ปัสสาวะสีชาหรือสีโคคาโคลา สัญญาณเตือนจากโรคดีซ่านที่ต้องรีบเช็ก

ตื่นมาเข้าห้องน้ำแล้วตกใจ ทำไมฉี่ถึงกลายเป็นสีโคคาโคลา?

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์เข้าห้องน้ำตอนเช้าแล้วต้องขยี้ตาสองครั้ง เมื่อพบว่าน้ำปัสสาวะของตัวเองไม่ได้เป็นสีเหลืองใสอย่างที่เคย แต่กลับเข้มจัดจนเหมือนชาดำเย็น หรือบางคนก็เปรียบเปรยว่าสีเหมือนน้ำอัดลมยี่ห้อดังอย่างโคคาโคลา ยิ่งถ้าสังเกตเห็นว่าตาเริ่มเหลืองร่วมด้วยแล้วล่ะก็ นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือแค่ดื่มน้ำน้อยเกินไปแน่นอนครับ แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนภัยครั้งสำคัญจากร่างกายว่าตับหรือระบบทางเดินน้ำดีกำลังมีปัญหา

ทำไมปัญหาตับถึงทำให้ปัสสาวะเปลี่ยนสีกลายเป็นสีชา

ในภาวะปกติ ตับของเราทำหน้าที่คัดกรองและกำจัดสารสีเหลืองที่เรียกว่า บิลิรูบิน (Bilirubin) ซึ่งเกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดง โดยปกติสารตัวนี้จะถูกส่งผ่านทางเดินน้ำดีลงไปขับออกทางอุจจาระ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้อุจจาระของเรามีสีน้ำตาล

แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่เกิดโรคดีซ่านขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเพราะท่อน้ำดีอุดตัน ตับอักเสบ หรือมีปัญหาการทำงานของตับ สารบิลิรูบินเหล่านี้จะไม่สามารถระบายออกทางอุจจาระได้ตามปกติ มันจึงไหลย้อนกลับเข้าสู่กระแสเลือด และเมื่อไตทำหน้าที่กรองเลือดเพื่อขับของเสียออก จึงทำให้สารสีเหลืองเข้มข้นนี้ถูกขับออกมาทางปัสสาวะ กลายเป็นภาวะปัสสาวะสีชาหรือสีโคคาโคลาจที่เราสังเกตเห็นนั่นเองครับ

อาการแบบไหนที่มักมาพร้อมกับปัสสาวะสีโคคาโคลา

เวลาที่ตรวจคนไข้ที่มีอาการนี้ นอกจากเรื่องสีของปัสสาวะที่เปลี่ยนไปแล้ว เรามักจะพบอาการอื่นๆ ร่วมด้วยเสมอ ซึ่งเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ช่วยบอกว่าต้นตอของโรคดีซ่านมาจากไหน

• ตาเหลืองตัวเหลือง: สEเกตได้ชัดเจนที่ตาขาวจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเด่นชัด
• อุจจาระมีสีซีดลง: ตรงกันข้ามกับปัสสาวะ เพราะน้ำดีไม่สามารถลงไปย้อมสีอุจจาระได้ อุจจาระจึงอาจมีสีซีดเหมือนดินน้ำมัน
• มีอาการคันตามตัว: เกิดจากการที่เกลือของน้ำดีไปสะสมอยู่ใต้ผิวหนัง
• จุกแน่นชายโครงขวา: อาจมีอาการปวดตื้อๆ บริเวณตับ

สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคดีซ่านและปัสสาวะสีเข้ม

โรคดีซ่านไม่ใช่โรคเดี่ยวๆ แต่เป็นกลุ่มอาการที่เกิดขึ้นจากหลายสาเหตุด้วยกัน หมอขอแบ่งเข้าใจง่ายๆ ดังนี้ครับ

• ท่อน้ำดีอุดตัน: เช่น นิ่วในถุงน้ำดี หรือเนื้องอกที่ไปขวางทางเดินน้ำดี ทำให้ของเหลวคั่ง
• ตับอักเสบเฉียบพลันหรือเรื้อรัง: ไม่ว่าจะเป็นจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ เอ บี ซี หรือตับอักเสบจากยาและแอลกอฮอล์
• ตับแข็ง: เนื้อเยื่อตับถูกทำลายจนเสียหน้าที่ในการจัดการของเสีย

อาการแบบนี้ต้องไปพบแพทย์ตรวจวินิจฉัยด่วนแค่ไหน?

ถ้าคุณเริ่มสังเกตว่าตัวเองมีปัสสาวะสีเข้มเหมือนชาดำร่วมกับอาการตาเหลือง นี่คือธงแดงเตือนภัยที่ห้ามละเลยเด็ดขาดครับ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดดูค่าการทำงานของตับ และอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อหาความผิดปกติของท่อน้ำดีและเนื้อตับทันที ยิ่งรู้สาเหตุเร็วเท่าไหร่ โอกาสในการรักษาให้หายขาดก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น อย่ารอจนตัวเหลืองจัดหรือมีอาการซึมเด็ดขาดนะครับ