ปวดท้องแบบเฉียบพลัน อย่าเพิ่งนึกถึงแค่โรคกระเพาะ เพราะพยาธิอาจกำลังแอบทำพิษ

อาการปวดท้องเฉียบพลันจากการติดเชื้อพยาธิ เกิดขึ้นได้ยังไง

เวลาคนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยอาการปวดท้องรุนแรงแบบกะทันหัน เรามักจะนึกถึงโรคกระเพาะอาหารอักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี หรือไส้ติ่งอักเสบกันก่อน แต่มีอีกหนึ่งสาเหตุที่คนมักมองข้ามไปนั่นคือ อาการปวดท้องเฉียบพลันจากการติดเชื้อพยาธิ พยาธิบางชนิดไม่ได้แค่อยู่เฉยๆ ในลำไส้ แต่มันสามารถไช ชอนไช หรือเข้าไปอุดตันในส่วนต่างๆ ของทางเดินอาหารจนทำให้เกิดอาการเจ็บปวดอย่างรุนแรงขึ้นมาได้

ทำไมพยาธิถึงทำให้ปวดท้องรุนแรงจนทนไม่ไหว

กลไกการปวดท้องจากพยาธิไม่ได้เกิดจากการที่มันแย่งสารอาหารเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากพฤติกรรมของตัวพยาธิเอง ตัวอย่างที่พบได้บ่อยคือพยาธิไส้เดือน หากมีจำนวนมากเกินไปพวกมันจะม้วนตัวกันเป็นก้อนจนกลายเป็นก้อนพยาธิอุดตันลำไส้ ส่งผลให้เกิดอาการปวดบิดอย่างรุนแรง ท้องอืด หรืออาจมีภาวะอาเจียนร่วมด้วย นอกจากนี้พยาธิบางชนิดยังสามารถไชเข้าไปในท่อน้ำดี ทำให้เกิดการอักเสบหรืออุดตัน ซึ่งสร้างความเจ็บปวดอย่างมหาศาลไม่แพ้นิ่วในถุงน้ำดีเลยทีเดียว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าพยาธิกำลังเล่นงานคุณ

หากมีอาการปวดท้องในลักษณะต่อไปนี้ หมออยากให้ลองสังเกตตัวเองดูว่าอาจมีความผิดปกติจากการติดเชื้อพยาธิหรือไม่

• ปวดท้องแบบบิดเกร็งรุนแรง รอบๆ สะดือหรือใต้ลิ้นปี่
• ท้องอืดแน่นท้องอย่างหนัก เหมือนลำไส้ถูกอุดตันและไม่ถ่ายไม่ผายลม
• คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง บางครั้งอาจพบตัวพยาธิปนออกมากับอาเจียน
• มีประวัติทานอาหารสุกๆ ดิบๆ หรือสุขอนามัยในการกินอาหารที่ไม่ค่อยสะอาด
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการคันก้นในตอนกลางคืนร่วมด้วย

ตรวจให้แน่ชัดด้วยวิธีไหนเมื่อสงสัยว่าติดพยาธิ

การวินิจฉัยเรื่องนี้ไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด เริ่มจากการซักประวัติการกินและการใช้ชีวิตของคนไข้เป็นอันดับแรก หากสงสัยว่าเกิดจากการอุดตันของพยาธิ หมอจะแนะนำให้ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือการอัลตราซาวด์ช่องท้อง เพื่อดูว่ามีความผิดปกติในลำไส้หรือท่อน้ำดีหรือไม่ ส่วนการตรวจหาไข่พยาธิในอุจจาระยังคงเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้ยืนยันการติดเชื้อได้แม่นยำที่สุด

รักษาให้หายขาดด้วยยาและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

หัวใจสำคัญของการรักษาคือการใช้ยาถ่ายพยาธิที่เหมาะสมตามชนิดของพยาธิที่ตรวจพบ หากมีอาการอุดตันลำไส้รุนแรงในบางรายอาจต้องพิจารณาการผ่าตัดเพื่อเอาตัวพยาธิออก แต่สิ่งสำคัญที่สุดหลังจากรักษาหายแล้วคือการป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ โดยการปรับพฤติกรรมการกินอาหารให้สะอาด ปรุงสุกใหม่ ล้างผักให้สะอาด และล้างมือก่อนทานอาหารทุกครั้ง เพื่อตัดวงจรชีวิตของพยาธิที่อาจวนกลับมาทำร้ายเราได้อีก