อาเจียนเป็นเลือดสัญญาณอันตราย: รู้ทันภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน

ตื่นมาอาเจียนเป็นเลือดสดหรือสีคล้ายกากกาแฟ เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก

เวลาที่มีคนไข้เดินเข้ามาหาผมที่ห้องตรวจด้วยอาการอาเจียนออกมาเป็นเลือด ไม่ว่าจะเป็นเลือดสดๆ สีแดงฉาน หรือเป็นสีดำเข้มคล้ายกากกาแฟ บอกได้เลยครับว่านี่คือสัญญาณเตือนภัยระดับสีแดงที่แพทย์ทุกคนต้องรีบสวนกลับด้วยการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดทันที เพราะอาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนหลักของภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน ซึ่งหากปล่อยไว้โดยไม่รีบหาสาเหตุ อาจอันตรายถึงชีวิตได้

กระเพาะหรือลำไส้กำลังส่งเสียงร้อง: เกิดอะไรขึ้นข้างในร่างกายกันแน่?

เพื่อให้เข้าใจง่ายที่สุด ลองนึกภาพว่าทางเดินอาหารส่วนบนของเรา ซึ่งประกอบด้วยหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น เปรียบเสมือนท่อส่งอาหารที่บุด้วยเยื่อเมือกบอบบางและมีหลอดเลือดฝอยอยู่เป็นจำนวนมาก เมื่อเยื่อเมือกเหล่านี้เกิดการอักเสบ เป็นแผล หรือฉีกขาด หลอดเลือดที่อยู่ข้างใต้ก็จะเริ่มมีเลือดซึมออกมา เมื่อเลือดคั่งอยู่ในกระเพาะอาหารระยะหนึ่งและทำปฏิกิริยากับกรด เวลาที่อาเจียนออกมาจึงกลายเป็นสีดำคล้ายกากกาแฟ แต่ถ้าเลือดออกมากและไหลออกมาเร็วโดยที่กรดในกระเพาะยังไม่ทันย่อย เราก็จะเห็นเป็นเลือดสดๆ ออกมาทางปากอย่างน่าตกใจ

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้เลือดออกในท้อง

จากประสบการณ์ในการดูแลคนไข้ สาเหตุหลักๆ ที่พบได้บ่อยมักมาจากโรคใกล้ตัวที่เราอาจคาดไม่ถึง:

• แผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก: เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด หรือการทานยาบางกลุ่มติดต่อกันนานเกินไป
• การใช้ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs): ยอดฮิตในกลุ่มคนปวดหลัง ปวดข้อ ที่ชอบซื้อทานเองโดยไม่รู้ว่ายามีฤทธิ์กัดกระเพาะ
• เส้นเลือดขอดในหลอดอาหาร: มักพบในผู้ที่มีปัญหาเรื่องตับเรื้อรัง ซึ่งมีความเปราะบางสูงและแตกง่าย
• การอาเจียนอย่างรุนแรง: ทำให้เยื่อบุบริเวณรอยต่อระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะฉีกขาดได้

เช็กอาการเตือนร่วมที่มักมาคู่กัน

นอกจากอาการอาเจียนเป็นเลือดแล้ว ร่างกายมักจะมีสัญญาณอื่นๆ ฟ้องร่วมด้วยเสมอ ซึ่งเราต้องคอยสังเกตให้ดี:

• ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย: และมีกลิ่นเหม็นรุนแรงผิดปกติ ซึ่งเกิดจากเลือดที่ไหลผ่านระบบทางเดินอาหารและถูกย่อยแล้ว
• เวียนหัว หน้ามืด ใจสั่น: อาการเหล่านี้บอกว่าร่างกายเริ่มเสียเลือดปริมาณมาก ความดันโลหิตกำลังตก
• อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ผิวซีดเซียว: เป็นผลมาจากภาวะโลหิตจางที่ค่อยๆ เกิดขึ้นสะสม

วิธีรักษาจากมุมมองแพทย์

เมื่อมาถึงมือแพทย์ สิ่งแรกที่เราต้องทำคือการประเมินความรุนแรงและชดเชยสารน้ำหรือเลือดที่สูญเสียไปอย่างเร่งด่วน หลังจากนั้นจึงจะทำการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน เพื่อดูจุดที่เลือดออกและทำการห้ามเลือดผ่านกล้องในคราวเดียวกัน พร้อมกับให้ยาลดกรดขนาดสูงเพื่อช่วยให้แผลสมานตัวได้เร็วขึ้น

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที

หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการอาเจียนเป็นเลือด ไม่ว่าจะปริมาณมากหรือน้อย หรือถ่ายอุจจาระสีดำสนิทร่วมกับอาการหน้ามืด จะรอให้ถึงวันนัดไม่ได้เด็ดขาดครับ ต้องรีบเดินทางไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที เพราะเวลาทุกนาทีมีความหมายต่อชีวิตครับ