การเสริมสร้างความมั่นใจและเห็นคุณค่าในตนเอง: เมื่อใจเราเริ่มป่วย ต้องเยียวยาด้วยความเข้าใจ

ทำไมความรู้สึกไม่มั่นใจ ถึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้

ในแต่ละวันที่ตรวจคนไข้ที่คลินิก ผมมักจะได้ยินคำตัดพ้อจากผู้ป่วยหลายคน ไม่ว่าจะเรื่องงาน เรื่องความสัมพันธ์ หรือแม้แต่รูปลักษณ์ภายนอก หลายคนรู้สึกเหมือนตัวเองไม่ดีพอหรือมองไม่เห็นคุณค่าในสิ่งที่ตัวเองมี ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เพราะหากปล่อยไว้นานจนกลายเป็นความเคยชิน มันจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพจิต และนำไปสู่ความเครียดสะสมหรือภาวะซึมเศร้าได้ในที่สุด

ทำความเข้าใจเรื่องการเสริมสร้างความมั่นใจและเห็นคุณค่าในตนเอง

ความมั่นใจ (Self-confidence) ไม่ใช่เรื่องของความเก่งกาจในทุกด้าน แต่คือความเชื่อใจว่าเราสามารถรับมือกับปัญหาที่เข้ามาได้ ส่วนการเห็นคุณค่าในตนเอง (Self-esteem) คือความรู้สึกที่ว่าเรามีสิทธิ์ที่จะมีความสุขและมีความสำคัญในแบบที่เราเป็น โดยไม่ต้องเอาความสุขไปผูกติดกับคำตัดสินของใคร

ปรับทัศนคติใหม่: เลิกเอาตัวเองไปเทียบกับคนอื่นบนโลกออนไลน์

เรามักเห็นภาพความสำเร็จที่ผ่านการคัดสรรมาแล้วของคนอื่นบนโซเชียลมีเดีย จนเผลอเอาตัวเองไปเปรียบเทียบและรู้สึกด้อยค่า นี่คือกับดักทางจิตวิทยาที่ร้ายแรงที่สุด ผมมักบอกคนไข้เสมอว่า ให้มองว่านั่นคือเพียงเสี้ยวหนึ่งของชีวิตคนอื่น เราไม่เห็นปัญหาที่เขาเจอหรือความทุกข์ที่เขามี การโฟกัสที่การเติบโตของตัวเองในวันนี้ให้ดีกว่าเมื่อวาน คือก้าวแรกของการสร้างคุณค่าให้ตัวเอง

วิธีฝึกรักตัวเองด้วยการเลิกตำหนิในใจ

ลองสังเกตดูว่าเราพูดกับตัวเองอย่างไรเวลาทำอะไรผิดพลาด บางคนใจร้ายกับตัวเองเหลือเกิน ใช้คำพูดตำหนิรุนแรง การเปลี่ยนวิธีคิดให้เหมือนการพูดกับเพื่อนสนิทที่กำลังผิดหวังจะช่วยได้มาก

• เมื่อทำพลาด ให้บอกตัวเองว่า นี่เป็นโอกาสในการเรียนรู้ ไม่ใช่จุดจบของความสามารถ
• หมั่นชื่นชมสิ่งเล็กน้อยที่ทำสำเร็จในแต่ละวัน
• ฝึกขอบคุณตัวเองสำหรับความพยายามที่ผ่านมา

การตั้งเป้าหมายเล็กๆ เพื่อสร้างความสำเร็จในใจ

บ่อยครั้งที่คนไข้หมดไฟเพราะตั้งความหวังไว้สูงเกินไป จนพอไปไม่ถึงก็รู้สึกล้มเหลว การสร้างความมั่นใจต้องเริ่มจากความสำเร็จระดับที่เอื้อมถึง การตั้งเป้าหมายระยะสั้นที่วัดผลได้จริง เช่น การตื่นเช้าขึ้น 15 นาที หรือการอ่านหนังสือให้จบวันละ 2 หน้า จะทำให้สมองหลั่งสารแห่งความสุขและสร้างความเชื่อมั่นว่าเราก็ทำได้เหมือนกัน

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอหรือผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณพบว่าความรู้สึกไม่มั่นใจเริ่มรุนแรงจนขัดขวางการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการไม่กล้าออกไปพบปะผู้คน นอนไม่หลับ หรือรู้สึกหมดหวังอย่างต่อเนื่องจนไม่อยากทำอะไร นี่เป็นสัญญาณว่าอาจมีภาวะทางจิตใจที่ต้องได้รับการดูแล การพูดคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่คือการหาทางออกที่ดีที่สุดเพื่อให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง