ลูกหายใจหอบเหนื่อย อาการแบบนี้เกิดจากอะไรได้บ้าง? หมอสรุปวิธีสังเกตเบื้องต้น

ทำไมลูกถึงหายใจหอบเหนื่อยจนดูน่ากลัว

เวลาเห็นลูกตัวเล็กๆ หายใจเร็ว แรง หรือมีอาการหอบเหนื่อย คุณพ่อคุณแม่ทุกคนย่อมตกใจและรีบพาลูกมาที่ห้องฉุกเฉินแน่นอนครับ ในฐานะหมอ ผมอยากชวนทำความเข้าใจก่อนว่า อาการหอบเหนื่อยในเด็กไม่ได้เกิดจากโรคใดโรคหนึ่งเสมอไป แต่มันคือสัญญาณเตือนว่าร่างกายเด็กกำลังพยายามสู้กับภาวะบางอย่างที่ทำให้ปอดหรือทางเดินหายใจทำงานหนักผิดปกติ การวินิจฉัยแยกโรคหอบเหนื่อยในแผนกฉุกเฉินเด็กจึงเป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก เพื่อให้เด็กได้รับยาหรือการรักษาที่ตรงจุดที่สุด

เสียงหายใจบอกอะไรเราได้บ้าง

เวลาตรวจร่างกาย หมอจะเริ่มจากการฟังเสียงปอดและเสียงขณะหายใจเข้าออกครับ เสียงที่ได้ยินจะเป็นตัวแยกโรคได้ชัดเจนพอสมควร

• เสียงวี๊ด (Wheezing): มักเกิดจากหลอดลมตีบตัว ส่วนใหญ่พบได้ในโรคหอบหืด หรือหลอดลมฝอยอักเสบในเด็กเล็ก
• เสียงครืดคราด (Stridor): เป็นเสียงขณะหายใจเข้า มักเกิดจากทางเดินหายใจส่วนบนตีบแคบ เช่น โรคกล่องเสียงอักเสบหรือมีสิ่งแปลกปลอมอุดกั้น
• เสียงปอดเบาผิดปกติ: อาจหมายถึงปอดแฟบหรือมีน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอด

กลุ่มโรคที่พบบ่อยในเด็กที่มาด้วยอาการหอบ

เมื่อลูกมาถึงห้องฉุกเฉิน หมอจะทำการแยกโรคโดยดูจากอายุและประวัติร่วมด้วย ซึ่งกลุ่มหลักๆ ที่เราเจอได้แก่

โรคในกลุ่มติดเชื้อ

การติดเชื้อในทางเดินหายใจส่วนล่าง เช่น ปอดอักเสบ มักมาพร้อมกับไข้ ไอ และอาการหอบเหนื่อย ซึ่งต้องได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะหรือการประคับประคองตามอาการ

โรคในกลุ่มภูมิแพ้และทางเดินหายใจตีบ

โรคหอบหืด (Asthma) หรือหลอดลมไวต่อสิ่งกระตุ้น เป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ของเด็กโตที่มาด้วยอาการหอบเหนื่อยเฉียบพลันโดยไม่มีไข้ ซึ่งการใช้ยาพ่นขยายหลอดลมจะช่วยได้มาก

ภาวะที่มีสิ่งแปลกปลอมอุดกั้น

ในเด็กเล็กที่กำลังหัดเดินหรือชอบอมของเล่น หากจู่ๆ มีอาการหอบเหนื่อยเฉียบพลันโดยไม่มีไข้มาก่อน หมอต้องสงสัยไว้ก่อนว่ามีการสำลักสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในหลอดลมหรือไม่

สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตอาการเหล่านี้อย่างใกล้ชิด หากลูกมีอาการดังต่อไปนี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่รอไม่ได้

• ปีกจมูกบานขณะหายใจ
• ซี่โครงบุ๋มหรือหน้าอกบุ๋มเวลาหายใจเข้า
• ริมฝีปากหรือเล็บเริ่มเขียวคล้ำ
• ลูกดูซึมลง ไม่เล่น หรือไม่กินนมเหมือนปกติ
• หายใจเร็วเกินกว่าเกณฑ์อายุ

การดูแลเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

สิ่งสำคัญที่สุดคือการจัดท่าให้เด็กหายใจสะดวกที่สุด เช่น การนั่งตัวตรงหรือประคองให้ศีรษะสูง พยายามปลอบให้เด็กสงบเพื่อลดการใช้ออกซิเจนที่เพิ่มขึ้นจากการร้องไห้ และที่สำคัญที่สุดคือห้ามป้อนยาแก้ไอหรือยาลดน้ำมูกเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะอาจทำให้อาการแย่ลงหรือบดบังอาการที่แท้จริงได้ การวินิจฉัยที่ถูกต้องในแผนกฉุกเฉินเป็นเรื่องละเอียดอ่อนและขึ้นอยู่กับความร่วมมือในการให้ข้อมูลของคุณพ่อคุณแม่เป็นหลักครับ