เป็นหวัด เจ็บคอ คัดจมูกบ่อยๆ: ทำความเข้าใจเรื่องการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนฉบับหมอเล่าให้ฟัง

ช่วงไหนอากาศเปลี่ยน เดี๋ยวร้อนเดี๋ยวฝน หรือเวลาที่เรานอนพักผ่อนไม่พอ ตื่นเช้ามามักจะเจออาการแสบคอ คัดจมูก น้ำใสๆ ไหล หรือมีอาการไอตามมา อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนเบื้องต้นว่าร่างกายกำลังเผชิญกับภาวะการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน ซึ่งเป็นโรคยอดฮิตที่หมอตรวจเจอทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่

โรคนี้คืออะไร และทำไมถึงเป็นบ่อยจัง?

เวลาที่เราพูดถึงการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน หมอมักจะอธิบายให้คนไข้เห็นภาพง่ายๆ ว่ามันคือการอักเสบของอวัยวะตั้งแต่จมูก โพรงจมูก ไซนัส คอ หอย ไปจนถึงกล่องเสียง ส่วนใหญ่ร้อยละแปดสิบถึงเก้าสิบเกิดจากเชื้อไวรัสที่เราสูดดมเข้าไป หรือรับมาจากละอองฝอยเวลาคนอื่นไอจามใส่ เชื้อพวกนี้ชอบเยื่อบุทางเดินหายใจของเราเป็นพิเศษ พอเกาะติดได้ก็เริ่มเพาะ and ทำให้เกิดอาการอักเสบ บวม และมีน้ำมูกตามมา

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าโดนไวรัสเล่นงานแล้ว

เมื่อเชื้อโรคเข้าไปอาศัยอยู่ในระบบทางเดินหายใจส่วนบน ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณฟ้องออกมาเป็นชุดๆ ซึ่งเรามักจะคุ้นเคยกันดี:

• คัดจมูก แน่นจมูก: หายใจไม่ค่อยออกเพราะเยื่อบุโพรงจมูกบวมและมีสาร secretions คั่งข้างใน
• น้ำมูกไหล: ช่วงแรกๆ จะใสและเหลว ต่อมาอาจจะข้นขึ้นและมีสีเหลืองหรือเขียว ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาของการต่อสู้กันระหว่างภูมิคุ้มกันกับเชื้อโรค ไม่จำเป็นต้องรีบกินยาฆ่าเชื้อเสมอไป
• เจ็บคอ แสบคอ: กลืนน้ำลายแล้วรู้สึกเหมือนมีอะไรมาบาด โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้า
• ไอและจาม: กลไกธรรมชาติของร่างกายที่พยายามขับสิ่งแปลกปลอมและเสมหะออกจากทางเดินหายใจ
• ปวดหัว ตัวร้อน หรือมีไข้ต่ำๆ: รู้สึกเพลียๆ เมื่อยตามตัวเหมือนแรงหมด

วิธีดูแลตัวเองที่บ้านให้หายไว ไม่ต้องพึ่งยาแรง

ข่าวดีคือโรคนี้ส่วนใหญ่เป็นแล้วหายเองได้ถ้าร่างกายเราแข็งแรงพอ แนวทางการรักษาหลักจึงเป็นการรักษาตามอาการเพื่อให้เราใช้ชีวิตได้สบายขึ้นระหว่างรอภูมิคุ้มกันจัดการกับเชื้อไวรัส

ดื่มน้ำอุ่นมากๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ

การดื่มน้ำอุ่นช่วยละลายเสมหะที่เหนียวข้นให้ขับออกมาได้ง่ายขึ้น และช่วยให้ชุ่มคอ ลดอาการแสบคอได้ดีมาก ร่วมกับการนอนหลับพักผ่อนให้สนิทเพื่อให้ร่างกายได้ซ่อมแซมตัวเอง

กินยาบรรเทาอาการตามความจำเป็น

ถ้ามีไข้หรือปวดหัวให้กินยาพาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสม ถ้ามีน้ำมูกมากอาจใช้ยาลดน้ำมูก หรือถ้าคัดจมูกมากๆ การใช้น้ำเกลือล้างจมูกจะช่วยชะล้างน้ำมูกและฝุ่นละอองออกไปได้ดีและปลอดภัยที่สุด

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่ควรมาหาหมอ

แม้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำว่าไม่ควรปล่อยไว้,ควรมาตรวจอย่างละเอียด:

• ไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส และกินยาลดไข้แล้วไม่ยอมลง
• เจ็บคอมากจนกลืนน้ำลายหรือกลืนอาหารไม่ได้เลย
• ไอเรื้อรังนานเกินสองสัปดาห์ หรือมีอาการแน่นหน้าอกหายใจลำบากร่วมด้วย
• มีอาการหูอื้อ ปวดหู หรือปวดโหนกแก้มมากๆ เพราะอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนอย่างไซนัสอักเสบหรือหูชั้นกลางอักเสบตามมา

ป้องกันอย่างไรไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

เพราะทางเดินหายใจส่วนบนต้องสัมผัสกับอากาศภายนอกตลอดเวลา การป้องกันที่ดีที่สุดคือการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน หมั่นล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงการเอามือมาขยี้ตาหรือแคะจมูกโดยไม่จำเป็น ใส่หน้ากากอนามัยเมื่อต้องไปอยู่ในที่แออัด และที่สำคัญคือการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อให้ภูมิต้านทานของเราพร้อมรับมือกับเชื้อโรคอยู่เสมอก