ลูกเครียดจนความดันพุ่ง: เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ยุคใหม่อาจมองข้าม

ลูกบ่นปวดหัวบ่อยๆ อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่ข้ออ้างไม่อยากไปโรงเรียน

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจจะสังเกตเห็นว่าลูกรักบ่นปวดหัว มึนงง หรือเหนื่อยง่ายกว่าปกติ บางคนคิดว่าเด็กอาจจะแค่นอนไม่พอหรือเล่นเกมดึก แต่พอพามาตรวจที่คลินิก วัดความดันโลหิตทีไร ตัวเลขมักจะสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานของเด็กในวัยเดียวกันเสมอ ทั้งๆ ที่ไม่มีโรคประจำตัวอะไรเลย

ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ มานาน ผมมักจะพบว่าตัวการเงียบที่อยู่เบื้องหลังความดันสูงปรี๊ดในเด็กยุคนี้ ไม่ใช่เกลือหรือไขมันในอาหารเหมือนในผู้ใหญ่ แต่กลับเป็นเรื่องใกล้ตัวอย่าง ภาวะความดันโลหิตสูงในเด็กจากความเครียด ที่กำลังซ่อนตัวอยู่เบื้องหลังกองการบ้าน เสียงบ่นเรื่องสอบ หรือความกดดันรอบด้านที่เด็กต้องเจอในแต่ละวัน

ความเครียดเด็กมาจากไหน ทำไมถึงทำให้ความดันเลือดพุ่งสูงได้?

เวลาที่เราพูดถึงความเครียด หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องของผู้ใหญ่ที่ต้องหาเงินหรือทำงาน แต่เด็กๆ ในยุคนี้มีความเครียดสะสมไม่แพ้กันเลยครับ ทั้งแรงกดดันจากการเรียน การคาดหวังของครอบครัว ความสัมพันธ์กับเพื่อนที่โรงเรียน หรือแม้แต่โลกโซเชียลมีเดีย

เมื่อสมองของเด็กรับรู้ถึงความกดดันหรือความเครียดต่อเนื่อง ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนแห่งความเครียดออกมา เช่น Adrenaline และ Cortisol ออกมาปริมาณมาก ฮอร์โมนเหล่านี้จะไปกระตุ้นให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นและบีบตัวแรงขึ้น หลอดเลือดทั่วร่างกายเกิดการหดตัว ผลลัพธ์ที่ตามมาก็คือแรงดันภายในหลอดเลือดสูงขึ้น เหมือนกับเราบีบสายยางรดน้ำต้นไม้ให้แคบลง น้ำก็จะพุ่งแรงขึ้นนั่นเองครับ

สังเกตอย่างไรดีว่าความดันของลูกสูงผิดปกติจากความเครียด?

ภาวะนี้ค่อนข้างน่ากลัวตรงที่มักจะไม่มีอาการแสดงชัดเจนจนกว่าจะวัดความดันจริงๆ แต่ร่างกายมักจะมีสัญญาณเตือนบางอย่างส่งออกมาให้พ่อแม่สังเกตเห็นได้:

• ปวดหัวเรื้อรัง: มักจะปวดตุๆ บริเวณขมับหรือท้ายทอยในช่วงเย็นหลังกลับจากโรงเรียน
• นอนไม่หลับหรือสะดุ้งตื่น: นอนหลับยาก หลับไม่สนิท ฝันร้ายบ่อย
• อารมณ์แปรปรวน: หงุดหงิดง่าย ขี้โมโห วิตกกังวล หรือซึมเศร้ากว่าปกติ
• เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง: รู้สึกหมดพลัง ทำอะไรก็ไม่ค่อยมีสมาธิ

วิธีปรับสมดุลและลดความดันให้ลูกรักโดยไม่ต้องพึ่งยา

ข่าวดีคือความดันโลหิตสูงที่เกิดจากความเครียดในเด็กส่วนใหญ่ สามารถกลับมาเป็นปกติได้หากเราแก้ที่ต้นเหตุ ความจำเป็นในการใช้ยาจึงมีน้อยมาก สิ่งสำคัญคือการปรับสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็กครับ

ชวนลูกคุยเปิดใจรับฟังปัญหาโดยไม่ตัดสิน

บางครั้งสิ่งที่เด็กแบกรับไว้อาจดูเล็กน้อยในสายตาผู้ใหญ่ แต่ยิ่งใหญ่มากสำหรับเขา การได้นั่งคุยกันอย่างสบายใจ ถามไถ่เรื่องราวที่โรงเรียนโดยไม่พ่นคำตำหนิ จะช่วยปลดปล่อยความเครียดในใจเด็กได้ครึ่งหนึ่งแล้วครับ

จัดตารางชีวิตใหม่ให้มีเวลาพักผ่อนจริงๆ

ลองเช็คตารางเรียนพิเศษและการบ้านของลูกดูครับว่า แน่นเกินไปจนไม่มีเวลาว่างหรือเปล่า เด็กทุกคนต้องการเวลาในการวิ่งเล่น ทำสิ่งที่ชอบ หรือแม้แต่นอนกลิ้งเฉยๆ เพื่อให้สมองได้พักผ่อนอย่างแท้จริง

ชวนกันออกไปขยับร่างกายกลางแจ้ง

การออกกำลังกายคือยาระบายความเครียดตามธรรมชาติที่ดีที่สุด ช่วยให้ร่างกายหลั่งสารแห่งความสุข Endorphin ออกมา แถมยังช่วยให้หลอดเลือดมีความยืดหยุ่นดีขึ้น ความดันก็ลดลงตามไปด้วย

เมื่อไหร่ที่ควรพาเด็กไปพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

หากคุณพ่อคุณแม่ลองปรับสภาพแวดล้อม ลดความกดดันให้ลูกแล้ว แต่เวลาวัดความดันที่บ้านหรือที่ร้านขายยาก็ยังสูงต่อเนื่อง หรือเด็กมีอาการปวดหัวรุนแรง ตาพร่ามัว เจ็บแน่นหน้าอก ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แน่ชัด เพราะบางครั้งความดันสูงในเด็กก็อาจมาจากโรคทางกายอื่นๆ เช่น โรคไต หรือความผิดปกติของฮอร์โมนได้เช่นกันครับ