วิธีใช้อุปกรณ์พ่นยาขยายหลอดลมให้ได้ผลดีที่สุดที่บ้าน

ทำไมพ่นยาเองที่บ้านแล้วอาการไม่ดีขึ้นอย่างที่ควรจะเป็น

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้โรคหอบหืดหรือถุงลมโป่งพอง แล้วได้รับคำถามว่า ทำไมใช้ยาพ่นขยายหลอดลมตามที่หมอสั่งแล้วอาการเหนื่อยหอบยังไม่ค่อยดีขึ้น ความจริงแล้วปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวยา แต่อยู่ที่เทคนิคการพ่นยาที่มักจะผิดพลาดโดยไม่รู้ตัวครับ การใช้ยาพ่นให้ได้ผลคือหัวใจสำคัญของการคุมโรค หากเราใช้ไม่ถูกวิธี ยาจะไปไม่ถึงหลอดลมส่วนล่าง ทำให้เสียยาไปเปล่าๆ และที่สำคัญคือคนไข้ต้องทรมานกับอาการเหนื่อยนานกว่าที่ควรจะเป็น

ประเภทของอุปกรณ์พ่นยาที่คนไข้มักพบเจอ

อุปกรณ์พ่นยาขยายหลอดลมมีหลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละชนิดมีวิธีใช้ต่างกันไป หลักๆ ที่เราใช้กันบ่อยมีดังนี้

• แบบ MDI (Metered Dose Inhaler): เป็นแบบกระป๋องที่ต้องกดแล้วสูดพร้อมกัน
• แบบ DPI (Dry Powder Inhaler): เป็นแบบผงแห้งที่อาศัยแรงสูดของคนไข้เป็นตัวนำยาเข้าสู่ปอด

ขั้นตอนการใช้ยาพ่นแบบกดสูด (MDI) อย่างถูกวิธี

สำหรับการใช้ การใช้อุปกรณ์พ่นยาขยายหลอดลมที่บ้าน ชนิดกระป๋องกด มีขั้นตอนที่ควรจำให้แม่น ดังนี้

• เขย่าขวดก่อนเริ่มใช้เสมอเพื่อให้ตัวยาผสมเข้ากัน
• หายใจออกให้สุดปอด เพื่อเตรียมพื้นที่ในปอดให้พร้อมรับยา
• วางปากกระบอกยาให้สนิทในปาก แล้วเริ่มกดพร้อมกับสูดหายใจเข้าลึกและช้าๆ
• กลั้นหายใจประมาณ 5 ถึง 10 วินาที เพื่อให้ยาตกตะกอนในหลอดลม ไม่ใช่แค่ค้างอยู่ที่คอ
• หากต้องพ่นซ้ำ ให้เว้นระยะห่างประมาณ 1 นาที

เทคนิคพิเศษสำหรับคนไข้ที่กดยากหรือสูดไม่สัมพันธ์กัน

หากใครที่เจอปัญหา มือกับลมหายใจไม่สัมพันธ์กัน หรือกดยาแล้วยาไปกระแทกที่คอจนสำลัก หมอแนะนำให้ใช้อุปกรณ์ช่วยพ่น (Spacer) ซึ่งเป็นกระบอกพักยา อุปกรณ์ชิ้นนี้จะช่วยลดความเร็วของละอองยาและช่วยให้ยาค้างอยู่ในกระบอก ทำให้เรามีเวลาสูดหายใจเข้าได้ง่ายขึ้นมาก โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุ

การดูแลความสะอาดหลังใช้ยา

หลังจากพ่นยาเสร็จ โดยเฉพาะยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์ ต้องบ้วนปากและคอด้วยน้ำสะอาดทุกครั้ง เพื่อป้องกันการเกิดเชื้อราในช่องปากและอาการเสียงแหบจากการระคายเคืองของตัวยาที่ตกค้าง

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบหมอแทนการพ่นยาเอง

แม้การพ่นยาจะเป็นวิธีหลักในการควบคุมอาการ แต่ถ้าทำตามขั้นตอนแล้วพบว่า ยังเหนื่อยหอบมากขึ้น พูดได้เป็นคำๆ ไม่เป็นประโยค หรือริมฝีปากเริ่มเขียวคล้ำ อย่ารอช้าที่จะไปห้องฉุกเฉินครับ เพราะนั่นเป็นสัญญาณว่าหลอดลมตีบตัวรุนแรงเกินกว่าที่ยาพ่นที่บ้านจะรับมือไหว