ้มกันของเรากำจัดเชื้อไม่หมด เชื้อโรคจะเริ่มสะสมและสร้างความเสียหายอย่างรุนแรง กลายเป็นโรคปอดอักเสบ หรือที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากว่าปอดบวม

ความน่ากลัวอยู่ตรงที่ ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับยาปฏิชีวนะที่ตรงกับโรค การอักเสบจะรุนแรงขึ้นจนเนื้อปอดเริ่มเน่าตาย กลายเป็นถุงหนองในปอด หรือที่แพทย์เรียกว่า Lung Abscess หรือภาวะปอดบวมเป็นหนอง ซึ่งทำให้คนไข้เจ็บหน้าอกเวลาหายใจ ไอมีเสมหะปนหนองกลิ่นเหม็น และไข้สูงไม่ยอมลง

สัญญาณเตือนภัยอันตราย เมื่อเชื้อโรคร้ายหลุดเข้าสู่กระแสเลือด

เมื่อการติดเชื้อในปอดรุนแรงเกินกว่าที่ร่างกายจะต้านทานไหว เชื้อโรคและสารพิษที่มันสร้างขึ้นจะเล็ดลอดผ่านแผลอักเสบเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง ส่งผลให้เกิดภาวะภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด หรือ Sepsis ซึ่งเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องดูแลอย่างใกล้ชิดในห้องไอซียู

อาการเตือนที่ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที ได้แก่:

• ไข้สูงหนาวสั่นอย่างรุนแรง หรือในผู้สูงอายุบางคนอาจมีอุณหภูมิต่ำกว่าปกติ
• หายใจหอบถี่ หายใจลำบาก รู้สึกเหมือนอากาศไม่พอใช้
• ความดันโลหิตตก หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ
• ซึมลง สับสน พูดจาไม่ค่อยรู้เรื่อง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าสมองเริ่มขาดออกซิเจน
• ปัสสาวะน้อยลงหรือไม่ pัสสาวะเลย ซึ่งบอกว่าไตเริ่มทำงานล้มเหลว

ใครบ้างที่เสี่ยงเจอภาวะแทรกซ้อนรุนแรงเหล่านี้?

ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นหวัดแล้วจะลงเอยด้วยการติดเชื้อในกระแสเลือด แต่กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือ ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่กำลังได้รับเคมีบำบัด หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง คนกลุ่มนี้หากมีอาการไข้ร่วมกับไอเรื้อรัง ห้ามซื้อยากินเองเด็ดขาด ต้องให้แพทย์ตรวจฟังเสียงปอดและเอกซเรย์โดยเร็ว

การรักษาและการรับมือเมื่อเกิดภาวะติดเชื้อรุนแรง

เมื่อคนไข้มาถึงมือแพทย์ด้วยภาวะปอดบวมเป็นหนองหรือมีการติดเชื้อในกระแสเลือดแล้ว ขั้นตอนการรักษาจะต้องทำอย่างรวดเร็วและเข้มข้น แพทย์จำเป็นต้องให้ยาปฏิชีวนะชนิดฉีดเข้าเส้นเลือดที่มีความแรงครอบคลุมเชื้อหลายชนิด ในบางรายที่มีหนองคั่งในปอดปริมาณมาก อาจต้องใส่สายระบายหนองออก หรือส่งปรึกษาแพทย์ศัลยกรรมทรวงอกเพื่อผ่าตัดเอาเนื้อปอดส่วนที่เสียหายออก

การดูแลตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ เมื่อเริ่มมีอาการป่วยทางเดินหายใจจึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด หากมีไข้ ไอมีเสมหะเขียวข้น เจ็บหน้าอก หายใจไม่อิ่ม อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเกินเยียวยา รีบมาพบแพทย์เพื่อให้วินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เริ่มต้น จะช่วยลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงเหล่านี้ได้อย่างแน่นอน