ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงวิกฤต: เมื่อระดับน้ำตาลพุ่งสูงจนร่างกายรับไม่ไหว

ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงวิกฤต คืออะไรกันแน่

เวลาคุยกับคนไข้เบาหวาน หมอมักจะย้ำเสมอว่าระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงกว่าเกณฑ์ปกตินั้นอันตราย แต่มีภาวะหนึ่งที่เป็นจุดตัดสำคัญที่หมอต้องเตือนให้ระวังเป็นพิเศษ คือ ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงวิกฤต ซึ่งไม่ได้หมายถึงแค่การที่น้ำตาลสูงกว่าเลข 200 หรือ 300 แต่เป็นสถานการณ์ที่ร่างกายควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้จนส่งผลกระทบต่อระบบเผาผลาญจนเกิดภาวะเลือดเป็นกรด หรือภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง ซึ่งถือเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาทันที

สัญญาณเตือนภัยที่ห้ามมองข้าม

คนไข้หลายคนมักชะล่าใจเพราะคิดว่าแค่น้ำตาลสูงก็แค่กินยาหรือฉีดอินซูลินเพิ่ม แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมออยากให้รีบติดต่อโรงพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินทันที:

• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติและกระหายน้ำอย่างรุนแรงมากกว่าที่เคยเป็น
• รู้สึกอ่อนเพลีย หมดแรง หรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องรุนแรง
• ลมหายใจมีกลิ่นผลไม้หรือกลิ่นคล้ายน้ำยาล้างเล็บ
• หอบเหนื่อย หายใจเร็วและลึกโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ระดับความรู้สึกตัวลดลง มึนงง หรือสับสน

ทำไมร่างกายถึงเกิดภาวะนี้

กลไกง่ายๆ ที่หมออยากให้เข้าใจคือ ปกติร่างกายเราใช้อินซูลินเป็นกุญแจไขให้น้ำตาลเข้าสู่เซลล์เพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงาน แต่เมื่อร่างกายขาดอินซูลินอย่างหนัก หรืออินซูลินทำงานไม่ได้ผล ร่างกายจะหันไปเผาผลาญไขมันแทน ซึ่งกระบวนการนี้จะปล่อยของเสียที่เรียกว่า คีโตน ออกมาสะสมในเลือด ทำให้เลือดเริ่มเป็นกรด ส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในทุกระบบ นี่คือเหตุผลว่าทำไมภาวะนี้ถึงเป็นอันตรายต่อชีวิต

เมื่อต้องเจอภาวะน้ำตาลพุ่งสูง ใครบ้างที่มีความเสี่ยง

ไม่ใช่ทุกคนที่มีระดับน้ำตาลสูงจะเป็นภาวะนี้ แต่กลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังพิเศษคือ:

• ผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 1 ที่ขาดการฉีดอินซูลินอย่างต่อเนื่อง
• คนไข้เบาหวานที่กำลังป่วยหนัก เช่น มีการติดเชื้อในร่างกาย หรือโรคแทรกซ้อนเฉียบพลัน
• ผู้ที่หยุดใช้ยาเบาหวานหรืออินซูลินด้วยตนเอง
• ผู้ที่มีภาวะเครียดรุนแรงหรือได้รับบาดเจ็บสาหัส

วิธีป้องกันไม่ให้สถานการณ์บานปลาย

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการคุมระดับน้ำตาลให้สม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์ และมีข้อปฏิบัติดังนี้:

• ตรวจเช็กระดับน้ำตาลในเลือดสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในวันที่รู้สึกไม่สบาย
• อย่าหยุดยาหรือปรับลดยาฉีดอินซูลินด้วยตนเองเด็ดขาด
• หากพบว่าน้ำตาลสูงเกินเป้าหมายติดต่อกันหลายครั้ง ให้รีบปรึกษาทีมแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษา
• หมั่นสังเกตอาการผิดปกติของร่างกายตนเองเสมอ อย่ารอจนกว่าอาการจะรุนแรง

ภาวะน้ำตาลในเลือดสูงวิกฤตไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน การเข้าใจและหมั่นสังเกตตัวเองคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด หากวันไหนรู้สึกว่าร่างกายผิดปกติไปจากเดิม อย่าลังเลที่จะติดต่อขอคำปรึกษาจากแพทย์ เพราะการรักษาที่รวดเร็วคือทางรอดที่สำคัญที่สุด