ลูกท้องเสียบ้านแตก อาเจียนพุ่ง: รู้จักไวรัสโรตา ตัวร้ายที่ทำคุณแม่ใจหายวาบ

ช่วงนี้ถ้าคุณแม่บ้านไหนเจอเหตุการณ์ลูกน้อยจู่ๆ ก็อาเจียนพุ่งออกมาแบบไม่ทันตั้งตัว ตามด้วยอาการท้องร่วงถ่ายเป็นน้ำจนผ้าอ้อมเอาไม่อยู่ แถมยังมีไข้สูงและซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ขอให้ตั้งสติและนึกถึงเจ้าตัวร้ายที่ชื่อว่าไวรัสโรตาก่อนเลยครับ เพราะเชื้อตัวนี้ถือเป็นแขกไม่ได้รับเชิญที่ชอบสร้างความปั่นป่วนในระบบทางเดินอาหารของเด็กเล็ก โดยเฉพาะน้องๆ วัยต่ำกว่า 5 ขวบที่มักจะโดนเชื้อนี้เล่นงานได้ง่ายเป็นพิเศษจนต้องหามส่งโรงพยาบาลกันบ่อยๆ

ไวรัสโรตาคืออะไร ทำไมถึงทำให้ลูกน้อยท้องเสียรุนแรงขนาดนี้?

เวลาที่เราพูดถึงอาการท้องเสีย หลายคนมักจะนึกถึงอาหารเป็นพิษจากการกินของไม่สะอาด แต่สำหรับการการติดเชื้อไวรัสโรตาในระบบทางเดินอาหารนั้นมีความพิเศษและน่ากลัวกว่านั้นครับ เจ้าไวรัสตัวนี้มีความทนทานสูงมากในสิ่งแวดล้อม ติดต่อง่ายสุดๆ ผ่านการสัมผัส ไม่ว่าจะเป็นของเล่น พื้นบ้าน หรือมือที่หยิบจับสิ่งปนเปื้อนแล้วเอาเข้าปาก เมื่อเชื้อหลุดเข้าไปในร่างกาย มันจะตรงดิ่งไปจู่โจมเซลล์เยื่อบุลำไส้เล็ก ทำให้ลำไส้สูญเสียความสามารถในการดูดซึมน้ำและสารอาหาร น้ำและเกลือแร่จึงถูกขับออกมากลายเป็นอุจจาระเหลวพั่งพรูอย่างรวดเร็ว

อาการแบบไหนที่ฟันธงได้เลยว่าลูกโดนไวรัสโรตาเล่นงานแล้ว

อาการเริ่มต้นมักจะมาแบบไม่ทันตั้งตัว โดยเรียงลำดับความรุนแรงตามนี้ครับ:

• อาเจียนนำมาก่อน: ลูกจะอาเจียนหนักมากในช่วง 1-2 วันแรก กินอะไรก็พุ่งออกมาหมด แม้แต่น้ำเปล่ายังยากที่จะทาน
• ไข้สูงและปวดท้อง: มักจะมีไข้ร่วมด้วย เด็กโตจะบอกว่าปวดบิดที่ท้อง ส่วนเด็กเล็กจะงอแงและร้องกวนตลอดเวลา
• ท้องเสียรุนแรงตามมา: อุจจาระจะเปลี่ยนเป็นน้ำสีเหลืองหรือเขียว มีกลิ่นเปรี้ยว และถ่ายบ่อยมาก บางคนถ่ายเป็นสิบครั้งต่อวันจนก้นแดง

อันตรายที่ซ่อนอยู่: ภาวะขาดน้ำที่ต้องระวังให้ดีที่สุด

สิ่งที่คุณหมอบ่วงที่สุดเวลาเจอเด็กๆ ติดเชื้อไวรัสโรตา ไม่ใช่ตัวไวรัสโดยตรง แต่คือภาวะขาดน้ำและเกลือแร่รุนแรงครับ ลองสังเกตลูกง่ายๆ ว่ามีอาการเหล่านี้ไหม เช่น ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปากแห้ง กระหม่อมบุ๋มลงไป (ในเด็กเล็ก) ปัสสาวะน้อยลงหรือผ้าอ้อมแห้งสนิทนานหลายชั่วโมง และที่สำคัญคือเด็กจะซึมมาก ไม่ค่อยตอบสนอง หากพบสัญญาณเหล่านี้แปลว่าร่างกายขาดน้ำวิกฤต ต้องรีบพาไปพบแพทย์เพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำทันที

วิธีดูแลลูกรักยามป่วยและการป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

ข่าวร้ายคือไวรัสโรตานี้ยามเป็นแล้วสามารถเป็นซ้ำได้อีก แม้ภูมิคุ้มกันจะเกิดขึ้นหลังติดเชื้อ แต่จะลดลงตามเวลา ดังนั้นการดูแลประคับประคองตามอาการจึงสำคัญที่สุดครับ:

• จิบเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่วันบ่อยๆ เพื่อชดเชยน้ำที่สูญเสียไป ห้ามให้ดื่มน้ำเปล่าอย่างเดียวเพราะอาจทำให้เกลือแร่ในเลือดต่ำลงได้
• แบ่งมื้ออาหารให้เล็กลง เลือกอาหารย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปลา หรือโจ๊ก หลีกเลี่ยงนมวัวชั่วคราวเพราะช่วงที่ลำไส้อักเสบจะย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ยากขึ้น
• ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนเตรียมอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ รวมถึงทำความสะอาดของเล่นเด็กด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อเป็นประจำ
• พิจารณาเรื่องวัคซีนป้องกันไวรัสโรตา ซึ่งเป็นวัคซีนหยอดทางปากที่สามารถป้องกันความรุนแรงของโรคนี้ได้ดีเยี่ยม ควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวตั้งแต่ลูกอายุ 2 เดือนขึ้นไป

การเห็นลูกป่วยและซูบลงไปถนตาเห็นเป็นเรื่องที่บั่นทอนจิตใจคนเป็นพ่อแม่มากครับ แต่ถ้าเราเข้าใจธรรมชาติของโรคและดูแลป้อนน้ำเกลือได้อย่างถูกวิธี ลูกก็จะค่อยๆ ฟื้นตัวและกลับมาร่าเริงได้เหมือนเดิมในเวลาไม่นานครับ