ลืมบ่อยจนน่ากังวล: ภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือดสมอง ดูแลอย่างไรไม่ให้สายเกินไป

ภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือดสมอง คืออะไร ทำไมถึงน่ากลัว

หลายคนมักเข้าใจว่าอัลไซเมอร์คือสาเหตุเดียวของอาการความจำเสื่อม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือดสมอง ถือเป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ที่หมอพบได้บ่อยในคนไข้สูงวัยครับ ภาวะนี้ไม่ได้เกิดจากโปรตีนผิดปกติในสมองโดยตรง แต่เกิดจากเลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่เพียงพอ จนเนื้อสมองค่อยๆ เสื่อมสภาพลงทีละน้อยจากการตีบตันของเส้นเลือดเล็กๆ ในสมองซ้ำแล้วซ้ำเล่า

สัญญาณเตือนที่ญาติมักมองข้าม

อาการของภาวะนี้มักไม่ชัดเจนเหมือนการลืมของทั่วไป แต่จะมาในลักษณะของความเฉื่อยชา การตัดสินใจที่ช้าลง หรือจู่ๆ ก็เดินช้าลงแบบผิดปกติ บางคนมีอาการสับสนในเรื่องของเวลาและสถานที่บ่อยขึ้น หากสังเกตเห็นคนในครอบครัวมีอาการดังต่อไปนี้ ควรเริ่มตั้งข้อสงสัยครับ

• ความคิดความอ่านช้าลงอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับปีก่อน
• มีปัญหาเรื่องการกะระยะเวลาหรือการวางแผนทำกิจกรรมต่างๆ
• บุคลิกภาพเปลี่ยนไป เช่น อารมณ์แปรปรวนง่าย หรือดูเฉยเมยไม่สนใจสิ่งรอบข้าง
• มีปัญหาเรื่องการทรงตัวหรือการเดินที่ผิดปกติไปจากเดิม

ทำไมเส้นเลือดในสมองถึงค่อยๆ มีปัญหา

กลไกหลักคือหลอดเลือดในสมองได้รับความเสียหายจากปัจจัยเสี่ยงที่เรามักปล่อยปละละเลยมานาน เช่น ความดันโลหิตสูงที่ไม่ได้รับการควบคุม เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง เมื่อหลอดเลือดเหล่านี้ตีบตันหรือแข็งตัว เลือดก็นำออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์สมองได้ไม่เต็มที่ ทำให้สมองส่วนที่ทำหน้าที่จัดการความคิดและการประมวลผลค่อยๆ ฝ่อตัวลงอย่างช้าๆ จนเกิดภาวะสมองเสื่อมตามมาในที่สุด

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อรักษาเนื้อสมองที่เหลืออยู่

ข่าวดีคือเราสามารถหยุดยั้งความเสื่อมไม่ให้เป็นหนักกว่าเดิมได้ หากเราคุมต้นเหตุได้ดี หมอแนะนำขั้นตอนพื้นฐานที่ช่วยชีวิตสมองได้ดังนี้ครับ

• คุมความดันและน้ำตาลให้เป๊ะ: นี่คือหัวใจสำคัญที่สุดในการป้องกันไม่ให้หลอดเลือดตีบเพิ่ม
• ขยับร่างกายวันละนิด: การเดินหรือออกกำลังกายเบาๆ ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมองได้ดีมาก
• เลือกทานอาหารที่ดีต่อหลอดเลือด: ลดเค็ม ลดหวาน และเลี่ยงไขมันทรานส์ เพื่อไม่ให้หลอดเลือดอักเสบเพิ่ม

เมื่อไหร่ที่ต้องพึ่งพาคุณหมออย่างจริงจัง

หากสังเกตว่าการลืมเริ่มกระทบต่อชีวิตประจำวัน เช่น ลืมกินยาที่ต้องทานประจำ ลืมปิดแก๊ส หรือเริ่มมีปัญหาเรื่องการสื่อสาร การพาผู้ป่วยมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินทางระบบประสาทและทำ MRI สมองเป็นสิ่งจำเป็นครับ เพื่อที่เราจะได้วางแผนการรักษาด้วยยาที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดและป้องกันการตีบตันซ้ำ ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและสามารถใช้ชีวิตร่วมกับครอบครัวได้ยาวนานขึ้นครับ