ใช้ยาพ่นแก้หอบหืดมากเกินไป อันตรายกว่าที่คิด

ทำไมยาพ่นขยายหลอดลมถึงกลายเป็นดาบสองคม

หลายคนที่มีโรคประจำตัวอย่างหอบหืดหรือถุงลมโป่งพองคงคุ้นเคยกับการพกยาพ่นติดตัวไว้เสมอ เวลาเหนื่อยหอบยาพ่นช่วยให้หายใจโล่งขึ้นได้ทันตาเห็น แต่ในทางกลับกัน หมอพบว่าคนไข้จำนวนไม่น้อยเกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อน พ่นยาบ่อยเกินความจำเป็น หรือใช้ยาในปริมาณที่มากเกินไปจนส่งผลเสียต่อร่างกายโดยไม่รู้ตัว ภาวะแทรกซ้อนจากการใช้ยาพ่นเกินขนาดไม่ได้เป็นแค่เรื่องของอาการใจสั่น แต่ส่งผลกระทบไปถึงระบบการทำงานของหัวใจและสมดุลเกลือแร่ในเลือดได้เลยทีเดียว

สัญญาณเตือนเมื่อร่างกายรับยาพ่นมากเกินไป

เมื่อใช้ยาพ่นในกลุ่มที่ออกฤทธิ์ขยายหลอดลม (Beta-2 Agonists) เกินขนาด ร่างกายจะแสดงอาการตอบสนองที่สังเกตได้ชัดเจน อาการเหล่านี้เปรียบเสมือนเสียงเตือนภัยที่บอกว่าคุณกำลังใช้ยาเกินพอดี:

• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ หรือรู้สึกใจสั่นรัวจนรู้สึกอึดอัดที่หน้าอก
• มีอาการมือสั่น ควบคุมนิ้วมือลำบากเวลาหยิบจับของ
• รู้สึกกระวนกระวาย นอนไม่หลับ หรือมีความวิตกกังวลเข้ามาแทรก
• เหงื่อออกมากผิดปกติแม้ไม่ได้ทำกิจกรรมหนัก
• ในรายที่รุนแรง อาจเกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงจากภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ

ผลกระทบต่อหัวใจที่ต้องระวังให้มาก

ยาพ่นขยายหลอดลมมักจะมีฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก ซึ่งเป็นระบบเดียวกับที่ร่างกายใช้เวลาตื่นเต้นหรือวิ่งหนีอันตราย เมื่อได้รับยาเกินขนาด หัวใจจะถูกกระตุ้นให้ทำงานหนักเกินไป คนไข้ที่มีโรคหัวใจซ่อนอยู่หรือผู้สูงอายุอาจเสี่ยงต่อภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ง่าย หากใช้ยาพ่นพร่ำเพรื่อแทนการไปพบแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษาที่ต้นเหตุ คุณอาจกำลังแบกความเสี่ยงที่มากกว่าแค่อาการหอบหืดธรรมดา

วิธีปรับพฤติกรรมเพื่อป้องกันการใช้ยาเกินขนาด

การใช้ยาให้ได้ผลดีที่สุดไม่ใช่การใช้บ่อยที่สุด แต่คือการใช้ให้ถูกจังหวะและถูกเทคนิค หมออยากแนะนำแนวทางปฏิบัติเพื่อให้คุณควบคุมอาการได้โดยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน:

• จดบันทึกจำนวนครั้งที่ใช้ยาในแต่ละวัน หากพบว่าต้องใช้ยาบ่อยขึ้นเรื่อยๆ นั่นคือสัญญาณว่าโรคของคุณไม่ได้ถูกควบคุมอย่างเหมาะสมแล้ว
• ฝึกการพ่นยาให้ถูกเทคนิค หลายคนพ่นยาไม่เข้าปอดเพราะสูดจังหวะไม่สัมพันธ์กัน ทำให้ยาไปติดอยู่ที่คอแทนที่จะลงไปที่หลอดลม
• ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาใช้ยาพ่นแบบคุมอาการ (Controller) ควบคู่ไปกับยาพ่นฉุกเฉิน เพื่อลดความถี่ในการใช้ยาพ่นขยายหลอดลม
• อย่าตัดสินใจเพิ่มโดสยาเองเด็ดขาด โดยเฉพาะในช่วงที่อาการกำเริบหนัก หากยาที่ใช้ประจำเริ่มเอาไม่อยู่ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสถานการณ์ใหม่

อาการแบบไหนที่ต้องหยุดพ่นแล้วไปโรงพยาบาลทันที

หากคุณใช้ยาพ่นแล้วอาการหอบไม่ทุเลาลง หรือกลับรู้สึกแน่นหน้าอกมากขึ้น ใจสั่นรุนแรงจนเวียนศีรษะหน้ามืด หรือเริ่มพูดเป็นประโยคยาวๆ ไม่ได้เพราะเหนื่อยหอบมาก ขอให้หยุดใช้ยาพ่นซ้ำและรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะนั่นอาจหมายความว่าหลอดลมของคุณตีบเกร็งเกินกว่าที่ยาพ่นจะจัดการได้ และมีความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจทำงานหนักจนเกินขีดจำกัด การไปพบแพทย์ในเวลาที่เหมาะสมจะช่วยให้คุณปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้