โรคพยาธิไส้เดือน เรื่องใกล้ตัวที่ดูเหมือนไกล แต่ต้องระวังให้ดี

ทำความรู้จักพยาธิไส้เดือน เพื่อนไม่ได้รับเชิญที่แอบอยู่ในท้อง

หลายคนอาจจะคิดว่าเรื่องพยาธิเป็นเรื่องของเด็กๆ หรือเป็นเรื่องไกลตัวที่หมดไปจากยุคสมัยนี้แล้ว แต่ในความเป็นจริง โรคพยาธิไส้เดือน ยังคงพบได้บ่อยและสร้างปัญหาให้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ได้มากกว่าที่คิด พยาธิชนิดนี้มีชื่อเรียกทางการว่า Ascaris lumbricoides ซึ่งมักจะเข้าสู่ร่างกายผ่านการปนเปื้อนในอาหารหรือน้ำดื่ม โดยเฉพาะจากดินที่ติดมากับผักผลไม้สดที่เราล้างไม่สะอาดพอ เมื่อไข่พยาธิหลุดรอดเข้าไปในทางเดินอาหาร มันจะฟักตัวและชอนไชไปตามอวัยวะต่างๆ ตั้งแต่ลำไส้ไปจนถึงปอด ก่อนจะกลับมาเติบโตเป็นตัวเต็มวัยในลำไส้เล็กของเรา

สัญญาณเตือนที่ร่างกายบอกว่าคุณอาจมีเจ้าตัวแสบอยู่ข้างใน

อาการของโรคพยาธิไส้เดือนมีความหลากหลายมาก ขึ้นอยู่กับปริมาณของพยาธิและระยะที่มันอยู่ภายในร่างกาย โดยทั่วไปผู้ป่วยอาจมีอาการดังนี้

• มีอาการปวดท้องไม่ทราบสาเหตุ มักปวดบิดเป็นพักๆ รอบสะดือ
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้ หรืออาเจียน
• ท้องอืด ท้องเสีย หรือบางรายอาจมีอาการท้องผูกสลับท้องเสีย
• หากพยาธิไชไปถึงปอด อาจมีอาการไอเรื้อรัง หรือมีไข้ต่ำๆ คล้ายเป็นหวัดหรือหอบหืด
• ในเด็กอาจพบภาวะน้ำหนักตัวลดลงผิดปกติ พัฒนาการช้า หรือมีอาการท้องโตจากการที่พยาธิเข้าไปแย่งสารอาหาร

จากไข่พยาธิในดินสู่ตัวเต็มวัยในลำไส้ได้อย่างไร

วงจรชีวิตของพยาธิไส้เดือนเริ่มจากการที่คนรับประทานอาหารหรือน้ำที่มีไข่พยาธิปนเปื้อนเข้าไป เมื่อถึงลำไส้ ไข่จะฟักเป็นตัวอ่อนและเจาะทะลุผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดหรือน้ำเหลือง เดินทางไปที่ตับและปอด ซึ่งในขั้นตอนนี้ผู้ป่วยอาจมีอาการไอหรือหายใจลำบาก จากนั้นตัวอ่อนจะไต่ขึ้นไปที่คอหอยและถูกกลืนกลับลงไปในทางเดินอาหารอีกครั้งเพื่อเติบโตเป็นตัวเต็มวัยในลำไส้เล็ก ซึ่งตัวเต็มวัยเหล่านี้สามารถวางไข่ได้มหาศาลและขับออกมากับอุจจาระเพื่อแพร่กระจายต่อไปได้อีก

วิธีตรวจเช็กให้ชัวร์ว่าใช่พยาธิแน่หรือเปล่า

หากมีอาการน่าสงสัย การมาพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายเป็นสิ่งสำคัญที่สุด โดยปกติแพทย์จะวินิจฉัยด้วยวิธีการตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิ ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำและทำได้ไม่ยาก นอกจากนี้ในกรณีที่มีอาการรุนแรงหรือมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้อุดตันจากกลุ่มก้อนพยาธิ แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมด้วยการเอกซเรย์หรืออัลตราซาวนด์ช่องท้องเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น

รักษาให้หายขาดด้วยการใช้ยาถ่ายพยาธิ

ข่าวดีคือ โรคพยาธิไส้เดือนรักษาได้ง่ายด้วยการใช้ยาถ่ายพยาธิเพียงไม่กี่โดสตามคำสั่งแพทย์ ยาที่ใช้จะออกฤทธิ์ทำให้พยาธิเป็นอัมพาตและขับถ่ายออกมาพร้อมกับอุจจาระ อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องรับประทานยาให้ครบตามขนาดที่แพทย์กำหนด และควรแนะนำให้สมาชิกในครอบครัวรักษาไปพร้อมกันเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อซ้ำไปซ้ำมา

ป้องกันไว้ก่อนดีกว่าแก้ ด้วยการสร้างสุขอนามัยที่ดีในชีวิตประจำวัน

เราสามารถลดความเสี่ยงจากการติดพยาธิไส้เดือนได้ด้วยตัวเองง่ายๆ ดังนี้

• ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• ล้างผักสดและผลไม้ให้สะอาดผ่านน้ำไหลหลายๆ ครั้งก่อนนำมาทาน
• เลี่ยงการใช้ปุ๋ยคอกที่ยังไม่ผ่านการหมักทำลายเชื้อพยาธิในการปลูกผัก
• ตัดเล็บให้สั้นเพื่อป้องกันไข่พยาธิสะสมตามซอกเล็บ
• ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการต้มสุกเสมอ