เข่าฝืด ขาเย็น ทำไมเลือดถึงไปเลี้ยงข้อเข่าได้น้อยลง?

ช่วงนี้ใครรู้สึกว่าหัวเข่ามันตึงๆ ขัดๆ หรือบางทีนั่งนานแล้วลุกขึ้นมายืนยากเหมือนข้อต่อมันขึ้นสนิมไหมครับ เวลาที่ตรวจคนไข้ที่มีอาการเหล่านี้ หลายคนมักนึกถึงเรื่องกระดูกสึกหรือน้ำในข้อแห้งเป็นอันดับแรก แต่ความจริงแล้วมีอีกหนึ่งตัวการสำคัญที่มักมองข้ามกันไป นั่นก็คือภาวะที่เลือดมาเลี้ยงบริเวณรอบข้อเข่าน้อยลงนั่นเองครับ

สัญญาณเตือนแบบนี้แปลว่าเลือดไปเลี้ยงเข่าเริ่มน้อยแล้วหรือเปล่า

เวลาที่การไหลเวียนโลหิตรอบข้อเข่าลดลง ร่างกายจะส่งสัญญาณฟ้องเราผ่านอาการบางอย่างที่หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของวัย ลองสังเกตตัวเองดูครับว่ามีอาการเหล่านี้อยู่หรือเปล่า

• รู้สึกเข่าเย็นกว่าส่วนอื่นของขา สัมผัสดูแล้วผิวรอบเข่าไม่ค่อยอุ่นเหมือนต้นขาหรือน่อง
• ตึงขัดเวลาขยับเข่าตอนเช้า ตื่นมาแล้วรู้สึกว่าข้อเข่ายังไม่ยอมตื่นตาม ต้องนั่งนวดอยู่นานกว่าจะเดินได้ปกติ
• ปวดหน่วงๆ แบบไม่มีสาเหตุชัดเจน ไม่ได้ไปกระแทกอะไรมา แต่จะปวดตื้อๆ บริเวณข้อเข่าช่วงที่อากาศเริ่มเย็น
• ฟื้นตัวช้าเวลาใช้งานหนัก เดินเยอะหรือออกกำลังกายแค่นิดหน่อยก็ปวดระบมที่เข่านานกว่าปกติ

เบื้องหลังอาการเลือดไปเลี้ยงเข่าไม่พอเกิดจากอะไรกันแน่

ทำไมอยู่ดีๆ เลือดถึงเดินทางไปหล่อเลี้ยงข้อเข่าได้น้อยลง หมอขออธิบายให้ฟังแบบนี้นะครับว่า ข้อเข่าของเราเป็นอวัยวะที่มีเส้นเลือดฝอยมาหล่อเลี้ยงค่อนข้างน้อยอยู่แล้วตามธรรมชาติ ยิ่งเวลาผ่านไปหรือพฤติกรรมชีวิตเปลี่ยนไป ก็ยิ่งทำให้เลือดไหลเวียนได้ยากขึ้นไปอีก

พฤติกรรมนั่งนานเกินไปตัวการใหญ่ที่ทำให้เลือดไหลเวียนแย่

การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ติดต่อกันหลายชั่วโมงโดยไม่ลุกไปไหนเลย ทำให้กล้ามเนื้อรอบขาและข้อเข่าไม่ได้ขยับเขือก กล้ามเนื้อทำหน้าที่เหมือนปั๊มธรรมชาติคอยบีบไล่เลือดให้ไหลกลับขึ้นไป เมื่อเรานั่งนิ่งๆ เลือดก็เกิดการคั่งเวียนไม่สะดวก และส่งผลให้เลือดใหม่ไหลเข้ามาเลี้ยงได้น้อยลงตามไปด้วย

ความเสื่อมตามวัยและหลอดเลือดที่เริ่มตีบตัน

เมื่ออายุมากขึ้น ความยืดหยุ่นของผนังหลอดเลือดจะลดลง ประกอบกับไขมันหรือคราบพลัคที่อาจสะสมตามผนังหลอดเลือด ทำให้ท่อส่งเสบียงชิ้นเล็กๆ ที่จะวิ่งไปเลี้ยงข้อเข่าตีบแคบลง เลือดจึงเดินทางไปถึงเป้าหมายได้น้อยลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

วิธีปลุกเลือดลมรอบข้อเข่าให้กลับมาไหลเวียนดีอีกครั้ง

ข่าวดีคือเราสามารถช่วยกระตุ้นให้เลือดลมบริเวณข้อเข่ากลับมาเดินสะดวกขึ้นได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องรอให้ถึงขั้นต้องผ่าตัดใหญ่ แค่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันนิดหน่อยครับ

• ลุกขึ้นยืดเส้นยืดสายทุกหนึ่งชั่วโมง ตั้งนาฬิกาปลุกไว้เลยครับว่าทุกๆ ชั่วโมงต้องลุกขึ้นเดินยืดขาอย่างน้อยสามถึงห้าบาท เพื่อให้กล้ามเนื้อต้นขาได้ทำงานและช่วยปั๊มเลือดให้ไหลเวียน
• บริหารข้อเข่าเบาๆ ด้วยท่านั่งเตะขา นั่งบนเก้าอี้แล้วเหยียดขาตรงค้างไว้สักครู่แล้วค่อยๆ ⁠ลดลงทำสลับซ้ายขวา ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนรอบข้อเข่าได้ดีมาก
• ประคบอุ่นช่วยขยายหลอดเลือด วันไหนรู้สึกเข่าตึงขัดเป็นพิเศษ การใช้เจลประคบอุ่นวางบริเวณรอบข้อเข่าประมาณสิบหนาที จะช่วยให้หลอดเลือดฝอยขยายตัวและเลือดไหลมาเลี้ยงได้ดีขึ้น
• ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน หลายคนมองข้ามเรื่องนี้ แต่เลือดที่ข้นหนืดจะไหลเวียนยาก การดื่มน้ำสะอาด1.5-2 ลิตรต่อวันช่วยให้ความหนืดของเลือดลดลงและไหลผ่านหลอดเลือดฝอยได้คล่องตัวขึ้น

การดูแลข้อเข่าไม่ใช่แค่เรื่องของการกินแคลเซียมหรือบำรุงกระดูกอย่างเดียว แต่อย่าลืมมองเรื่องการไหลเวียนของเลือดด้วยนะครับ เพราะถ้าเลือดไปเลี้ยงไม่พอ ต่อให้สารอาหารดีแค่ไหนก็เดินทางไปซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอไม่ได้ ลองเริ่มขยับเข่าและปรับพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้ข้อเข่าของเรามีเลือดมาหล่อเลี้ยงและใช้งานไปได้อีกนานๆ ครับ