ปวดข้อบวมแดงแบบนี้ คือโรคเกาต์ เกาต์เทียม หรือข้ออักเสบติดเชื้อกันแน่

อาการปวดข้อที่เฉียบพลันและรุนแรงจนเดินไม่ไหว

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาผมที่คลินิกด้วยอาการปวดข้อบวมแดงร้อน โดยเฉพาะที่นิ้วหัวแม่โป้งหรือข้อเท้า หลายคนมักจะบอกทันทีว่าเป็นโรคเกาต์แน่นอน แต่ในฐานะหมอ ผมรู้ดีว่าอาการปวดข้อที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันแบบนี้ไม่ได้มีแค่โรคเกาต์โรคเดียวที่เป็นผู้ร้ายตัวจริง การวินิจฉัยแยกโรคเกาต์ออกจากโรคเกาต์เทียมและโรคข้ออักเสบติดเชื้อจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะการรักษาของแต่ละโรคแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง หากรักษาผิดวิธีอาจทำให้ข้อเสียหายถาวรได้

โรคเกาต์ตัวจริง ต่างจากโรคอื่นอย่างไร

โรคเกาต์เกิดจากการที่ร่างกายมีกรดยูริกสูงเกินไป จนตกตะกอนเป็นผลึกยูริกสะสมตามข้อต่อ ทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรง มักเริ่มที่ข้อโคนนิ้วหัวแม่โป้ง เท้า ข้อเท้า หรือเข่า อาการจะปวดบวมแดงร้อนแบบฉับพลัน มักเป็นที่ข้อเดียวใน0ช่วงแรก และมักจะหายไปเองได้ในเวลาไม่กี่วันหากไม่รุนแรง แต่ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษา ผลึกเหล่านี้จะสะสมจนเกิดเป็นก้อนโทφัส (Tophi) ใต้ผิวหนังได้

เกาต์เทียมหน้าตาคล้ายกัน แต่สาเหตุและจุดเกิดต่างกัน

โรคเกาต์เทียมหรือชื่อทางการแพทย์คือแคลเซียมไพโรฟอสเฟตเดไฮเดรต (CPPD) มีอาการปวด บวม แดง และร้อนที่ข้อคล้ายกับเกาต์ทุกประการ จนแทบแยกไม่ออกด้วยตาเปล่า แต่สาเหตุไม่ได้มาจากกรดยูริก เป็นการตกตะกอนของผลึกแคลเซียมแทน มักจะพบบ่อยในผู้สูงอายุ และมักเกิดกับข้อขนาดใหญ่ เช่น ข้อเข่า หรือข้อข้อมือ มากกว่าข้อเล็กๆ ที่นิ้วเท้าแบบเกาต์แท้

ข้ออักเสบติดเชื้อ ภาวะเร่งด่วนที่อันตรายที่สุด

ในบรรดาโรคข้ออักเสบเฉียบพลันทั้งสามโรคนี้ ข้ออักเสบติดเชื้อ (Septic Arthritis) คือโรคที่น่ากลัวและต้องระวังมากที่สุด เพราะเกิดจากการที่เชื้อแบคทีเรียเข้าสู่ข้อโดยตรง อาจมาทางกระแสเลือดหรือแผลรอบๆ ข้อ คนไข้จะมีอาการปวดรุนแรงมาก ขยับข้อไม่ได้เลย มีไข้สูงหนาวสั่นร่วมด้วย ซึ่งต่างจากเกาต์หรือเกาต์เทียมที่มักไม่มีไข้สูงร่วมด้วยเด่นชัด หากปล่อยทิ้งไว้เพียงไม่กี่วัน เชื้อโรคจะทำลายกระดูกและกระดูกอ่อนในข้อจนเสียหายถาวร

วิธีตรวจวินิจฉัยของแพทย์เพื่อให้ได้คำตอบที่แม่นยำ

เมื่ออาการปวดข้อคล้ายกันขนาดนี้ หมอจึงไม่สามารถวินิจฉัยแค่การมองภายนอกได้ สิ่งที่ต้องทำเพื่อแยกโรคให้ชัดเจนประกอบด้วย

• การเจาะดูน้ำในข้อ: นี่คือวิธีที่ดีที่สุดและแม่นยำที่สุด หมอจะใช้เข็มสะอาดเจาะดูดน้ำออกจากข้อที่บวม เพื่อนำไปส่องกล้องจุลทรรศน์หาชนิดของผลึก (ยูริกหรือแคลเซียม) และส่งตรวจเพาะเชื้อแบคทีเรีย
• การตรวจเลือด: ตรวจหาระดับกรดยูริกในเลือด ซึ่งแม้เกาต์จะมีกรดยูริกสูง แต่ในช่วงที่ข้ออักเสบกำเริบ ระดับกรดยูริกในเลือดอาจปกติได้เช่นกัน รวมถึงการตรวจดูค่าการอักเสบในร่างกาย
• การเอกซเรย์ข้อ: เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของกระดูก รอยโรค หรือการสะสมของหินปูนในข้อที่บ่งบอกถึงโรคเกาต์เทียม

การรักษาและการดูแลตัวเองเมื่อมีอาการปวดข้อ

เนื่องจากสาเหตุของโรคต่างกัน การรักษาจึงต่างกันโดยสิ้นเชิง เกาต์ใช้ยาลดกรดยูริกและยาต้านการอักเสบ เกาต์เทียมเน้นการรักษาตามอาการและลดการอักเสบ ส่วนข้ออักเสบติดเชื้อต้องใช้ยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อเร่งด่วนร่วมกับการระบายหนองออกจากข้อ ดังนั้น หากมีอาการปวดบวมแดงที่ข้ออย่างรุนแรง ห้ามซื้อยาแก้ปวดกินเองหรือนวดคลึงเด็ดขาดควรรีบมาพบแพทย์เพื่อให้ตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาที่ตรงโรคครับ