เช็คสิทธิรักษาพยาบาลรัฐอย่างไรให้ไม่เสียสิทธิยามเจ็บป่วย

เวลาที่ร่างกายเกิดเจ็บป่วยขึ้นมา สิ่งแรกๆ ที่หลายคนกังวลนอกจากอาการป่วยแล้ว ก็หนีไม่พ้นเรื่องค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล หมอเจอคนไข้หลายคนที่ต้องลำบากใจเพราะไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิรักษาอยู่ที่ไหน หรือต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง ทั้งที่จริงแล้วรัฐบาลมีสวัสดิการที่ช่วยรองรับตรงนี้อยู่แล้ว เพียงแต่ขั้นตอนการเข้าถึงอาจจะดูยุ่งยากชวนปวดหัวสำหรับหลายคน

บทความนี้หมอเลยอยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจเรื่องสิทธิการรักษาพยาบาลและสวัสดิการของรัฐแบบเข้าใจง่าย เหมือนนั่งคุยกันที่ห้องตรวจ เพื่อให้ทุกคนสามารถพึ่งพาตนเองและเข้าถึงการรักษาได้อย่างราบรื่นที่สุดเมื่อยามจำเป็น

สิทธิรักษาพยาบาลหลักของคนไทยมีอะไรบ้าง และเราอยู่สิทธิไหน?

ก่อนที่เราจะไปใช้สิทธิรักษาพยาบาล เราต้องรู้ก่อนว่าตัวเราเองอยู่ในระบบสุขภาพกลุ่มไหน โดยหลักๆ แล้วสวัสดิการด้านสุขภาพของประเทศไทยจะแบ่งออกเป็น 3 สิทธิใหญ่ๆ ตามสถานะการทำงานและกลุ่มบุคคล ดังนี้

• สิทธิข้าราชการและรัฐวิสาหกิจ: สำหรับข้าราชการ ลูกจ้างประจำ และครอบครัวสายตรง ซึ่งครอบคลุมถึงพ่อแม่ คู่สมรส และบุตร โดยจุดเด่นคือสามารถเบิกจ่ายตรงได้กับสถานพยาบาลของรัฐ
• สิทธิประกันสังคม: สำหรับคนทำงานในระบบหรือพนักงานบริษัทเอกชนทั่วไป ที่มีการหักเงินสมทบเข้ากองทุนทุกเดือน ซึ่งเราจะต้องเลือกโรงพยาบาลคู่สัญญาไว้ล่วงหน้าเพื่อใช้บริการ
• สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือบัตรทอง: สำหรับประชาชนคนไทยทุกคนที่มีเลขประจำตัว 13 หลัก และไม่ได้อยู่ในสองสิทธิแรก โดยใช้บริการได้ที่หน่วยบริการปฐมภูมิใกล้บ้านตามที่สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติกำหนด

วิธีเช็คสิทธิรักษาพยาบาลของตัวเองแบบง่ายๆ ไม่ต้องเดินไปโรงพยาบาล

หลายคนมักจะจำไม่ได้ว่าตอนนี้สิทธิการรักษาของตัวเองอยู่ที่ไหน หรือเปลี่ยนงานมาแล้วสิทธิประกันสังคมย้ายหรือยัง โชคดีที่ยุคนี้เราสามารถตรวจสอบสิทธิได้ด้วยตัวเองผ่านช่องทางออนไลน์ในเวลาไม่ถึงนาที โดยมีวิธีที่สะดวกและนิยมใช้กันดังนี้

• ตรวจสอบผ่านแอปพลิเคชันทางรัฐ หรือแอปพลิเคชันของ สปสช.
• ตรวจสอบผ่านเว็บไซต์หลักของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือสำนักงานประกันสังคม
• โทรสายด่วน 1330 สำหรับผู้ที่มีคำถามเรื่องบัตรทอง หรือ 1506 สำหรับผู้ประกันตน

ขั้นตอนการใช้สิทธิเมื่อเจ็บป่วยฉุกเฉินต้องทำอย่างไรบ้าง?

อาการเจ็บป่วยย่อมเกิดขึ้นได้เสมอโดยไม่เลือกเวลา และบางครั้งก็เป็นอาการฉุกเฉินที่รอไม่ได้ เรื่องนี้รัฐมีมาตรการคุ้มครองที่เรียกว่า UCEP หรือ เจ็บป่วยวิกฤตฉุกเฉินมีสิทธิทุกที่ ซึ่งหมายความว่าหากอยู่ในภาวะวิกฤตถึงชีวิต เราสามารถเข้ารับการรักษาพยาบาลที่โรงพยาบาลใกล้ที่สุดได้ทันทีทั้งรัฐและเอกชน โดยไม่ต้องสำรองจ่ายในช่วง 72 ชั่วโมงแรก

ส่วนกรณีเจ็บป่วยทั่วไปที่ไม่ใช่ภาวะวิกฤต ให้ยึดขั้นตอนปฏิบัติตามสิทธิของตัวเองเป็นหลัก เช่น หากมีสิทธิประกันสังคม ให้ไปโรงพยาบาลที่เลือกไว้ หรือหากมีสิทธิบัตรทอง ให้เริ่มต้นที่หน่วยบริการปฐมภูมิหรือคลินิกชุมชนอบอุ่นประจำตัวก่อน เพื่อให้แพทย์ประเมินอาการและส่งตัวต่อไปยังโรงพยาบาลใหญ่หากจำเป็น

สิทธิประโยชน์เพิ่มเติมที่หลายคนมักมองข้าม

นอกจากเรื่องการนอนโรงพยาบาลและการหาหมอเวลาไม่สบายแล้ว สวัสดิการของรัฐยังมีเรื่องการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคที่เปิดให้ประชาชนเข้าใช้บริการได้ฟรี โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสุขภาพประจำปี การฉีดวัคซีนป้องกันโรคตามฤดูกาล การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก หรือแม้แต่การวางแผนครอบครัว

หมออยากแนะนำให้ทุกคนหมั่นเช็คสิทธิและดูแลสุขภาพของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ เพราะการรู้ว่าเรามีสวัสดิการอะไรบ้างรองรับอยู่ จะช่วยลดความกังวลใจ และทำให้เรากล้าที่จะมาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็คความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่อาการเล็กๆ จะลุกลามกลายเป็นเรื่องใหญ่ในภายหลัง