ภาวะไขมันในเลือดสูง เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรรอให้ป่วยก่อนค่อยแก้

ผลตรวจสุขภาพประจำปีออกแล้วตกใจไหม ทำไมไขมันในเลือดถึงเกินเกณฑ์

เวลาที่คนไข้เดินถือซองผลตรวจสุขภาพเข้ามาในห้องตรวจ สีหน้ามักจะกังวลเมื่อเห็นตัวเลขคอเลสเตอรอลพุ่งสูงเกินมาตรฐาน หลายคนบ่นว่าทั้งที่พยายามเลือกกินอาหารแล้ว ทำไมไขมันยังไม่ยอมลดลงเสียที ความจริงแล้ว ภาวะไขมันในเลือดสูง ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับคนรูปร่างอ้วนท้วนเท่านั้น คนผอมหรือคนที่ดูสุขภาพดีก็เจอภาวะนี้ได้บ่อยเช่นกัน

ไขมันตัวร้ายกับไขมันตัวดี ต่างกันอย่างไรและทำไมต้องรู้

เวลาหมออธิบายให้คนไข้ฟังเรื่องไขมัน เราจะไม่ได้มองแค่ตัวเลขรวมทั้งหมด แต่เราจะแบ่งออกเป็นพระเอกและผู้ร้ายในกระแสเลือด เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้นดังนี้

• แอลดีแอล คอเลสเตอรอล (LDL) ตัวนี้คือผู้ร้ายตัวจริง เป็นไขมันชนิดเลวที่มีหน้าที่พาไขมันไปสะสมตามผนังหลอดเลือด ยิ่งมีมาก ยิ่งทำให้หลอดเลือดตีบตันและแข็งตัว
• เอชดีแอล คอเลสเตอรอล (HDL) ตัวนี้คือพระเอก เป็นไขมันชนิดดีคอยทำหน้าที่เก็บกวาดไขมันส่วนเกินในหลอดเลือดกลับไปทำลายที่ตับ ยิ่งมีมากยิ่งดีต่อร่างกาย
• ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) ไขมันอีกกลุ่มที่ได้มาจากแป้ง น้ำตาล และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ถ้าร่างกายเผาผลาญไม่หมดจะเปลี่ยนไปสะสมตามส่วนต่างๆ

สัญญาณเตือนเงียบๆ ที่ร่างกายพยายามบอกแต่เราอาจมองข้าม

ความน่ากลัวของ ภาวะไขมันในเลือดสูง คือมันไม่มีอาการแสดงออกเลยจนกว่าหลอดเลือดจะตีบตันหรืออุดตันรุนแรงแล้ว หลายคนมารู้ตัวอีกทีก็ตอนที่เป็นโรคหัวใจขาดเลือดหรือหลอดเลือดสมองตีบ ดังนั้น การเจาะเลือดตรวจเช็คระดับไขมันทุกปีจึงเป็นสิ่งเดียวที่จะช่วยให้เราทันเกมก่อนที่โรคแทรกซ้อนจะถามหา

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้ไขมันลดลงได้จริงโดยไม่ต้องพึ่งยาตั้งแต่เริ่ม

เมื่อตรวจพบว่าไขมันเริ่มเกินเกณฑ์ หมอยังไม่อยากให้รีบตกใจหรือคิดว่าต้องกินยาไปตลอดชีวิต เพราะในหลายกรณีเราสามารถดึงตัวเลขลงมาอยู่ในเกณฑ์ปกติได้ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตอย่างจริงจัง

เลือกกินไขมันดีและลดแป้งน้ำตาลส่วนเกิน

การลดไขมันในเลือดไม่ได้หมายความว่าต้องงดไขมันทุกชนิด แต่ต้องเลือกกินให้ถูก เช่น เลี่ยงไขมันทรานส์จากเบเกอรี่ อาหารทอดซ้ำๆ และลดปริมาณแป้งขัดขาว น้ำตาลทราย ขนมหวาน รวมถึงเครื่องดื่มรสหวานที่มักจะทำให้ไตรกลีเซอไรด์พุ่งสูง หันมาเน้นปลาทะเล ผักใบเขียว และธัญพืชไม่ขัดสีที่มีใยอาหารสูง

ขยับร่างกายให้สม่ำเสมอเพื่อเผาผลาญไขมันสะสม

การออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ เช่น การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ หรือปั่นจักรยาน อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที จะช่วยกระตุ้นเอนไซม์ที่ทำหน้าที่ดึงไขมันในเลือดไปเผาผลาญ และช่วยเพิ่มระดับไขมันดีในร่างกายได้เป็นอย่างดี

ยาปรับระดับไขมันในเลือด จำเป็นแค่ไหนและต้องกินนานแค่ไหน

สำหรับบางคนที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย การปรับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ แพทย์อาจพิจารณาให้ยากลุ่มสแตตน เพื่อช่วยลดระดับแอลดีแอลและป้องกันเหตุการณ์ไม่คาดฝันที่อาจเกิดขึ้นกับหลอดเลือดหัวใจและสมอง การกินยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัดและมาตรวจติดตามผลเลือดเป็นระยะจึงเป็นหัวใจสำคัญในการดูแลรักษาความปลอดภัยระยะยาว