ลูกอ้วนเพราะพฤติกรรม ASED: เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ต้องรีบปรับก่อนสาย

พาลูกไปหาหมอทีไร ทำไมตัวถึงกลมขึ้นเรื่อยๆ จนเริ่มกังวล

ทุกครั้งที่เปิดคลินิกตรวจสุขภาพเด็ก สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะเจออยู่บ่อยๆ และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ คือน้องๆ หนูๆ ที่มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์มาตรฐานตั้งแต่อายุยังน้อย พอชวนคุยกับคุณพ่อคุณแม่ถึงกิจวัตรประจำวันในแต่ละวัน ก็มักจะเห็นภาพที่คล้ายคลึงกันจนกลายเป็นที่มาของคำว่าพฤติกรรม ASED ที่เราต้องมาทำความเข้าใจและช่วยกันปรับแก้เสียใหม่

พฤติกรรม ASED คืออะไร และทำไมถึงทำให้เด็กๆ น้ำหนักพุ่ง

คำว่า ASED ไม่ใช่ชื่อโรคประหลาดที่ไหน แต่เป็นตัวย่อที่รวมเอาพฤติกรรมเสี่ยงในชีวิตประจำวันของเด็กยุคดิจิทัลมารวมไว้ด้วยกัน ซึ่งประกอบไปด้วยกิจกรรมที่ขยับร่างกายน้อยมาก และมีรูปแบบการกินที่ไม่สมดุล จนกลายเป็นกับดักไขมันสะสมในร่างกายของเด็กๆ โดยที่เราในฐานะคนใกล้ชิดอาจคาดไม่ถึง

A ตัวแรก: การนั่งจ้องหน้าจอเป็นเวลานาน

ไม่ว่าจะเป็นแท็บเล็ต สมาร์ทโฟน หรือหน้าจอโทรทัศน์ เด็กๆ สมัยนี้มักจะใช้เวลาหลายชั่วโมงต่อวันหมดไปกับการนั่งนิ่งๆ อยู่หน้าจอ การไม่มีการเคลื่อนไหวร่างกายเลยนี่เองที่ทำให้พลังงานที่รับเข้าไปไม่ได้ถูกเผาผลาญออกไป กลายเป็นไขมันสะสมตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย

S ตัวแรก: การนอนหลับพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ

เรื่องนอนดึกตื่นสายหรือนอนไม่เป็นเวลา ส่งผลกระทบโดยตรงต่อฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวและความอิ่มในร่างกายเด็ก เมื่อพักผ่อนไม่พอ ฮอร์โมนที่กระตุ้นให้อยากอาหารจะหลั่งออกมามากกว่าปกติ ทำให้วันรุ่งขึ้นเด็กๆ มักจะโหยหาอาหารรสหวานมันและกินจุบกินจิบตลอดเวลา

E ตัวแรก: สภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยอาหารขยะ

ปฏิเสธไม่ได้ว่าทุกวันนี้เราเข้าถึงอาหารแปรรูป น้ำหวาน ขนมกรุบกรอบ และฟาสต์ฟู้ดได้ง่ายมาก อาหารเหล่านี้ให้พลังงานสูงแต่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ เมื่อเด็กๆ กินจนติดเป็นนิสัย ร่างกายก็จะชินกับรสชาติจัดจ้านและเรียกร้องหาอาหารเหล่านี้เรื่อยๆ

D ตัวสุดท้าย: การขาดการทำกิจกรรมทางกาย

การวิ่งเล่นกลางแจ้ง ปั่นจักรยาน หรือเล่นกีฬา แทบจะหายไปจากตารางชีวิตของเด็กหลายคน เพราะถูกแทนที่ด้วยความบันเทิงในบ้าน เมื่อกล้ามเนื้อไม่ได้ใช้งานและการเผาผลาญลดต่ำลง น้ำหนักตัวก็พุ่งทะยานขึ้นอย่างรวดเร็ว

อันตรายเงียบที่ซ่อนมากับความอ้วนในวัยเด็ก

หลายคนอาจจะยังมีความเชื่อผิดๆ ว่าเด็กอ้วนเดี๋ยวโตขึ้นก็ยืดตัวสูงโปร่งไปเอง แต่ในความเป็นจริงเซลล์ไขมันที่เพิ่มจำนวนขึ้นในวัยเด็ก จะคงอยู่และขยายขนาดใหญ่ขึ้นเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ เด็กที่เป็นโรคอ้วนมีความเสี่ยงสูงมากที่จะเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรคความดันโลหิตสูง ไขมันพอกตับ และยังมีผลกระทบต่อสภาพจิตใจ ถูกเพื่อนล้อจนขาดความมั่นใจในตัวเอง

แนวทางปรับพฤติกรรมเพื่อช่วยลูกรักให้ห่างไกลจากความอ้วน

การแก้ปัญหาโรคอ้วนในเด็กไม่ได้หมายถึงการบังคับให้ลูกอดอาหารจนผอมโซ แต่เป็นการค่อยๆ ปรับสภาพแวดล้อมและพฤติกรรมในครอบครัวร่วมกัน

• จำกัดเวลาหน้าจอ: กำหนดเวลาการใช้หน้าจอของลูกให้ชัดเจนไม่เกิน 1-2 ชั่วโมงต่อวัน และชวนทำกิจกรรมอื่นทดแทน
• จัดเวลานอนให้เป็นระบบ: ฝึกให้เด็กเข้านอนและตื่นนอนในเวลาเดิมทุกวัน เพื่อให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนการเจริญเติบโตและฮอร์โมนควบคุมความอิ่มได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• เปลี่ยนเสบียงในบ้าน: งดซื้อน้ำอัดลม ขนมกรุบกรอบติดตู้เย็น เปลี่ยนเป็นผลไม้สด ถั่ว หรือนมจืด และชวนลูกเข้าครัวทำอาหารที่มีประโยชน์ด้วยกัน
• เพิ่มการเคลื่อนไหว: พาออกไปเดินเล่น สวนสาธารณะ หรือหากิจกรรมสนุกๆ ที่ได้ขยับร่างกายร่วมกันในวันหยุด

ท้ายที่สุดแล้ว สุขภาพที่ดีของลูกเริ่มต้นจากความเข้าใจและการเป็นแบบอย่างที่ดีของคุณพ่อคุณแม่ ค่อยๆ ปรับทีละนิดด้วยความรักและความเข้าใจ แล้วลูกจะมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงพร้อมเติบโตสมวัยอย่างแน่นอน