โรคตื่นตระหนกในเด็ก: เมื่อลูกจู่ๆ ก็ใจสั่น หายใจไม่ออก เหมือนกำลังจะตาย

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจจะเคยเจอเหตุการณ์ที่ลูกน้อยจู่ๆ ก็ร้องไห้โวยวาย บอกว่าแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก หัวใจเต้นแรงเหมือนจะทะลุออกมาข้างนอก ทั้งที่ก่อนหน้านั้นเพิ่งจะนั่งเล่นการบ้านอยู่เฉยๆ หรือกำลังจะเข้านอน หลายบ้านตกใจรีบพาซิ่งรถไปห้องฉุกเฉินกลางดึก พอไปถึงคุณหมอตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ตรวจเลือด ทุกอย่างปกติหมด ลูกไม่ได้เป็นโรคหัวใจอย่างที่กังวล แต่สิ่งที่น้องกำลังเผชิญอยู่และพวกเรามักมองข้ามไปก็คือ ภาวะ panic attack หรือ โรคตื่นตระหนกในเด็ก นั่นเองครับ

ลูกไม่ได้แกล้งสำออย: ทำความเข้าใจอาการตื่นตระหนกที่เกิดขึ้นจริงในสมองเด็ก

เวลาที่เด็กโตหน่อยหรือแม้แต่เด็กเล็กๆ เผชิญกับอาการนี้ พวกเขาไม่ได้เรียกร้องความสนใจหรือแกล้งทำเพื่อให้ไม่อยากไปโรงเรียน แต่มันคือความผิดพลาดชั่วคราวของระบบประสาทอัตโนมัติ สมองส่วนที่ทำหน้าที่ปกป้องเราจากอันตราย หรือที่เรียกว่า อะมิกดะลา (Amygdala) มันเกิดทำงานไวเกินไป ส่งสัญญาณเตือนภัยฉุกเฉินออกมา ทั้งที่รอบตัวไม่ได้มีเสือหรือสิงโตวิ่งไล่ ร่างกายจึงหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมามหาศาล ทำให้หัวใจเต้นเร็ว เหงื่อแตก มือสั่น และเกิดความกลัวสุดขีดขึ้นมาอย่างกะทันหัน ซึ่งน่าตกใจว่าปัจจุบันเราเริ่มเห็นเด็กๆ เป็นโรคนี้กันอายุน้อยลงเรื่อยๆ แล้วครับ

เช็กลิสต์อาการเตือน: ลูกกำลังเป็นโรคตื่นตระหนก หรือแค่เครียดธรรมดา

อาการของโรคตื่นตระหนกในเด็กมักจะมาแบบไม่ทันตั้งตัว จู่ๆ ก็กำเริบขึ้นมาสูงสุดภายในเวลาไม่กี่นาทีแล้วก็ค่อยๆ

• หัวใจเต้นแรงและเร็วมาก จนเด็กบางคนบอกว่าเจ็บหน้าอก
• หายใจไม่อิ่ม หายใจไม่ทัน รู้สึกเหมือนมีอะไรมาทับอก
• เวียนหัว หน้ามืด เหมือนจะเป็นลม
• มือเท้าชา หรือมีความรู้สึกยิบๆ เหมือนโดนเข็มทิ่ม
• กลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือกลัวว่าจะตาย ทั้งที่ไม่มีเหตุผล

ต้นตอของปัญหา: อะไรคือสิ่งที่สะสมอยู่ในใจเด็กกลุ่มนี้

เด็กไม่ได้เกิดมาแล้วเป็นโรคนี้เลยครับ แต่มักจะมีปัจจัยหลายอย่างประกอบกัน ทั้งเรื่องของสารสื่อประสาทในสมองที่ไม่สมดุล กรรมพันธุ์ที่มีคนในครอบครัวเคยเป็นโรคซึมเศร้าหรือวิตกกังวล และที่พบบ่อยมากๆ ในยุคนี้คือ ความเครียดสะสม ทั้งแรงกดดันเรื่องการเรียน ความสัมพันธ์กับเพื่อนที่โรงเรียน การโดนกลั่นแกล้ง หรือแม้แต่บรรยากาศตึงเครียดภายในครอบครัว สิ่งเหล่านี้ค่อยๆ ก่อตัวจนสมองของเด็กรับไม่ไหวและระเบิดออกมาเป็นอาการแพนิค

วิธีรับมือเฉพาะหน้า: ดึงสติลูกกลับมาก่อนที่อาการจะแย่ลง

เวลาที่ลูกกำเริบ สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องทำเป็นอันดับแรกคือการตั้งสติให้มั่นคง เพราะความตื่นตระหนกของผู้ปกครองจะยิ่งโหมไฟให้ลูกกลัวหนักขึ้นไปอีก จากนั้นให้ทำตามขั้นตอนนี้ครับ

• พาเด็กออกจากสถานการณ์ตรงนั้น ไปอยู่ในที่เงียบๆ และอากาศถ่ายเท
• ใช้เทคนิคการหายใจร่วมกัน หายใจเข้าลึกๆ นับ 1-4 กลั้นไว้ แล้วเป่าลมออกทางปากยาวๆ นับ 1-6
• สัมผัสตัวลูกเบาๆ เช่น กอด จับมือ เพื่อบอกว่าเขายังปลอดภัย
• ชวนดึงสติต่อสิ่งรอบตัว เช่น ถามว่าตอนนี้เห็นสีอะไรบ้างในห้องนี้ เพื่อให้สมองหลุดจากความกลัวข้างใน

การรักษาและดูแลระยะยาว: ปลดล็อกความกลัวในจิตใจเด็ก

ถ้าลูกมีอาการแบบนี้บ่อยๆ จนเริ่มไม่อยากไปโรงเรียน หรือไม่กล้าออกไปไหนเพราะกลัวจะกำเริบอีก ควรพามาพบจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นครับ การรักษาไม่ได้หมายความว่าต้องกินยาเสมอไป สำหรับเด็ก การทำจิตบำบัด เช่น พฤติกรรมบำบัด (CBT) มีส่วนช่วยอย่างมากในการสอนให้เด็กเข้าใจความกลัวของตัวเอง เรียนรู้วิธีจัดการกับความคิดลบ และปรับพฤติกรรมใหม่ ส่วนคุณพ่อคุณแม่เองก็ต้องได้รับการปรับมุมมองและวิธีสื่อสารที่บ้าน เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและลดความกดดัน โรคนี้รักษาหายได้และเด็กๆ กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขแน่นอนครับ