โรคไอกรน: เสียงไอประหลาดที่มากกว่าหวัดธรรมดา และอันตรายใกล้ตัวที่ผู้ใหญ่ต้องระวัง

ช่วงนี้ถ้าใครเริ่มมีอาการไอเรื้อรัง ไอจนหน้าดำหน้าแดง หรือมีเสียงดังหวีดตอนหายใจเข้า หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นแค่ภูมิแพ้หรือหวัดลงคอทั่วไป แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน อยากชวนมาทำความรู้จักกับโรคโบราณโรคหนึ่งที่แอบกลับมาระบาดเรื่อยๆ นั่นคือ โรคไอกรน ซึ่งไม่ใช่แค่โรคของเด็กเล็กอีกต่อไปแล้ว แต่วัยรุ่นและผู้ใหญ่ก็ติดและแพร่เชื้อให้คนในบ้านได้ง่ายมากๆ ครับ

ไอกรนหน้าตาเป็นอย่างไร ทำไมถึงต่างจากหวัดทั่วไป?

เวลาคนไข้เดินเข้ามาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่าไอไม่หายสักที หมอจะเริ่มเอะใจถ้าอาการมันลากยาวเกินสัปดาห์ โรคไอกรน เกิดจากเจ้าแบคทีเรียตัวร้ายที่ชอบเข้าไปเกาะตามทางเดินหายใจ แล้วปล่อยสารพิษออกมาทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจอักเสบ บวม และสร้างเมือกเหนียวๆ ออกมาขวางทางลมหายใจ ทำให้เกิดอาการไอแบบรุนแรงจนหมดแรง

สัญญาณเตือนระยะแรก: แยกไม่ออกหรอกถ้าไม่สังเกตดีๆ

ช่วงสัปดาห์แรก เจ้าโรคนี้มันเนียนมากครับ อาการจะเหมือนไข้หวัดธรรมดาเป๊ะๆ เลย:

• มีน้ำมูกไหลใสๆ
• จาม คัดจมูก
• ไอเบาๆ เป็นพักๆ
• มีไข้ต่ำๆ

ถ้ามองผิวเผิน ใครๆ ก็คิดว่าเดี๋ยวก็หาย กินยาแก้แพ้เดี๋ยวก็ดีขึ้น แต่ความน่ากลัวมันจะมาเยือนในสัปดาห์ที่สองต่างหากครับ

เมื่อไหร่ที่เริ่มเข้าสู่ช่วงไอหนักจนน่ากลัว

พอพ้นสัปดาห์แรกไปแล้ว อาการจะเปลี่ยนหน้ามือเป็นหลังมือ อาการไอจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นจุดเด่นของโรคนี้เลย:

• ไอเป็นชุดๆ ติดต่อกัน: ไอจนหยุดไม่ได้ ไอจนหน้าดำหน้าแดง ตาแดงก่ำ
• เสียงฮู๊ปตอนหายใจเข้า: พอไอชุดใหญ่เสร็จ จะอ้าปากหายใจเข้าลึกๆ จนเกิดเสียงดังฮู๊ป (Whoop) หรือเสียงหวีด
• อาเจียนหลังไอ: เด็กหลายคนหรือแม้แต่ผู้ใหญ่ ไอจนเสมหะติดคอแล้วอาเจียนพุ่งออกมาตามมา
• หมดแรง: บางคนไอจนซี่โครงเจ็บ กล้ามเนื้อหน้าท้องระบมไปหมด

ผู้ใหญ่เป็นไอกรนได้ไหม แล้วอันตรายแค่ไหน?

หลายคนชอบคิดว่าเด็กเท่านั้นที่เป็น แต่ความจริงคือภูมิคุ้มกันจากวัคซีนที่เราเคยฉีดตอนเด็กมันจะค่อยๆ ลดลงตามกาลเวลา ทำให้ผู้ใหญ่ติดเชื้อได้ง่าย และมักจะมาด้วยอาการไอเรื้อรังนานเป็นเดือน โดยไม่มีเสียงฮู๊ปแบบเด็กๆ ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นหลอดลม โรคไอกรน ในผู้ใหญ่อาจไม่รุนแรงเท่าเด็กทารก แต่ถ้าไปติดเด็กเล็กหรือทารกแรกเกิดที่ยังไม่ได้ฉีดวัคซีน นี่คือเรื่องคอขาดบาดตายเลยทีเดียว เพราะเด็กเล็กอาจหยุดหายใจ สมองขาดออกซิเจน และอันตรายถึงชีวิต

คุณหมอวินิจฉัยอย่างไร และรักษาหายไหม?

ถ้าหมอสงสัยว่าคนไข้จะเป็น โรคไอกรน คุณหมอจะใช้ไม้ป้ายเสมหะจากคอหอยลึกๆ ไปตรวจหาเชื้อ หรือส่งตรวจเลือดเพิ่มเติม หากเจอเร็ว การกินยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่งจะช่วยฆ่าเชื้อและลดการแพร่กระจายได้ดี แต่เรื่องไอนี่ต้องบอกตามตรงว่า ต่อให้หายติดเชื้อแล้ว อาการไออาจจะยังลากยาวไปอีกหลายสัปดาห์ เพราะเยื่อบุหลอดลมมันยังบอบช้ำอยู่ ต้องอาศัยเวลาและการดูแลตัวเองร่วมด้วย

วิธีป้องกันตัวเองและคนในครอบครัวให้ปลอดภัยจากไอกรน

ข่าวดีคือเราป้องกันโรคนี้ได้ด้วยวัคซีนครับ แต่เนื่องจากภูมิคุ้มกันมันเสื่อมตามอายุ คนโตแล้วจึงควรได้รับการฉีดวัคซีนกระตุ้นทุกๆ 10 ปี โดยเฉพาะคุณพ่อคุณแม่ ปู่ย่าตายาย หรือพี่เลี้ยงที่จะต้องใกล้ชิดกับเด็กทารกแรกเกิด ควรไปฉีดยาเสริมภูมิคุ้มกันไว้ล่วงหน้าเพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ นอกจากนี้การล้างมือบ่อยๆ ใส่หน้ากากอนามัยเวลาไปที่แออัด และหลีกเลี่ยงการคลุกคลีกับคนที่เป็นโรคไอเรื้อรัง ก็ช่วยเซฟเราได้เยอะมากแล้วครับ