ภัยเงียบใกล้ตัว: การสัมผัสสารก่อมะเร็งในสิ่งแวดล้อมและมลพิษทางอากาศ

สารก่อมะเร็งในชีวิตประจำวันที่เราอาจมองข้าม

หลายครั้งที่คนไข้ถามหมอในห้องตรวจว่า ไม่ได้สูบบุหรี่ ไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์ ทำไมถึงมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งได้ คำตอบมักจะอยู่ที่สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรานี่เอง การสัมผัสสารก่อมะเร็งในสิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิด ไม่ว่าจะเป็นอากาศที่เราหายใจเข้าไปทุกวัน หรือสารเคมีที่ปนเปื้อนอยู่ในที่ทำงานและที่พักอาศัย

ฝุ่น PM 2.5 และมลพิษในอากาศ: มากกว่าแค่เรื่องภูมิแพ้

เรามักคุ้นเคยกับข่าวฝุ่นจิ๋วที่ทำให้ระคายเคืองตาและจมูก แต่ความจริงแล้ว อนุภาคขนาดเล็กเหล่านี้สามารถพัดพาเอาสารก่อมะเร็ง ทั้งโลหะหนักและสารประกอบไฮโดรคาร์บอน เข้าสู่กระแสเลือดและปอดของเราโดยตรง การสะสมของมลพิษเหล่านี้เป็นเวลานานจะไปกระตุ้นให้เซลล์ในร่างกายเกิดการกลายพันธุ์และเติบโตผิดปกติจนกลายเป็นก้อนมะเร็งในที่สุด

สารเคมีรอบตัวที่ควรระวังในบ้านและที่ทำงาน

สิ่งของที่เราใช้หรือสถานที่ที่เราอยู่บางแห่งอาจซ่อนสารก่อมะเร็งไว้โดยที่เราไม่รู้ตัว

• สารฟอร์มาลดีไฮด์: มักพบในกาว เฟอร์นิเจอร์ไม้อัด หรือสีทาบ้านใหม่ๆ ที่ระบายอากาศไม่ดี
• สารเบนซีน: มักพบในควันรถยนต์และไอระเหยจากสถานีบริการน้ำมัน
• แร่ใยหิน หรือ แอสเบสตอส: มักซ่อนอยู่ในวัสดุก่อสร้างเก่าๆ หรือฝ้าเพดานที่ชำรุด

วิธีป้องกันและลดความเสี่ยงให้ปอดและร่างกาย

เราไม่สามารถหนีจากโลกภายนอกได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราสามารถปรับพฤติกรรมเพื่อลดการรับสารเหล่านี้ได้

• หมั่นตรวจสอบสภาพอากาศในวันที่มีค่าฝุ่นสูง และเลือกใช้หน้ากาก N95 ที่ได้มาตรฐาน
• ติดตั้งเครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรอง HEPA ในพื้นที่ปิดหรือห้องนอน
• เลือกใช้วัสดุตกแต่งบ้านที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและลดการใช้สารเคมีในครัวเรือน
• หมั่นเปิดหน้าต่างระบายอากาศเพื่อให้สารเคมีที่ระเหยออกมาจากเฟอร์นิเจอร์เจือจางไป

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจคัดกรอง

หากพบว่าตนเองมีประวัติสัมผัสสารพิษในระยะยาว หรือมีอาการผิดปกติที่เรื้อรัง เช่น ไอเรื้อรังนานเกินสามสัปดาห์ หายใจลำบากโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว การมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจร่างกายหรือทำเอกซเรย์ปอดถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการเฝ้าระวังสุขภาพ อย่ารอให้ถึงวันที่อาการรุนแรงแล้วค่อยมาพบหมอ เพราะการตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ คือกุญแจสำคัญในการรักษาให้หายขาด