แผลแบบนี้อีกนานไหมจะหาย? หมอมีวิธีเช็กระยะเวลาและติดตามผลแผลด้วยตัวเองมาฝาก

เวลาที่เรามีแผล ไม่ว่าจะเป็นแผลผ่าตัด แผลอุบัติเหตุ หรือแม้แต่แผลถลอกเล็กๆ น้อยๆ สิ่งแรกที่มักจะวนเวียนอยู่ในหัวคือ เมื่อไหร่แผลจะหายสนิทเสียที หลายคนคอยเปิดผ้าก๊อซดูทุกวันจนจิตตก กลัวว่าแผลจะอักเสบหรือติดเชื้อไหม วันนี้หมอเลยอยากชวนมาคุยกันสบายๆ ถึงเรื่องการติดตามผลและประเมินระยะเวลาการหายของแผล เพื่อให้เราเข้าใจร่างกายตัวเองมากขึ้น และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรวางใจ หรือเมื่อไหร่ที่ควรมาหาหมอครับ

ทำความเข้าใจธรรมชาติของแผล: ทำไมแผลถึงใช้เวลาหายไม่เท่ากัน?

ก่อนที่เราจะไปดูวิธีประเมินผล หมออยากให้เข้าใจก่อนว่า ร่างกายของเรามีกระบวนการซ่อมแซมตัวเองที่มหัศจรรย์มาก แต่ละคนใช้เวลาไม่เท่ากันหรอกครับ ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยมากๆ เช่น ขนาดและความลึกของแผล ตำแหน่งที่เป็น (แผลที่ข้อต่อจะหายช้ากว่าเพราะขยับตลอดเวลา) รวมถึงสุขภาพโดยรวมและอายุของเราเองด้วย

สี่ขั้นตอนการซ่อมแซมผิวหนังที่ร่างกายกำลังทำอยู่เงียบๆ

เวลาเกิดแผลขึ้นมา เซลล์ในร่างกายจะทำงานประสานกันอย่างขันแข็งผ่าน 4 ระยะหลักๆ นี้

• ระยะห้ามเลือด: ทันทีที่เกิดแผล ร่างกายจะส่งเกล็ดเลือดมารวมตัวกันเพื่อปิดปากแผลไม่ให้เลือดไหลออก
• ระยะอักเสบ: ช่วงนี้แผลจะบวม แดง และอุ่นๆ บางคนตกใจนึกว่าติดเชื้อ แต่จริงๆ แล้วเม็ดเลือดขาวกำลังมาทำความสะอาดเชื้อโรคและเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว
• ระยะสร้างเนื้อเยื่อ: ร่างกายจะเริ่มสร้างเนื้อเยื่อใหม่และเส้นเลือดฝอยขึ้นมาเติมเต็มแผล ขอบแผลจะเริ่มดึงเข้าหากัน
• ระยะปรับความแข็งแรง: เป็นช่วงสุดท้ายที่ใช้เวลานานเป็นเดือนหรือเป็นปี เนื้อเยื่อจะจัดเรียงตัวใหม่จนแข็งแรงเกือบเท่าผิวหนังปกติ

วิธีสังเกตอาการแผลในแต่ละวัน ว่ากำลังสบายนดีหรือเริ่มมีปัญหา

การติดตามผลที่ดีคือการดูพัฒนาการของแผลเทียบกับวันก่อนหน้า แผลที่ดีขึ้นจะต้องมีสัญญาณบ่งบอกที่ชัดเจน

ช่วงแรกเริ่ม: ดูอย่างไรว่าอาการบวมแดงแบบนี้ปกติไหม

ในช่วง 2 ถึง 3 วันแรก อาการบวม แดง และเจ็บตุบๆ รอบแผลถือเป็นเรื่องปกติมากๆ เพราะร่างกายกำลังอยู่ในช่วงอักเสบเพื่อเคลียร์พื้นที่ แต่ความแดงนี้ควรค่อยๆ ลดลง ไม่ควรลุกลามเป็นวงกว้างออกไปเรื่อยๆ และอาการปวดควรจะทุเลาลงตามลำดับ ไม่ใช่ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ

ช่วงสร้างเนื้อเยื่อ: อาการคันยิบๆ สัญญาณบอกว่าแผลกำลังจะปิด

พอเข้าสู่ช่วงกลางๆ หลายคนจะเริ่มบ่นว่าแผลคันยิบๆ อยากจะเกาใจจะขาด หมอต้องขอเตือนตรงนี้เลยว่าห้ามเกาเด็ดขาดนะครับ อาการคันนี้แหละคือสัญญาณที่ดีมากๆ บอกว่าเส้นประสาทและเนื้อเยื่อใหม่กำลังเติบโตมาเชื่อมกัน

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่บอกว่าแผลเริ่มติดเชื้อและต้องไปหาหมอ

ถ้าเราคอยสังเกตแผลอยู่เสมอ เราจะจับความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ อาการเตือนภัยที่บอกว่าแผลกำลังแย่และควรมาพบแพทย์ทันทีมีดังนี้

• แผลกลับมาบวมแดงร้อน หรือมีอาการปวดรุนแรงขึ้นหลังจากที่เคยดีขึ้นมาแล้ว
• มีหนองสีเหลืองเขียวข้น หรือมีกลิ่นเหม็นอับออกจากแผล
• ขอบแผลแยกออกจากกัน หรือมีเลือดซึมออกมาไม่หยุด
• มีไข้หนสั่นร่วมด้วย ซึ่งแปลว่าการติดเชื้อเริ่มกระจายเข้าสู่ร่างกาย

เคล็ดลับดูแลตัวเองง่ายๆ ช่วยให้แผลหายไวและลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็น

การปล่อยให้แผลหายเองตามธรรมชาติอย่างเดียวอาจไม่พอ การดูแลเสริมก็สำคัญไม่แพ้กันครับ อันดับแรกคือรักษาความสะอาดของแผลอย่างเคร่งครัดตามที่หมอแนะนำ หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำในระยะแรกที่แผลยังไม่ปิดสนิท และที่สำคัญคือเรื่องอาหารการกิน การทานโปรตีนให้เพียงพอจะช่วยให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปซ่อมแซมผิวหนังได้เร็วขึ้น รวมถึงงดบุหรี่และแอลกอฮอล์เพราะจะทำให้เส้นเลือดหดตัว เลือดไปเลี้ยงแผลได้น้อยลง ทำให้แผลหายช้ากว่าปกติครับ