อุจจาระสีแดงคล้ำสัญญาณเตือนภัย: รู้ทันภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนล่าง

เวลาเข้าห้องน้ำแล้วพบว่าอุจจาระมีสีแปลกไป โดยเฉพาะถ้าเห็นเป็นสีแดงคล้ำหรือสีดำคล้ายยางมะตอย หลายคนมักจะตกใจและนึกถึงโรคร้ายแรงทันที ซึ่งความจริงแล้ว อาการนี้เป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังบอกว่า มีความผิดปกติเกิดขึ้นในระบบทางเดินอาหารส่วนล่าง ซึ่งหมออยากให้ทุกคนทำความเข้าใจและสังเกตอาการตัวเองให้ดี เพื่อจะได้รั่บการรักษาได้อย่างทันท่วงที

อุจจาระสีแดงคล้ำบอกอะไรเรา ทำไมเลือดถึงเปลี่ยนสี

เวลาที่เราพูดถึงภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนล่าง ซึ่งมักจะหมายถึงลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เลือดที่ออกมาจะมีลักษณะแตกต่างกันไปตามระยะเวลาที่เลือดค้างอยู่ในทางเดินอาหาร ถ้าเลือดออกบริเวณใกล้ทวารหนัก เช่น ริดสีดวงทวาร เรามักจะเห็นเป็นสีแดงสดเคลือบอยู่ด้านนอกอุจจาระ แต่ถ้าจุดที่เลือดออกอยู่ลึกขึ้นไปในลำไส้ใหญ่ เลือดจะใช้เวลาเดินทางผสมไปกับอุจจาระนานขึ้น ทำให้เกิดปฏิกิริยากับน้ำย่อยและแบคทีเรีย จนเปลี่ยนเป็นสีแดงคล้ำหรือสีน้ำตาลเข้ม

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้เลือดออกในลำไส้ใหญ่

เวลาตรวจคนไข้ที่มีอาการแบบนี้ หมอมักจะพบสาเหตุหลักๆ อยู่ไม่กี่กลุ่ม ซึ่งแต่ละโรคก็มีความรุนแรงแตกต่างกันไป ดังนี้ครับ

• ติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่: เจ้าก้อนเนื้อนี้มักจะไม่แสดงอาการอะไรในตอนแรก แต่ถ้ามีขนาดใหญ่ขึ้นหรือมีแผลถลอก ก็อาจทำให้มีเลือดปนออกมากับอุจจาระได้ ซึ่งติ่งเนื้อบางชนิดปล่อยทิ้งไว้นานอาจกลายเป็นมะเร็งได้
• โรคถุงผนังลำไส้อักเสบ: เมื่อลำไส้ใหญ่มีกระเปาะยื่นออกมาเหมือนถุงใบเล็กๆ แล้วเกิดการอักเสบหรือเส้นเลือดฝอยแถวนั้นแตก ก็จะทำให้เลือดออกมากแบบกะทันหันได้
• ลำไส้อักเสบเรื้อรัง: ไม่ว่าจะเป็นจากการติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรง หรือโรคภูมิคุ้มกัน The Inflammatory Bowel Disease ที่ทำให้เยื่อบุลำไส้อักเสบและมีเลือดซึมออกมาเรื่อยๆ
• เส้นเลือดผิดปกติในลำไส้: มักพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เกิดจากความเสื่อมของหลอดเลือดฝอยในผนังลำไส้ ทำให้มีเลือดออกซึมๆ เป็นๆ หายๆ

แยกให้ออก ระหว่างเลือดสดกับเลือดคล้ำมาจากไหน

การสังเกตสีของอุจจาระช่วยให้หมอวิเคราะห์เบื้องต้นได้ว่าปัญหาอยู่ส่วนไหนของร่างกาย

เลือดสีแดงสด

มักมาจากทางเดินอาหารส่วนล่างมากๆ เช่น ปัญหาจากริดสีดวงทวาร แผลปริที่ขอบทวารหนัก หรือเลือดออกจากลำไส้ใหญ่ส่วนปลายสุด เวลาเบ่งถ่ายอาจจะเห็นหยดลงในโถส้วมหรือติดกระดาษชำระ

เลือดสีแดงคล้ำหรือสีดำ

ถ้าเป็นสีแดงคล้ำ มักมาจากลำไส้ใหญ่ส่วนต้นหรือส่วนกลาง แต่ถ้าเป็นสีดำสนิทเหมือนยางมะตอยและมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรง มักจะมาจากทางเดินอาหารส่วนบน เช่น กระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น ซึ่งเลือดถูกย่อยจนดำสนิทแล้ว

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่ควรมาหาหมอทันที

ถ้าแค่ถ่ายมีเลือดปนครั้งสองครั้งแล้วหายไปเอง อาจจะเกิดจากท้องผูกแล้วเบ่งแรงจนเส้นเลือดฝอยฉีกขาด แต่ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการเด็ดขาด ต้องรีบมาโรงพยาบาลด่วนครับ

• เวียนหัว หน้ามืด ใจสั่น เหมือนจะเป็นลมเวลาลุกยืน ซึ่งเป็นสัญญาณว่าเสียเลือดมาก
• ปวดท้องรุนแรง ท้องอืด แน่นท้องมาก
• มีไข้ร่วมกับอุจจาระเป็นเลือด
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ อ่อนเพลียเรื้อรัง
• ถ่ายเป็นเลือดปริมาณมากติดต่อกันหลายครั้ง

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไรเมื่อเจออาการนี้

เมื่อคนไข้มาพบแพทย์ด้วยอาการนี้ ขั้นตอนแรกหมอจะซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นการตรวจที่ได้ผลแม่นยำที่สุดคือการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ซึ่งแพทย์จะใส่กล้องขนาดเล็กผ่านทางทวารหนักเพื่อดูความผิดปกติ ติ่งเนื้อ หรือแผลในลำไส้ได้โดยตรง แถมถ้าเจอติ่งเนื้อหรือจุดที่กำลังเลือดออก ก็สามารถตัดชิ้นเนื้อไปตรวจหรือทำการจี้หยุดเลือดได้ในคราวเดียวกันเลย