เจ็บแปล๊บที่ข้อมือทุกครั้งที่ขยับ? ระวังโรคปลอกหุ้มเอ็นอักเสบภัยเงียบจากสมาร์ทโฟน

ช่วงนี้ใครมีอาการเจ็บแปล๊บบริเวณโคนนิ้วโป้งเวลาขยับมือ ยกของ หรือแม้แต่ตอนบีบหลอดการอักเสบของปลอกหุ้มเอ็นบริเวณข้อมืออาจกำลังถามหาอยู่ อาอาการแบบนี้หมอเจอ บ่อยมากในคนไข้ทุกช่วงวัย ตั้งแต่วัยรุ่นที่ติดมือถือหนักๆ ไปจนถึงคุณแม่บ้านที่ต้องทำงานบ้านไม่หยุดหย่อน วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจโรคนี้กันแบบง่ายๆ ว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร และเราจะดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้เรื้อรัง

ทำไมอยู่ๆ ข้อมือถึงเริ่มเจ็บแปล๊บขึ้นมาได้

โรคนี้ในทางการแพทย์เราเรียกสั้นๆ ว่า de Quervain tenosynovitis ฟังดูยากใช่ไหมครับ แต่จริงๆ แล้วมันคือภาวะที่เนื้อเยื่อหรือปลอกหุ้มที่คอยห่อหุ้มเส้นเอ็นบริเวณข้อมือฝั่งนิ้วโป้งเกิดการบวมหนาตัวขึ้น เวลาที่เราขยับนิ้วโป้งหรือข้อมือ เส้นเอ็นตัวนี้จะต้องวิ่งผ่านช่องแคบๆ ที่อักเสบอยู่ เลยทำให้เกิดการเสียดสีและส่งสัญญาณความเจ็บปวดออกมาเตือนเรา

พฤติกรรมแบบไหนที่กำลังทำร้ายข้อมือของเราอยู่

สาเหตุหลักไม่ได้มาจากอุบัติเหตุรุนแรงครับ แต่มาจากการใช้งานซ้ำๆ (repetitive strain) จนเนื้อเยื่อเกิดการบาดเจ็บสะสม ทีนี้ลองเช็คตัวเองดูสักนิดว่ามีพฤติกรรมเหล่านี้ไหม

• ก้มหน้าไถมือถือหรือพิมพ์แชทด้วยนิ้วโป้งติดต่อกันเป็นเวลานานหลายชั่วโมง
• อุ้มลูกน้อยบ่อยๆ โดยใช้ข้อมือรับน้ำหนักในมุมเดิมซ้ำๆ
• ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ที่จัดวางเมาส์หรือคีย์บอร์ดไม่ถูกหลักสรีรศาสตร์
• เล่นกีฬาที่ต้องใช้ข้อมือสะบัดแรงๆ เช่น แบดมินตัน หรือกอล์ฟ

สังเกตอย่างไรว่าอาการปวดแบบนี้คือปลอกหุ้มเอ็นอักเสบ

อาการเด่นชัดที่สุดคือปวดบริเวณโคนนิ้วโป้งลามลงมาที่ข้อมือด้านนอก เวลาพยายามกอบกำมือหรือบิดข้อมือจะเจ็บจี๊ดขึ้นมาทันที บางคนอาจรู้สึกฝืดๆ เหมือนข้อมืองอติด หรือเวลาขยับแล้วมีเสียงก๊อกแก๊กเบาๆ ในระยะแรกอาจจะปวดเวลาใช้งาน แต่ถ้าปล่อยทิ้งไว้ไม่ยอมพัก การอักเสบจะรุนแรงขึ้นจนแค่ขยับเบาๆ ก็ปวดทรมานแล้ว

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการปวดข้อมือ

หากเพิ่งเริ่มมีอาการและยังไม่อยากรบกวนคุณหมอ ลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและดูแลตัวเองเบื้องต้นตามนี้ดูก่อนครับ

หยุดพักการใช้งานและเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยพยุง

สิ่งสำคัญที่สุดคือการให้ข้อมืองดเว้นจากการทำกิจกรรมที่กระตุ้นให้เจ็บ การหาอุปกรณ์พยุงข้อมือ (Thumb Spica Splint) ที่ล็อกนิ้วโป้งให้อยู่นิ่งๆ จะช่วยลดการทำงานของเอ็นและลดการเสียดสีลงได้ดีมากในช่วงที่อักเสบเฉียบพลัน

การประคบเพื่อลดปวดและลดบวม

ในช่วงสองสามวันแรกที่เริ่มเจ็บ แนะนำให้ประคบเย็นครั้งละสิบห้าถึงยี่สิบนาทีเพื่อลดการอักเสบ แต่ถ้าผ่านมาหลายวันแล้วอาการปวดเริ่มคงที่และรู้สึกตึงเกร็ง สามารถเปลี่ยนมาประคบอุ่นเพื่อคลายกล้ามเนื้อและกระตุ้นการไหลเวียนเลือดได้ครับ

วิธีรักษาเมื่อมาพบแพทย์ที่คลินิก

ถ้าปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น การมาพบแพทย์เพื่อประเมินความรุนแรงถือเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดครับ โดยแนวทางการรักษาจะมีตั้งแต่การให้รับประทานยาแก้อักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ร่วมกับการทำกายภาพบำบัดเพื่อยืดเหยียดกล้ามเนื้อ

ในกรณีที่อาการเป็นเรื้อรังและรบกวนชีวิตประจำวันมากๆ คุณหมออาจพิจารณาฉีดยาสตียรอยด์ขนาดน้อยเข้าไปบริเวณปลอกหุ้มเอ็นเพื่อลดการอักเสบเฉพาะที่ ซึ่งวิธีนี้มักจะได้ผลดีและช่วยให้คนไข้หายปวดได้อย่างรวดเร็ว แต่ทั้งนี้ก็ต้องทำควบคู่กับการปรับพฤติกรรมการใช้งานมือด้วยเพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอีก