ภาวะไขมันในเลือดสูง

เวลาที่หมอตรวจผลเลือดประจำปีให้คนไข้ แล้วเจอตัวเลขคอเลสเตอรอลพุ่งสูงขึ้น หลายคนมักจะตกใจและถามคำถามเดิมซ้ำๆ ว่า ทั้งที่ตัวเองก็ไม่ได้กินของมันเยอะ ทำไมผลตรวจถึงออกมาแบบนี้ ความจริงแล้ว ภาวะไขมันในเลือดสูง ไม่ได้เกิดจากการกินอาหารมันๆ เพียงอย่างเดียว แต่มันมีเบื้องหลังที่ซับซ้อนกว่านั้นมาก และที่สำคัญคือ โรคนี้แทบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้าเลย จนกว่าหลอดเลือดจะเริ่มตีบตันแล้ว

ตรวจผลเลือดทีไร ทำไมตัวเลขไขมันถึงเกินเกณฑ์มาตรฐาน?

ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ไขมันในเลือดไม่ได้มีแค่ชนิดเดียว เวลาเราพูดถึง ภาวะไขมันในเลือดสูง หมอจะมองดูตัวหลักๆ อยู่ 3 ตัวด้วยกัน ตัวแรกคือคอเลสเตอรอลรวม ตัวที่สองคือแอลดีแอล หรือที่หลายคนเรียกว่าไขมันเลว ซึ่งทำหน้าที่พาไขมันไปเกาะตามผนังหลอดเลือด และตัวสุดท้ายคือไตรกลีเซอไรด์ ที่มักจะสูงขึ้นจากพฤติกรรมการกินแป้ง น้ำตาล และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เมื่อไหร่ก็ตามที่สมดุลของไขมันเหล่านี้เพี้ยนไป ผนังหลอดเลือดของเราก็จะเริ่มอักเสบและตีบแคบลงทีละน้อย

ต้นเหตุที่แท้จริงของไขมันเกิน ที่ไม่ใช่แค่เรื่องของกิน

คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดว่า คนอ้วนเท่านั้นที่จะเป็นโรคนี้ แต่ในความเป็นจริง คนผอมก็เจอ ภาวะไขมันในเลือดสูง ได้เช่นกัน สาเหตุหลักแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

• พฤติกรรมการใช้ชีวิต: การตามใจปาก ติดกินของหวาน ชานมไข่มุก ของทอด ขนมกรุบกรอบ รวมไปถึงการนั่งทำงานนานๆ โดยไม่ขยับร่างกาย และความเครียดสะสม
• พันธุกรรมและอายุ: บางคนต่อให้คุมอาหารอย่างดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่ถ้าคุณพ่อคุณแม่มีประวัติไขมันในเลือดสูง ตัวเราเองก็มีโอกาสสูงมากที่จะได้รับยีนนั้นมา รวมถึงอายุที่มากขึ้นทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้าลงด้วย

สัญญาณเตือนเงียบๆ ที่ร่างกายพยายามบอกเรา

อย่างที่หมอเกริ่นไปว่า ภาวะไขมันในเลือดสูง เปรียบเสมือนฆาตกรเงียบ เพราะไม่มีอาการปวดหัว ตัวร้อน หรือเวียนหัวให้รู้ตัวก่อนเลย หลายคนมารู้ตัวอีกทีก็ตอนที่หลอดเลือดสมองตีบหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดไปแล้ว แต่ในบางคนที่มีไขมันสะสมมากๆ อาจสังเกตเห็นตุ่มไขมันเหลืองๆ ตามเปลือกตาหรือข้อต่อ ซึ่งนั่นแปลว่าไขมันในเลือดของคุณสูงมานานมากแล้ว

วิธีปรับพฤติกรรมเพื่อลดไขมันแบบยั่งยืนโดยไม่ต้องพึ่งยา

ข่าวดีคือ ในระยะเริ่มต้นเราสามารถลดไขมันในเลือดลงได้ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตอย่างจริงจัง เริ่มจากการเลือกกินอาหารเน้นผัก ผลไม้ ปลาที่มีไขมันดีอย่างปลาแซลมอนหรือปลาทู และลดแป้งขัดสี น้ำตาลทราย รวมถึงไขมันทรานส์ ร่วมกับการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโออย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ถึง 4 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที เพื่อช่วยเพิ่มไขมันดีและเผาผลาญไตรกลีเซอไรด์ออกไป

เมื่อไหร่ที่หมอจะพิจารณาให้ใช้ยาลดไขมัน?

สำหรับคนไข้ที่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้วแต่ตัวเลขยังสูงปรี๊ด หรือกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีโรคประจำตัวเป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือสูบบุหรี่จัด หมออาจจำเป็นต้องจ่ายยาลดไขมันในกลุ่มสแตตินให้ เพื่อความปลอดภัยในระยะยาว เพราะหากปล่อยให้หลอดเลือดตีบตัน ความเสี่ยงที่จะเกิดอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือโรคหัวใจกำเริบจะมีสูงมาก การกินยาภายใต้การดูแลของแพทย์จึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุดในกรณีที่ร่างกายผลิตหรือจัดการไขมันเองไม่ได้แล้ว