ภาวะติดคาเฟอีนและอาการถอนคาเฟอีน: เช็กหน่อยว่าเรากำลังขาดมันไม่ได้จริงหรือเปล่า

ตื่นมาต้องกาแฟทันที ถ้าไม่ดื่มแล้วปวดหัว นี่คือสัญญาณเตือนใช่ไหม

หลายคนมักเริ่มต้นวันใหม่ด้วยกาแฟสักแก้ว กลิ่นหอมๆ ช่วยให้รู้สึกตื่นตัวและมีพลังทำงาน แต่เคยสังเกตไหมว่า ถ้าวันไหนไม่ได้ดื่มจะรู้สึกหงุดหงิด ปวดหัวตุบๆ หรือไม่มีสมาธิเอาเลย นั่นอาจเป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายของคุณกำลังเผชิญกับ ภาวะติดคาเฟอีนและอาการถอนคาเฟอีน เข้าให้แล้ว โดยปกติคาเฟอีนไม่ได้ถูกจัดว่าเป็นสารเสพติดร้ายแรง แต่ร่างกายคนเราปรับตัวเก่งครับ เมื่อรับคาเฟอีนเข้าไปทุกวัน สมองจะเริ่มคุ้นชินและพึ่งพาสารตัวนี้ในการกระตุ้นตัวเองให้ตื่นตัว พอวันไหนงดไปกระทันหัน ร่างกายจึงประท้วงออกมานั่นเอง

คาเฟอีนออกฤทธิ์ยังไง ทำไมเราถึงขาดมันไม่ได้

กลไกง่ายๆ คือ ในสมองของเรามีสารที่ชื่อว่า อะดีโนซีน (Adenosine) ซึ่งทำหน้าที่บอกสมองว่าเราเหนื่อยแล้วนะ ควรพักได้แล้ว แต่เมื่อเราดื่มกาแฟ คาเฟอีนจะเข้าไปแย่งที่นั่งบนตัวรับของสมอง ทำให้เจ้าสารเหนื่อยล้านี้ไปเกาะไม่ได้ เราจึงรู้สึกกระฉับกระเฉง แต่ถ้าเราดื่มเป็นประจำ สมองจะแก้เกมด้วยการสร้างตัวรับอะดีโนซีนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ พอวันไหนไม่มีคาเฟอีนมาคั่นกลาง อะดีโนซีนจำนวนมหาศาลจึงรีบเข้าไปจับกับตัวรับพร้อมกัน ส่งผลให้เราเกิดอาการล้าและปวดหัวอย่างรุนแรง

อาการถอนคาเฟอีน มีอะไรบ้างที่บอกว่าเรากำลังเจออยู่

อาการเหล่านี้มักปรากฏขึ้นหลังจากหยุดดื่มกาแฟหรือชาไปประมาณ 12 ถึง 24 ชั่วโมง และอาจรุนแรงที่สุดในช่วง 1-2 วันแรก โดยอาการที่พบบ่อยมีดังนี้

• ปวดหัวตุบๆ เหมือนมีอะไรมาบีบ
• รู้สึกอ่อนเพลีย หมดแรง ไม่มีกะจิตกะใจจะทำอะไร
• หงุดหงิดง่าย ขี้รำคาญ หรือสมาธิสั้นลง
• มีอาการซึมเศร้าเล็กน้อย หรือรู้สึกกระวนกระวาย
• กล้ามเนื้อตึง หรือมีอาการปวดเมื่อยตามตัว

วิธีปรับตัวเลิกคาเฟอีนให้ทรมานน้อยที่สุด

ถ้าอยากเลิกหรือลดปริมาณคาเฟอีน ไม่แนะนำให้หักดิบแบบหยุดกะทันหัน เพราะอาการถอนคาเฟอีนอาจทำให้คุณใช้ชีวิตประจำวันลำบาก ให้ลองใช้วิธีค่อยเป็นค่อยไปแทน

• ลดปริมาณลงทีละน้อย เช่น จากที่เคยดื่มวันละ 3 แก้ว ให้เหลือ 2 แก้ว แล้วค่อยๆ ลดลงเรื่อยๆ
• ผสมกาแฟที่ไม่มีคาเฟอีนลงในกาแฟปกติ เพื่อค่อยๆ ปรับระดับให้ร่างกายชิน
• ดื่มน้ำเปล่าให้มากขึ้น เพื่อช่วยระบบเผาผลาญและลดอาการปวดหัว
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูตัวเองตามธรรมชาติ

เมื่อไหร่ที่อาการถอนคาเฟอีนควรต้องปรึกษาหมอ

โดยส่วนใหญ่แล้ว อาการถอนคาเฟอีนจะค่อยๆ ดีขึ้นเองภายใน 3 ถึง 7 วัน แต่ถ้าคุณมีอาการปวดหัวรุนแรงมากจนใช้ชีวิตไม่ได้ มีอาการใจสั่นผิดปกติ หรือมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับหัวใจและความดันที่กังวลว่าการงดหรือได้รับคาเฟอีนจะส่งผลกระทบ แนะนำให้เข้ามาปรึกษาเพื่อรับคำแนะนำในการปรับพฤติกรรมอย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุดครับ